Hoa bất tử – thơ không đề của Anna Akhmatova

Thực ra thì là thơ không đề, nhưng vì chữ đầu tiên trong bài là Hoa bất tử, nên mình gọi thế. Đây cũng là một bản dịch theo đơn đặt hàng chuyển qua chị Sonata 🙂

bessmertnik

* * *
Анна Ахматова
Бессмертник сух и розов. Облака
На свежем небе вылеплены грубо.
Единственного в этом парке дуба
Листва еще бесцветна и тонка.

Лучи зари до полночи горят.
Как хорошо в моем затворе тесном!
О самом нежном, о всегда чудесном
Со мной сегодня птицы говорят.

Я счастлива. Но мне всего милей
Лесная и пологая дорога,
Убогий мост, скривившийся немного,
И то, что ждать осталось мало дней.

Лето 1916
Слепнево

* * *
Anna Akhmatova
Hoa bất tử khô và hồng nhạt.
Mây trên trời trông khá là thô.
Cây sồi duy nhất công viên nọ
Lá vẫn còn mỏng lắm lơ thơ.

Tia sáng bình minh cháy đến tận nửa đêm.
Trong khung cửa hẹp nhà tôi thật tuyệt!
Những điều diệu kỳ, dịu dàng, tha thiết
Là những chú chim đang nói chuyện với tôi.

Tôi hạnh phúc! Nhưng tôi yêu quý nhất
Là con đường rừng thoai thoải nơi đây
Một chiếc cầu xấu xí hơi cong quẹo,
Và ta chỉ còn phải chờ đợi ít ngày.

Mùa hè năm 1916
Slepnevo

Odi di un uom che muore – Donizetti

Tự dưng hôm nay sực nhớ ra, là lâu lắm chẳng dịch được bài thơ nào. Mình lại ngẫu nhiên đi tìm một bài lied của Donizetti :), ngẫu nhiên chọn được một bài ngắn, và ngẫu nhiên chọn được clip do Cecilia Bartoli thể hiện.

Amore e morte

Giovanni Antonio Luigi Redaelli

Odi di un uom che muore,
odi l’estremo suon:
questo appassito fiore
ti lascio, Elvira, in don.

Quanto prezioso ei sia
tu dei saperlo appien;
nel dì che fosti mia
te lo involai dal sen.

Simbolo allor d’affetto,
or pegno di dolor;
torni a posarti in petto
questo appassito fior.

E avrai nel cor scolpito,
se duro il cor non è,
come ti fu rapito,
come ritorna a te.

Tình yêu và cái chêt

Giovanni Antonio Luigi Redaelli

Tôi nghe một người đang hấp hối,
Tôi nghe những lời anh nói lúc lâm chung;
Này là một đóa hoa tàn úa
Elvira, quà tôi tặng sau cùng.

Món quà này đáng quý hay không
Nàng ắt hẳn hiểu hơn hết thảy;
Ta thuộc về nhau, vào ngày hôm ấy
Tôi trộm đóa hoa này từ trái tim nàng.

Một biểu tượng của tình yêu rực cháy,
Hay vật làm tin của những buồn đau
Hãy để lại trong tim nàng nhé
Đóa hoa này tàn úa u sầu.

Nàng sẽ khắc ghi trong tim nhé
Nếu trái tim không quá cứng rắn thôi,
Chuyện đóa hoa đã từng bị trộm
Và trở lại với nàng như thế, nàng ơi.

Thật tình mà nói, câu cuối mình xử lý quá dở!

Vissi d’arte – aria

Đây là một aria nổi tiếng, vốn là lời than vãn của em Tosca trước khi em ấy cho một anh bass lên đường đến cõi vĩnh hằng (Cesare Angelotti), tự tay giết một anh baritone (Scarpia) và làm anh tenor (Mario Cavaradossi) bị xử bắn. Một soprano khiến cho 3 anh giai mất mạng, đúng là thân phận soprano 🙂

Vissi d’arte,
vissi d’amore,
non feci mai male ad anima viva!
Con man furtiva
quante miserie conobbi aiutai.
Sempre con fè sincera
la mia preghiera
ai santi tabernacoli salì.
Sempre con fè sincera
diedi fiori agl’altar.
Nell’ora del dolore
perché, perché, Signore,
perché me ne rimuneri così?
Diedi gioielli della Madonna al manto,
e diedi il canto agli astri, al ciel,
che ne ridean più belli.
Nell’ora del dolor
perché, perché, Signor,
ah, perché me ne rimuneri così?

