Những giọt mưa – Esenin

Những giọt mưa – Esenin

Thực ra mình không biết bài này, cho đến khi bác Tạ Phương đáng kính giới thiệu. Đầu tiên cũng chỉ là định dịch cho vui, nhưng vào đúng lúc tâm trạng đầy mâu thuẫn, nên dịch xong tự mình cũng thấy buồn…

 

КАПЛИ

Сергей Есенин

Капли жемчужные, капли прекрасные,
Как хороши вы в лучах золотых,
И как печальны вы, капли ненастные,
Осенью черной на окнах сырых.

Люди, веселые в жизни забвения,
Как велики вы в глазах у других
И как вы жалки во мраке падения,
Нет утешенья вам в мире живых.

Капли осенние, сколько наводите
На душу грусти вы чувства тяжелого.
Тихо скользите по стеклам и бродите,
Точно как ищете что-то веселого.

Люди несчастные, жизнью убитые,
С болью в душе вы свой век доживаете.
Милое прошлое, вам не забытое,
Часто назад вы его призываете.
1912

NHỮNG GIỌT MƯA

Sergei Esenin

Những giọt mưa như ngọc trai tuyệt diệu,
Đẹp tuyệt vời trong ánh nắng vàng,
Những giọt mưa ngày xấu trời buồn bã,
Cửa sổ ẩm trong tăm tối thu sang.

Những kẻ vui trong đời quên ngày tháng,
Thật hoành tráng trong cặp mắt bao người
Và thảm hại khi vận may từ giã,
Chẳng ai thương các vị, than ôi.

Những giọt mưa thu đem bao buồn bã,
Cho tâm hồn trĩu nặng u sầu.
Trượt trên cửa kính, lang thang đâu đó,
Cứ như tìm vui vẻ ở đâu đâu.

Những kẻ bất hạnh, bị đời ruồng rẫy,
Sống cả đời với đau xót trong hồn
Quá khứ đáng yêu họ không quên được,
Nên họ vẫn thường gọi trở lại luôn.
1912

Chậc chậc, tâm trạng quá đi…

Advertisements

Mùa hè sắp hết – I. Tokmanova

Bạn Thụy Anh có bản dịch bài thơ mùa thu của Chutchev với mấy câu rất hay:

Ngày trong vắt như pha lê sáng ướt
Và những buổi chiều chói lọi cứ rực lên

Và trong khi đi tìm câu thơ gốc, thì mình bất chợt thấy một bài thơ ngắn, có vẻ là thơ cho thiếu nhi, đơn giản, thậm chí quá đơn giản, nhưng mình thấy cũng dễ thương:

Кончается лето
И. Токмакова

Кончается лето,
Кончается лето,
И солнце не светит,
А прячется где-то.

И дождь-первоклассник,
Робея немножко,
В косую линейку
Линует окошко.

Mùa hè sắp hết
I. Tokmanova

Mùa hè sắp hết
Mùa hè sắp qua
Mặt trời không sáng,
Trốn mất trong nhà.

Bé mưa lớp một
Còn hơi ngại ngùng,
Kẻ lên cửa sổ
Những đường cong cong.

Mùa thu – thơ của Aleksei Plescheev

Nói gì thì nói, mùa thu luôn luôn tạo cảm hứng cho các thi sĩ thực thụ cũng như nửa mùa… Và vì trời cứ mưa nên tự dưng mình lại muốn dịch một bài thơ về mùa thu … một bài đã cũ rồi. Aleksei Plescheev không phải là một nhà thơ quá nổi tiếng, nhưng một số bài của bác  này cũng rất dễ thương…

Image Hosted by ImageShack.us

ОСЕНЬ

Алексей Плещеев

Осень наступила,
Высохли цветы,
И глядят уныло
Голые кусты.

Вянет и желтеет
Травка на лугах,
Только зеленеет
Озимь на полях.

