Những làng quê nghèo khó nơi đây – Fedor Tyutchev

Hôm nay nhân ngày xấu trời, mình giới thiệu thêm một bài thơ khác của Fedor Tyutchev.

* * *
Эти бедные селенья,
Эта скудная природа —
Край родной долготерпенья,
Край ты русского народа!

Не поймет и не заметит
Гордый взор иноплеменный,
Что сквозит и тайно светит
В наготе твоей смиренной.

Удрученный ношей крестной,
Всю тебя, земля родная,
В рабском виде Царь небесный
Исходил, благословляя.
13 августа 1855

* * *
Những làng quê nghèo khó nơi đây,
Và thiên nhiên keo kiệt chốn này…
Vùng đất yêu thương từ lâu chịu đựng
Vùng đất quê của dân tộc Nga đây.

Cái nhìn kiêu hãnh của người ngoại quốc
Chẳng hiểu được đâu, chẳng thấy được đâu,
Những gì thổi qua và sáng lên bí mật
Trong cảnh nghèo cam phận bấy lâu.

Đau khổ vác thập tự kia nặng trĩu
Trong hình hài của nô lệ trên đời
Chúa vẫn thấy người, quê hương yêu dấu,
Và ban phước lành, quê của ta ơi.
13-08-1855

Cũng cần phải nói, bài thơ này Fedor Tyutchev làm sau khi trở lại nước Nga. Sau hơn hai mươi năm sống ở Munchen với công việc ngoại giao, đương nhiên nhà thơ không thể không so sánh cuộc sống tiện nghi và giàu có ở Đức với cuộc sống tạm bợ trong cảnh đói nghèo của nhân dân Nga. Là một nhà thơ nhân văn, Tyutchev phản đối chủ nghĩa nông nô, ông cho rằng đó là nguyên nhân của sự nghèo khó và yếm thế của nhân dân Nga. Chúng ta có thể thấy nỗi đau của tác giả trước thiên nhiên chưa khai thác và cuộc sống nghèo khó, cùng tâm trạng không có lối thoát. Tác giả cũng đối lập sự nghèo khó vật chất này với ánh sáng tinh thần, đặc biệt trong khổ thơ cuối. Tâm hồn hền lành, sự kiên nhẫn và chịu đựng – đó là những giá trị mà nhà thơ đánh giá cao trong tính cách người Nga.

Bài thơ này đã được Georgiy Sviridov phổ nhạc, và người đọc quan tâm có thể nghe thử qua clip sau:

Branislav Jatić là một giọng bass người Nam Tư, hát khá nhiều vai diễn cổ điển như Galitzky và Konchak (trong Công tước Igor, của A. Borodin); Vua Rene (trong Iolanta, của P. Tchaikovsky); Philip (trong Don Carlos, của G. Verdi); Zaccaria (trong Nabucco, của G. Verdi), Sarasto (trong Cây sáo thần của W. A. Mozart)… Lần đầu nghe Branislav Jatić hát, bỗng dưng cảm thấy, giọng bass thể hiện romance này cũng rất hợp 

Advertisements

Đài phun nước – Tyutchev

Bài này thì chính mình cũng thấy dịch không ổn lắm…

ФонтанФедор Тютчев

Смотри, как облаком живым
Фонтан сияющий клубится,
Как пламенеет, как дробится
Его на солнце влажный дым.

Лучом поднявшись к небу, он
Коснулся высоты заветной –
И снова пылью огнецветной
Ниспасть на землю осужден…

Đài phun nướcFyodor Tyutchev

Hãy nhìn kia, như đám mây sống động
Đài nước phun rực rỡ đang cuộn sóng
Làn khói ẩm dưới mặt trời sáng chói,
Làm đài phun vỡ vụn ra, cháy bỏng.

Như tia sáng chiếu lên bầu trời
Đạt đến độ cao hằng mong mỏi –
Nhưng lại thành bụi sắc màu chói lọi
Số phận định rồi – lại ngã xuống đất thôi…

Thú thật mình tìm ra bài này là theo người phổ nhạc: http://recmusic.org/lieder/get_text.html?TextId=16001&Transliterate=1

  • Sergei Vasil’yevich Rachmaninov (1873-1943) , “Fontan”, op. 26 no. 11 (1906)

Tuy nhiên, chưa tìm được ai thể hiện romance này…

Update: Nhờ bác dubravka mách, xin giới thiệu clip của Elizaveta Shumskaya thể hiện romance này

Thêm một bài thơ xuân không đề của Fedor Tyutchev

Có lẽ đơn giản là mình vẫn chưa sẵn sàng cho mùa xuân. Cho nên đọc thơ xuân mà tâm trạng vẫn như trong mùa đông. Kể cả thơ của chàng thi sĩ đẹp trai Fedor Tyutchev thì cũng thế

 

Fedor Tyutchev Федор Тютчев
 

Mùa đông giận dữ nào vô cớ
Bởi vì thời khắc đã điểm rồi –
Trông kìa – mùa xuân đang gõ cửa
Và đuổi mùa đông khỏi sân chơi.