Tôi sống trong nghệ thuật,
tôi sống trong tình yêu
Tôi chưa hề làm hại một sinh linh nào
Với cánh tay thiêng liêng
Tôi làm bớt những khổ đau tôi biết
Luôn luôn với tâm hồn thanh khiết
Lời cầu nguyện của tôi
Là bông hồng cho cây thập tự thiêng liêng
Tôi đem hoa đến điện thờ
Trong giờ phút đau khổ
Tại sao, tại sao, hỡi Chúa
Sao người lại ban con điều này
Tôi hiến dâng châu báu
Cho tấm khăn choàng Đức mẹ thiêng liêng
Và tôi dâng bài hát của tôi
Cho những ngôi sao, cho bầu trời
Sao trời cười đẹp hơn khi trước
Trong giờ phút đau khổ
Tại sao, tại sao, hỡi Chúa
Sao người lại ban con điều này

Kể ra thì cũng có khá là bịa tạc…

Về phần minh họa, thực sự thì nói đến aria này người ta sẽ nghĩ ngay tới Callas. Nhưng mà mình không thích Callas, biết làm sao được! Nên thôi thì lấy chị béo minh họa vậy!

Ah, fuggi il traditor! – Donna Elvira

Trong một buổi chiều mưa, tự dưng mình lại nghe lại cái aria thứ hai của người vợ cũ Don Giovanni.  Biết nói thế nào, âm nhạc của Mozart luôn có thể an ủi người khác mà…

Bối cảnh của aria này không có gì đặc biệt. Don Giovanni vừa mới tán tỉnh được em nông dân Zerlina xong (duet La ci darem la mano nổi tiếng quá rồi!) thì vợ cũ, Donna Elvira đến, và hát aria này để cảnh báo Zerlina.

Mình tìm mãi không ra phiên bản của Kiri Te Kanawa chất lượng khá khá, nên minh họa tạm bằng clip của Daniela Dessi

Ah, fuggi il traditor!
Non lo lasciar più dir!
Il labbro è mentitor,
fallace il ciglio.
Da’ miei tormenti impara
A creder a quel cor,
E nasca il tuo timor
Dal mio periglio.
Hãy chạy khỏi kẻ phản bội!
Đừng để nói thêm lời nào!
Trên môi hắn là lừa dối,
Trong mắt hắn là phản bội,
Những đau khổ tôi đã trải
Do đã tin vào trái tim,
Và hãy sợ hãi em ơi
Từ những hiểm nguy tôi gặp.

Bonus thêm cái clip La ci darem la mano, phiên bản concert cải biên 🙂

Clip này có phụ đề rồi, nên mình không dịch nữa

Amor, ch’a nullo amato amar perdona – Dante

Chả nhớ hôm nào đấy, ngồi họp chán quá, mình vào lại trang http://www.lieder.net/, ngẫu nhiên chọn 2 tác giả đình đám – Donizetti Gaetano và Dante Alighieri :). Và được một bài lied ngắn nhất quả đất:
Amor, ch’a nullo amato amar perdona
Amor, ch’a nullo amato amar perdona,
Mi prese del costui piacer sì forte,
Che, come vedi, ancor non m’abbandona.
À, đưa thêm chân dung Dante cho phải phép
Portrait_de_Dante[1]
Dante Alighieri. Tranh của họa sĩ Sandro Botticelli
Thì là Donizetti phổ thơ từ Thần khúc của Dante thôi. Nhưng chẳng hiểu sao không tìm thấy nhạc, chả thấy ai hát.
Vì lied này ngắn quá, nên mình chẳng sợ gì mà không dám dịch 🙂
Tình yêu không chừa một ai
Tình yêu không chừa một ai, người được yêu vì yêu
Đã cho tôi bao ngọt ngào lúc yêu chàng
Và, như bạn thấy đấy, đến lúc này vẫn chưa rời bỏ tôi
Hồ Baikal – Andrei Voznesensky

Hồ Baikal – Andrei Voznesensky

Một bài thơ được đặt hàng dịch, có thể do nó phù hợp với tình hình nóng bỏng hiện giờ chăng? Cá nhân mình thì không thích bài thơ này lắm, nhưng chả hiểu sao vẫn dịch được

ozero-baikal-2

Hồ Baikal.
Hình ảnh trên mạng, chỉ có tính minh họa.