Туча небо кроет,
Солнце не блестит,
Ветер в поле воет,
Дождик моросит..

Зашумели воды
Быстрого ручья,
Птички улетели
В теплые края.

MÙA THU

Aleksei Plescheev

Mùa thu đã đến,
Hoa héo hết rồi,
Bụi cây trơ trụi
Chán nản nhìn tôi.

Cỏ xanh trên bãi
Vàng úa một màu,
Riêng lúa gieo đông
Xanh xanh vài mẫu.

Trời mây đen phủ,
Mặt trời nhạt nhòa,
Gió trên đồng rú,
Từng giọt mưa sa…

Vẳng nghe tiếng nước
Dòng suối vô tư.
Đàn chim di cư
Về nam tránh rét.

Nói chung là lần sau phải chọn một bài vui tươi nhí nhảnh mới được…

Mùa thu vàng – thơ Boris Pasternak

Thật ra thì ở Việt Nam khó mà gọi được là mùa thu vàng, nhất là ở phía Nam… Mấy ngày ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới, chỉ thấy mưa sụt sùi… Nhưng thôi cứ gọi là nhớ một mùa thu vàng mình đã từng được thấy, được ngắm nhìn, tận hưởng vậy… Một bản dịch có nhiều kỷ niệm với mình, và với nhiều người nữa…

Hehe, còn minh họa thì … không có gì là độc đáo cả, vì … nói tới mùa thu vàng thì thường nhiều người Việt Nam sẽ nghĩ đến Levitan. Nhưng mình sẽ lấy một bức tranh khác, không phải bức kia… Bức này cũng đẹp mà …

Image Hosted by ImageShack.us

Левитан Исаак. Золотая осень. Слободка. 1889.

Golden Autumn. Village. 1889. Oil on canvas. The Russian Museum, St. Petersburg, Russia.

ЗОЛОТАЯ ОСЕНЬ

Борис Пастернак

Осень. Сказочный чертог,
Всем открытый для обзора.
Просеки лесных дорог,
Заглядевшихся в озера.

Как на выставке картин:
Залы, залы, залы, залы
Вязов, ясеней, осин
В позолоте небывалой.

Липы обруч золотой —
Как венец на новобрачной.
Лик березы — под фатой
Подвенечной и прозрачной.

Погребенная земля
Под листвой в канавах, ямах.
В желтых кленах флигеля,
Словно в золоченых рамах.

Где деревья в сентябре
На заре стоят попарно,
И закат на их коре
Оставляет след янтарный.

Где нельзя ступить в овраг,
Чтоб не стало всем известно:
Так бушует, что ни шаг,
Под ногами лист древесный.

Где звучит в конце аллей
Эхо у крутого спуска
И зари вишневый клей
Застывает в виде сгустка.

Осень. Древний уголок
Старых книг, одежд, оружья,
Где сокровищ каталог
Перелистывает стужа.

Mùa thu vàng

Boris Pasternak

Mùa thu. Cung điện cổ tích
Mở đón mọi khách mong chờ
Đường mòn nhỏ trong rừng vắng
Ngắm mãi mình trong nước hồ

Hệt như triển lãm tranh vậy:
Phòng nọ, phòng kia ngút ngàn
Tần bì, đu, dương rung lá
Đều lộng lẫy trong mạ vàng

Chiếc vòng vàng của cây đoan
Như vương miện cô dâu mới
Mặt bạch dương che khăn voan
Trong suốt – khăn voan ngày cưới.

Mặt đất vốn đầy rãnh, hố
Giờ chôn dưới thảm lá cây
Nhà nhỏ giữa phong vàng rực
Như tranh trong khung vàng dày

Và trong bình minh tháng chín
Nơi cây đứng thành hàng đôi
Hoàng hôn để lại dấu vết
Hổ phách trên vỏ rạng ngời.

Nơi đừng sa chân xuống suối
Mọi người đều biết hết rồi:
Sục sôi quá, bước không nổi
Dưới chân toàn lá mà thôi.