Зима недаром злится,
Прошла ее пора –
Весна в окно стучится
И гонит со двора.

Và tất cả cũng liền cuống quýt
Và ép mùa đông phải rời xa
Những con chiền chiện trên cao tít
Đã bắt đầu cất giọng ngân nga

И все засуетилось,
Все нудит Зиму вон –
И жаворонки в небе
Уж подняли трезвон.

Nhưng mùa đông vẫn còn bận rộn
Và càu nhàu nhăn mặt với mùa xuân
Mùa xuân nhìn mặt cười khanh khách
Và chỉ ồn ào hơn trước vài phần…

Зима еще хлопочет
И на Весну ворчит.
Та ей в глаза хохочет
И пуще лишь шумит…

Mụ phù thủy độc ác liền nổi cáu
Mụ bèn ôm một đống tuyết trên tay
Và rồi vừa chạy vừa ném tuyết
Vào mùa xuân non trẻ, thơ ngây…

Взбесилась ведьма злая
И, снегу захватя,
Пустила, убегая,
В прекрасное дитя…

Nhưng mùa xuân chả lấy làm đau khổ
Trong tuyết dày, xuân rửa mặt ngay
Và ngược hẳn với kẻ thù mong muốn –
Má xuân hồng lên đẹp mê say

Весне и горя мало:
Умылася в снегу,
И лишь румяней стала,
Наперекор врагу.

<1836>

<1836>

F. I. Tyutchev: “Anh gặp lại em, và cả thời dĩ vãng…”

Nhân tiện nhắc đến anh F.I.Tyutchev, Nina xin giới thiệu một bài viết cũ về anh này

F. I. Tyutchev: “Anh gặp lại em, và cả thời dĩ vãng…”

Nhà ngoại giao trẻ 19 tuổi Fedor Ivanovich Tyutchev được giao công vụ ở Bavaria (Đức). Ở đó, anh đã làm quen với một thiếu nữ 16 tuổi xinh đẹp, cô Amaliya Lerchenfeld. Họ cũng nhau đi dạo dọc bờ sông Đa nuýp, cũng ngắm phong cảnh xung quanh, và dưới ảnh hưởng của những cảm xúc mà nàng Amaliya tuyệt đẹp gợi nên, nhà thơ đã viết một bài thơ, mà sau này N.A.Nekrasov đã gọi là một trong những bài thơ trữ tình Nga hay nhất.

Федор Тютчев

—————————————————-
Я помню время золотое,
Я помню сердцу милый край.
День вечерел; мы были двое;
Внизу, в тени, шумел Дунай.

И на холму, там, где, белея,
Руина замка вдаль глядит,
Стояла ты, младая фея,
На мшистый опершись гранит…

Ты беззаботно вдаль глядела…
Край неба дымно гас в лучах;
День догорал; звучнее пела
Река в померкших берегах.

И ты с веселостью беспечной
Счастливый провожала день;
И сладко жизни быстротечной
Над нами пролетела тень…

Fedor Tyutchev

—————————————————————
Anh nhớ lại quãng thời gian vàng ngọc
Vùng đất đẹp tươi con tim đã mến yêu
Chung bước bên nhau, trời ngả về chiều
Trong bóng râm ồn ào sông Đa nuýp

Nơi mảnh vỡ của tòa lâu đài cổ
Em đứng nhìn xa về phía chân trời
Trên đồi cao, như một nàng tiên nữ
Bên đá hoa cương rêu phủ xanh rồi

Em vô tư nhìn phía xa tít tắp
Một khoảng trời dần tắt nắng khói mờ
Ngày cháy nốt, và dòng sông sôi động
Hát vang hơn nơi tối sẫm đôi bờ

Và em lại vô tư vui vẻ
Tiễn một ngày hạnh phúc đi xa
Và chiếc bóng của cuộc đời sôi động
Ngọt ngào bay trên tóc hai ta.