ОЗЕРО

Андрей Вознесенский

Я ночью проснулся. Мне кто-то сказал:
“Мертвое море – священный Байкал”.
Я на себе почувствовал взор,
Будто я моря убийца и вор.
Слышу – не спит иркутянин во мгле.
Курит. И предок проснулся в земле.
Когда ты болеешь, все мы больны.
Байкал, ты хрустальная печень страны!
И кто-то добавил из глубины:
“Байкал – заповедная совесть страны”.
Плыл я на лодке краем Байкала.
Вечер подсвечивал вполнакала.
Но неужели наука солгала
Над запрокинутым взором Байкала?
И неужели мы будем в истории –
“Эти, Байкал загубили которые?”
Надо вывешивать бюллетень,
Как себя чувствует омуль, тюлень.
Это не только отстойников числа –
Совесть народа должна быть чистой.
Вот почему, указав показуху,
Борются наши прорабы духа,
Чтоб заповедником стало озеро,
Чтоб его воды не целлюлозило,
Чтобы никто никогда не сказал:
“Мертвое море – священный Байкал”.

HỒ

Andrei Voznesensky

Tỉnh giấc giữa đêm. Có người bảo tôi:
“Baikal thần thánh là Biển Chết”.
Tôi cảm nhận một cái nhìn khốc liệt
Cứ như tôi – kẻ trộm, giết biển kia.
Tôi lắng nghe – người Irkut không ngủ
Hút thuốc trong sương. Cha ông thức giấc.
Khi người ốm, tất cả chúng ta cũng ốm.
Ôi Baikal, lá gan mỏng mảnh của nước ta!
Và ai đó từ hồ sâu nói tiếp:
“Baikal – lương tâm bảo tồn quốc gia”
Tôi bơi thuyền khắp quanh bờ hồ nước.
Buổi chiều đang thắp nến mơ hồ..
Nhưng không lẽ khoa học đi nói dối
Trước cái nhìn lật ngược của Baikal?
Và không lẽ rồi đây trong lịch sử
Chúng ta sẽ là kẻ bức tử Baikal?
Chắc là cần phải treo bảng thông tin,
Cá hồi trắng, hải ly khỏe hay đang ốm
Đó không phải là số những thằng khốn
Lương tâm nhân dân cần phải sáng trong.
Vì vậy nên, các đạo đức gia
Tích cực đấu tranh, chỉ ra bệnh thành tích
Để hồ nước thành khu bảo tồn đích thực
Để nước hồ không chứa xel-lu-lô
Để không ai có thể nói bao giờ
“Baikal thần thánh là Biển Chết”.

 

Tử đinh hương – Boris Pasternak

Tử đinh hương – Boris Pasternak

Có lẽ lã mấy hôm nay trời nóng quá, và xã hội hết lên đồng vì mấy con cá, lại đến mấy tấm biển hiệu đồng phục. Mình thì bỗng dưng nhìn thấy một bài thơ hay hay của Boris Pasternak. Thú thật là mình không thích nhà thơ này, dù ông ấy có được giải thưởng Nobel đi nữa, lý do là thơ quá khó hiểu.

Nhưng mà lúc đầu mình chỉ thấy có hai khổ thơ đầu tiên, nên chưa quá khó hiểu 🙂

Đến khi thấy cả bài thì đã muộn rồi.

siren

Сирень

Борис Пастернак

Положим, – гудение улья,
И сад утопает в стряпне,
И спинки соломенных стульев,
И чёрные зёрна слепней.

И вдруг объявляется отдых,
И всюду бросают дела.
Далёкая молодость в сотах,
Седая сирень расцвела!

Уж где-то телеги и лето,
И гром отмыкает кусты,
И ливень въезжает в кассеты
Отстроившейся красоты.

И чуть наполняет повозка
Раскатистым воздухом свод, –
Лиловое зданье из воска,
До облака вставши, плывёт.

И тучи играют в горелки,
И слышится старшего речь,
Что надо сирени в тарелке
Путем отстояться и стечь.

Tử đinh hương

Boris Pasternak

Hãy tưởng tượng – tiếng ong vo ve,
Và khu vườn chìm trong bếp núc,
Có cả những chiếc lưng ghế rơm,
Và loài ruồi trâu hạt đen nhưng nhức.

Rồi bỗng dưng có thông báo nghỉ,
Và mọi việc tạm dừng ở khắp mọi nơi.
Tong những tổ ong là tuổi trẻ xa xôi,
Tử đinh hương xám nở hoa lộng lẫy.

Chắc đâu đó có mùa hè, xe đẩy,
Và tiếng sấm rền quanh những bụi cây,
Trận mưa rào vào băng đĩa được ngay
Bên những sắc đẹp đã từ lâu trọn vẹn.

Và cỗ xe chỉ hơi nghiêng một chút
Không khí căng đầy điện tích vòm trời,
Có một tòa nhà tím làm bằng sáp,
Đứng cao tới mây, và bỗng nhiên bơi.

Và mây đen bắt đầu chơi đuổi bắt,
Có tiếng ai bỗng nghe thật rõ là,
Rằng hoa tử đinh hương trong đĩa,
Phải đứng lắng chút, và để nước chảy ra.