Và nơi cuối hàng cây ấy
Bờ dốc dội tiếng vang về
Bình minh rót hồ nhè nhẹ
Đông lại trên cây anh đào

Mùa thu. Một góc cổ kính
Danh mục của bao kho tàng
Sách vở, áo quần, vũ khí,
Cái lạnh đang lật từng trang.

Karamzin và mùa thu


Nikolai Karamzin (1766 — 1826)

Anh Nikolai Karamzin thì hay dùng ngôn ngữ … cổ, (thì tất nhiên là cổ rồi, anh ấy còn viết trước thời Pushkin mà , ở đây ý nói anh ý hay sử dụng ngôn ngữ sách vở, kinh thánh, nhà thờ gì đó). Tất nhiên khi nói đến Karamzin thì người ta nghĩ ngay đến “Cô Liza đáng thương” (hay cô Liza nghèo hèn? – Бедная Лиза – bao cô bé đã khóc vì số phận của nàng Liza khi đi bán hoa tử đinh hương ở chợ tỉnh). Nhưng mặc dù vậy, Karamzin (1766 – 1826) còn là một nhà thơ trữ tình có đóng góp đáng kể cho thi ca Nga.

Những năm tháng tuổi trẻ của Karamzin đã khiến ông say mê những ý tưởng khai sáng, yêu con người (có đôi chút hơi lên gân). Và những suy tư của trái tim và tâm hồn con người trở thành một phần không thể tách rời của thơ Karamzin, cho nên cũng không có gì ngạc nhiên khi ông trở thành người đứng đầu của văn học tình cảm trước lãng mạn Nga (chậc chậc, cái chữ сентиментальная литература khó dịch ghê).

Những phong cảnh buồn ảo, tình yêu xúc động, những chấm phá tinh tế của tâm hồn, niềm vui gây cảm hứng của gặp mặt, nỗi buồn ngọt ngào của chia ly, những nghĩ suy triết lý về sự phù du của cuộc đời – tất cả những gì tạo nên bản chất cuộc sống cá nhân của con người – đều có trong thế giới thi ca tình cảm của Karamzin.

Chắc lúc nào Nina rảnh hơn sẽ xin giới thiệu nhiều hơn về nhà văn – nhà thơ này. Còn bây giờ thì xin giới thiệu một bài thơ thu của ông, cũng đầy đủ các thứ

Осень

Николай Карамзин
——————————————–
Веют осенние ветры
В мрачной дубраве;
С шумом на землю валятся
Желтые листья.

Поле и сад опустели;
Сетуют холмы;
Пение в рощах умолкло –
Скрылися птички.

Поздние гуси станицей
К югу стремятся,
Плавным полетом несяся
В горних пределах.

Вьются седые туманы
В тихой долине;
С дымом в деревне мешаясь,
К небу восходят.

Странник, стоящий на холме,
Взором унылым
Смотрит на бледную осень,
Томно вздыхая.

Странник печальный, утешься!
Вянет природа
Только на малое время;
Все оживится,

Все обновится весною;
С гордой улыбкой
Снова природа восстанет
В брачной одежде.

Смертный, ах! вянет навеки!
Старец весною
Чувствует хладную зиму
Ветхия жизни.

1789, Женева

Mùa thu

Nikolai Karamzin
—————————————
Gió mùa thu đang thổi
Trong rừng sồi âm u
Những chiếc lá vàng úa
Rơi xuống đất vù vù

Ruộng vườn giờ vắng vẻ;
Những ngọn đồi thở than;
Rừng bây giờ im tiếng –
Chim bay đi hàng đàn.