Minh họa: Fedor Tyutchev và Amaliya Lerchenfeld

Trong bài thơ này, Tyutchev đã truyền đạt buổi chiều đang dần tắt, bóng đêm đang dần buông, và niềm hạnh phúc vì bên cạnh là một người đem đến niềm vui và khát vọng sống. Amaliya không biết tiếng Nga, và không hiểu những bài thơ mà nàng là nguồn cảm hứng. Mặc dù Tyutchev không chỉ viết cho nàng, mà cho chính mình. Chưa bao giờ anh quan tâm đến chuyện công bố những bài thơ ấy. Nhà ngoại giao trẻ tuổi đang rất quan tâm đến sự nghiệp của mình và còn quan tâm hơn đến những tình cảm êm dịu. Nên mỗi khi bạn bè yêu cầu bản thảo thì anh thường đùa: Mình rất ghét những tờ giấy đã có chữ, nhất là chữ của chính mình. Vì vậy anh đã đánh mất rất nhiều những ghi chép của mình. Và người phát hiện ra anh là N.A.Nekrasov – một người có linh tính đặc biệt trong việc phát hiện những nhà văn tài năng. N.A.Nekrasov đã khâm phục một cách chân thành những vần thơ của người cùng thời: “Một bức tranh tuyệt vời!”, “Những vần thơ đáng kinh ngạc…”

Thế còn “Nàng thơ” xinh đẹp của Tyutchev thì sao? Nàng không đáp lại tình cảm của nhà thơ, mà lại đi lấy nam tước Krudener. Vào năm 1864, thì nhà thơ lúc ấy đã không còn trẻ nữa gặp lại Amaliya. Nàng vẫn xinh đẹp, dường như năm tháng không có quyền lực đối với nàng. Nhà thơ nhớ lại những cuộc gặp gỡ đầu tiên của họ, và đã viết bài thơ rất nổi tiếng “Gửi B.”:


K Б.

Федор Тютчев
—————————————————-

Я встретил вас – и все былое
В отжившем сердце ожило;
Я вспомнил время золотое –
И сердцу стало так тепло…

Как поздней осени порою
Бывают дни, бывает час,
Когда повеет вдруг весною
И что-то встрепенется в нас,-

Так, весь обвеян духовеньем
Тех лет душевной полноты,
С давно забытым упоеньем
Смотрю на милые черты…

Как после вековой разлуки,
Гляжу на вас, как бы во сне,-
И вот – слышнее стали звуки,
Не умолкавшие во мне…

Тут не одно воспоминанье,
Тут жизнь заговорила вновь,-
И то же в нас очарованье,
И та ж в душе моей любовь!..

(26 июля 1870)

Gửi B.

Fedor Tyutchev
——————————————————————–

Anh gặp lại em, và cả thời dĩ vãng
Trong trái tim khô héo lại hồi sinh
Anh nhớ lại quãng thời gian vàng ngọc
Và trái tim lại ấm áp đập nhanh

Như đôi khi giữa kỳ thu muộn
Có những ngày những tháng thần tiên
Khi ta ngỡ mùa xuân đang đến
Và có gì chợt rung động trong tim

Từ những tháng ngày thân thiết cũ
Ngọn gió nào lại thổi đến bên anh
Niềm đam mê đã từ lâu quên lãng
Lại về cùng anh chiêm ngưỡng một bóng hình

Như đã cách xa nhau hàng thế kỷ
Anh nhìn em mà ngỡ trong mơ
Và những âm thanh chưa hề tắt bao giờ
Lại vang lên trong anh thánh thót

Có phải đâu chỉ là hồi ức thôi
Cả cuộc đời nhắc lại đấy em ơi
Sự quyến rũ xưa trong mắt em tuyệt diệu
Và tình yêu xưa lại lay động hồn tôi

(26/7/1870)

Amaliya Krudener đến thăm nhà thơ năm 1873, lúc ông đã nằm trên giường bệnh và chẳng còn sống được bao nhiêu nữa. Nhưng tình bạn của nàng với Tyutchev thì vẫn còn tiếp tục mãi đến những ngày cuối đời của nhà thơ. Chính nàng đã đem những bài thơ của Tyutchev đến nước Nga.


Tài liệu tham khảo

Một bài thơ không đề của Fedor Tyutchev

Hehe, lâu quá chả muốn viết gì cho blog hết. Chả nghĩ ra cái gì vui vẻ!, thôi lấy tạm bản dịch ngẫu hứng này :). Phải công nhận cái nhà anh Fedor Tyutchev đẹp trai cũng hơi sến thật.

Федор Тютчев
—————————————————–
Яркий снег сиял в долине,-
Снег растаял и ушел;
Вешний злак блестит в долине,-
Злак увянет и уйдет.

Но который век белеет
Там, на высях снеговых?
А заря и ныне сеет
Розы свежие на них!..

<Апрель 1836>


Fedor Tyutchev
————————————————————-
Tuyết ánh rực rỡ trong thung lũng
Rồi tuyết tan, và tuyết biến khỏi đây
Lúa mùa xuân rực rỡ trong thung lũng
Rồi lúa sẽ tàn, sẽ rời khỏi chốn này

Nhưng xem kìa, trên đỉnh cao tuyết phủ
Mấy trăm năm vẫn màu trắng lạnh lùng?
Mà bình minh tận giờ vẫn gieo mầm
Những đóa hồng thắm tươi trên đó.

<Tháng 4/1836>