Vissi d’arte – aria

Đây là một aria nổi tiếng, vốn là lời than vãn của em Tosca trước khi em ấy cho một anh bass lên đường đến cõi vĩnh hằng (Cesare Angelotti), tự tay giết một anh baritone (Scarpia) và làm anh tenor (Mario Cavaradossi) bị xử bắn. Một soprano khiến cho 3 anh giai mất mạng, đúng là thân phận soprano 🙂

Vissi d’arte,
vissi d’amore,
non feci mai male ad anima viva!
Con man furtiva
quante miserie conobbi aiutai.
Sempre con fè sincera
la mia preghiera
ai santi tabernacoli salì.
Sempre con fè sincera
diedi fiori agl’altar.
Nell’ora del dolore
perché, perché, Signore,
perché me ne rimuneri così?
Diedi gioielli della Madonna al manto,
e diedi il canto agli astri, al ciel,
che ne ridean più belli.
Nell’ora del dolor
perché, perché, Signor,
ah, perché me ne rimuneri così?

Tôi sống trong nghệ thuật,
tôi sống trong tình yêu
Tôi chưa hề làm hại một sinh linh nào
Với cánh tay thiêng liêng
Tôi làm bớt những khổ đau tôi biết
Luôn luôn với tâm hồn thanh khiết
Lời cầu nguyện của tôi
Là bông hồng cho cây thập tự thiêng liêng
Tôi đem hoa đến điện thờ
Trong giờ phút đau khổ
Tại sao, tại sao, hỡi Chúa
Sao người lại ban con điều này
Tôi hiến dâng châu báu
Cho tấm khăn choàng Đức mẹ thiêng liêng
Và tôi dâng bài hát của tôi
Cho những ngôi sao, cho bầu trời
Sao trời cười đẹp hơn khi trước
Trong giờ phút đau khổ
Tại sao, tại sao, hỡi Chúa
Sao người lại ban con điều này

Kể ra thì cũng có khá là bịa tạc…

Về phần minh họa, thực sự thì nói đến aria này người ta sẽ nghĩ ngay tới Callas. Nhưng mà mình không thích Callas, biết làm sao được! Nên thôi thì lấy chị béo minh họa vậy!

Advertisements

Vittoria! Vittoria!

Ban nào đã xem vở “Tosca” thì biết đấy – màn hai chỉ toàn là Tosca với anh baritone chiếm lĩnh sân khấu. Anh tenor chỉ có mỗi một khoảnh khắc thể hiện – ấy chính là cái aria ngắn tũn này. Do đó, nếu tenor mà có lòng tự trọng thì phải biết dùng cơ hội này để nhắc cho khán giả nhớ – anh mới là vai chính, chứ cóc phải cái gã nam tước Scarpia kia!  Chúng ta cũng không nên quên rằng mới bước ra sân khấu ở màn một thì  tenor của chúng ta đã có cơ hội thể hiện tài năng qua một aria khá hay rồi – Recondita armonia (cám ơn nhà soạn nhạc Giacomo Puccini!)

Continue reading

Recondita armonia – sự hài hòa ẩn giấu

Mấy tháng để blog mốc meo, hôm nay mình mới hơi … áy náy mà trộm thời gian và mạng cơ quan viết lăng nhăng một chút. Nào ngờ lại gặp phải mạng phập phù, tức là mình có thể viết bài mới, nhưng lại không thể đọc blog :). Và sau khi viết được một đoạn kha khá thì tự dưng mất bài – mất hứng kinh khủng. Thôi đành viết lại vậy.

Recondita armonia là aria đầu tiên của anh họa sĩ Mario Cavaradossi trong vở opera Tosca của nhà soạn nhạc người Ý Giacomo Puccini. Từ ngày sáng tác (năm 1900) đến nay, vở opera này luôn là một trong các vở được dàn dựng nhiều nhất, đây cũng là một chỉ số gián tiếp cho thấy những ưu điểm về mặt âm nhạc và libretto của vở này.

Vốn dựa trên vở kịch La Tosca của Victorien Sardou, nên nội dung của Tosca khá là chặt chẽ, đây là một ưu điểm nổi trội so với các vở opera khác, nếu như các đạo diễn không phát huy trí tưởng tượng quá đà. Về mặt âm nhạc thì “Vissi d’arte”, “E lucevan le stelle” luôn là những aria được công chúng yêu thích nhất. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là các aria khác kém hơn. Chẳng qua là do hai aria kia quá nổi bật thôi, nên các aria khác có hơi bị lu mờ chút.

Recondita armonia được hát ngay sau khi sân khấu mở màn được ít phút, và nhân vật nam chính của chúng ta bước ra sân khấu, cởi áo khoác ngoài và vẽ. Vì là mới bắt đầu vở diễn, nên không khí vẫn còn tươi sáng lắm, chưa có gì báo trước bi kịch. Và cũng vì thế, nên nội dung của aria này cũng tươi sáng, nhẹ nhàng, có cảm giác một giọng nam cao trữ tình là rất phù hợp. Tuy nhiên, những gì sẽ diễn ra sau đó đòi hỏi chất spinto hoặc dramatico là thứ gia vị bắt buộc của giọng hát, tất nhiên là thêm nốt Si giáng cho hoành tráng.

Vì aria này khá nổi tiếng, mà  mạng củ chuối nên mình lười, vớ ngay cái clip đầu tiên tìm thấy :).

Bản dịch ẩu tả nhờ có sự trợ giúp hết sức quan trọng của http://www.aria-database.com/, Google Translate như sau:

Recondita armonia
di bellezze diverse!
È bruna Floria,
l’ardente amante mia.
E te, beltade ignota,
cinta di chiome bionde,
Tu azzurro hai l’occhio,
Tosca ha l’occhio nero!
Có một sự hài hòa ẩn giấu
Trong tương phản của sắc đẹp trên đời!
Người yêu nồng nhiệt của tôi
là Floria tóc nâu hạt dẻ.
Còn nàng, hỡi mỹ nhân bí ẩn
Rực sáng tóc vàng như ánh mặt trời.
Và cặp mắt màu xanh thăm thẳm.
Tosca mắt đen láy sáng ngời!
L’arte nel suo mistero,
le diverse bellezze insiem confonde…
Ma nel ritrar costei,
Il mio solo pensiero,
Il mio sol pensier sei tu,
Tosca, sei tu!
Nghệ thuật quả là bí ẩn
đem những vẻ đẹp khác nhau đến bên nhau
Nhưng trong những bức tranh của tôi
Trong suy nghĩ của tôi
Trong suy nghĩ của tôi chỉ có
Tosca, duy nhất mình em thôi!