Và những đàn ngỗng muộn
Vội bay về phương nam
Nhẹ nhàng bay uyển chuyển
Trên tầm cao ngút ngàn

Những màn sương bạc trắng
Trong thung lũng lặng yên
Hòa cùng làn khói bếp
Trong làng bốc lên trời

Người lữ khách trên đồi
Ánh mắt sao buồn nản
Nhìn mùa thu nhợt nhạt
Và cất tiếng thở dài

Ơi lữ khách u sầu
Chớ buồn: trời đất héo
Chỉ trong vài khoảnh khắc
Rồi sẽ sống dậy thôi

Xuân sẽ đem áo mới
Và kiêu hãnh nụ cười
Thiên nhiên sẽ bừng dậy
Trong áo cưới đẹp tươi

Người sẽ héo vĩnh viễn!
Cụ già trong mùa xuân
Cảm thấy đông lạnh lẽo
Của cuộc đời mong manh

1789, Genève


Mùa thu – Turgenev

Ngày trước ta tưởng Ivan Turgenev chỉ là một nhà văn lớn của nước Nga – tác giả những “Cha và con”, “Đêm trước” … Sau này thì … biết về ông nhiều hơn, rằng ông còn là tác giả của khá nhiều bài thơ khác (có phải chỉ toàn để tặng cho Polina Viardo không nhỉ?). Không nói đến Утро туманное, утро седое vốn rất hay được các ca sĩ trình bày dưới dạng romance, thơ của ông cũng nhẹ nhàng, sâu lắng và tinh tế như … những cô gái Turgenev …

Còn mùa thu là gì với Turgenev ư? – mùa đi săn! Mà Turgenev đã từng viết tập “Bút ký người đi săn nổi tiếng”. Thế mà trong thơ thì cứ y như là chỉ vào rừng ngồi suy tư, chả hề mang theo súng ống gì, hehe. Mà sao Nina không cảm được cái bài thơ “Buổi sáng sương mù, buổi sáng bạc đầu” ấy nhỉ? Tại chưa đến lúc chăng?


Ivan Turgenev đi săn. Họa sĩ Dmitriev Orenburgsky. 1879

ОСЕНЬ

Иван Тургенев

Как грустный взгляд, люблю я осень.
В туманный, тихий день хожу
Я часто в лес и там сижу —
На небо белое гляжу
Да на верхушки темных сосен.

Люблю, кусая кислый лист,
С улыбкой развалясь ленивой,
Мечтой заняться прихотливой
Да слушать дятлов тонкий свист.

Трава завяла вся… холодный,
Спокойный блеск разлит по ней…
И грусти тихой и свободной
Я предаюсь душою всей…

Чего не вспомню я? Какие
Меня мечты не посетят?
А сосны гнутся, как живые,
И так задумчиво шумят…

И, словно стадо птиц огромных,
Внезапно ветер налетит
И в сучьях спутанных и темных
Нетерпеливо прошумит.

1842

Mùa thu

Ivan Turgenev

Ta yêu mùa thu, như cái nhìn sầu muộn
Ta đi trong ngày yên tĩnh đẫm sương mù
Ta thường vào rừng và ngồi trong đó
Ngắm bầu trời trắng ngẫm ưu tư
Và ngắm những ngọn cây thông đen sẫm

Thật vui khi ta nhấm chiếc lá chua
Và sung sướng nở nụ cười lười nhác
Ta đắm say trong mơ ước vui đùa
Và nghe tiếng gõ kiến kêu lốc cốc

Cỏ khô hết rồi … lạnh làm sao
Ánh sáng yên bình tràn đầy trên cỏ…
Và tâm hồn ta bỗng đầy chan chứa
Nỗi buồn tự do và êm ái nhường nào

Ta sẽ không nhớ gì? Và ước mơ nào
Sẽ không đến với tâm hồn ta nữa?
Những cây thông cúi mình như ai đó
Và bỗng rì rào sao quá trầm ngâm…

Và gió bỗng ào ào bay đến
Tựa một đàn chim lớn cánh giang
Và trong những cành khô rối loạn
Gió tối đen ồn ào rất vội vàng

1842