Mùa đông – Sergei Esenin

Bài thơ này của Esenin thì Nina vốn không định dịch. Vốn là bác Tạ Phương đăng bản dịch của bác ấy trên Facebook, mình chỉ góp ý tẹo thôi. Nhưng bản gốc có sự vui tươi của tuổi trẻ rất tự nhiên, lạc quan của cậu thanh niên Esenin trước thiên nhiên và cuộc sống. Mà hồi này tâm hồn mong manh của mình có vẻ sắp vỡ mất rồi , nên không dịch thơ trẻ trung thế này được.

winter

Continue reading

Advertisements

Mùa đông – Shostakovich, lời thơ dân gian Do Thái

Nhân trang FB của Nhạc cổ điển nhắc tới Shostakovich, mình lại buồn buồn kiếm một bài thơ bác ấy phổ nhạc, tất nhiên vẫn là thơ ngắn.

Bài thơ này trích trong chùm ca khúc phổ thơ dân gian Do Thái của Dmitri Shoshtakovich. Thực tế nó là bài thơ thứ 8 trong tổng số 11 bài thơ được ông phổ nhạc, tuy nhiên, nó có hân hạnh (hay bất hạnh) lọt vào mắt mình đầu tiên.

Kể ra thì chất lượng âm nhạc của youtube không tốt lắm, nhưng cũng đủ để cảm nhận cái cay đắng, chua chát, xót xa của nhà nghèo khi mùa đông về…

Dmitri Dmitriyevich Shostakovich (1906-1975) , “Zima”, op. 79 no. 8 (1948)

Người trình bày: không rõ

Зима

Лежит моя Шейндл в кровати,
И с нею ребёнок больной.
Ни щепки в нетопленой хате,
А ветер гудит за стеной.

А….

Вернулись и стужа, и ветер,
Нет силы терпеть и молчать.
Кричите же, плачьте же, дети,
Зима воротилась опять.

А….

Mùa đông

Vợ tôi nằm trên giường
Cùng đứa con bị ốm
Không còn củi để đốt
Gió vẫn hú ngoài đường.

Aaaah…

Gió lạnh đã quay lại
Im lặng chịu nổi không?
Khóc, gào lên, con hỡi,
Đã lại đến mùa đông.

Aaaah…

Lại là thơ không đề của Esenin, lại là tuyết…

Thực sự Nina có cảm giác, bài thơ không đề “Я по первому снегу бреду” của Esenin không thể … thiếu một chút men say (kiểu – ôm cây bạch dương tưởng ôm vợ người khác – mà trong bài này cũng có cái hình tượng gần như vậy). Hình như đang say say ở ngoài tuyết nó thế?

* * *Сергей Есенин 

Я по первому снегу бреду,
В сердце ландыши вспыхнувших сил.
Вечер синею свечкой звезду
Над дорогой моей засветил.

Я не знаю, то свет или мрак?
В чаще ветер поет иль петух?
Может, вместо зимы на полях
Это лебеди сели на луг.

Хороша ты, о белая гладь!
Греет кровь мою легкий мороз!
Так и хочется к телу прижать
Обнаженные груди берез.

О лесная, дремучая муть!
О веселье оснеженных нив!…
Так и хочется руки сомкнуть
Над древесными бедрами ив.

1917

* * * Sergei Esenin    

Tôi lang thang đi trên tuyết đầu mùa
Sức lực trong tim như linh lan thức giấc
Buổi chiều thắp một ngôi sao mờ đục
Ngọn nến xanh soi bước đường tôi

Tôi không biết, ánh sáng hay bóng tối?
Gió hú trong rừng, hay một tiếng gà?
Có phải mùa đông rải tuyết khắp đồng ta
Hay là đám thiên nga trên đồng cỏ?

Ôi thảm tuyết trắng bao la đẹp tuyệt!
Giá lạnh mới về sưởi ấm máu tôi!
Bỗng dưng ta muốn ôm sát vào người
Bộ ngực hàng bạch dương trần trụi

Ôi cái mờ đục âm u rừng rậm!
Ôi niềm vui đồng tuyết trắng bao la
Ta chỉ muốn vòng tay ôm thật chặt
Những đôi chân dài hàng liễu thướt tha.

1917

Chắc để hôm nào … tìm lại xem mình còn bản dịch bài thơ kia không… Hỏng đĩa cứng quả là tai hại, không đúng lúc chút nào…

Tuyết – Innokenti Annensky

Cứ coi như mình chưa quen với mùa xuân, thôi ta dịch thêm một bài thơ về Tuyết, trong lúc theo dõi giải vô địch châu Âu về trượt băng nghệ thuật 🙂

 

TUYẾT    СНЕГ
Innokenti Annensky Иннокентий Анненский

Chắc tôi cũng yêu mùa đông
Nếu như đông không quá  nặng …
Mùa đông làm cho làn khói
Cũng không lên nổi tầng mây

Bao nhiêu đường nét đứt gẫy
Rồi là nặng trịch chuyến bay
Rồi băng giá đầy nước mắt
Màu xanh như thể ăn mày!

Nhưng sao tôi vẫn yêu tuyết
Rơi từ cao rất nhẹ nhàng
Lúc thì trắng đến chói mắt
Lúc lại tím xanh dịu dàng…

Và đặc biệt khi tuyết tan
Mở ra những vùng cao vút
Tuyết nằm xuống trông mỏi mệt
Trên những bờ dốc cao trơn

Và những giấc mơ trong trắng
Như đàn cừu trong sương mù
Đứng giữa lằn ranh mỏi mệt
Chờ mùa xuân đốt cháy hết.

Полюбил бы я зиму,
Да обуза тяжка…
От нее даже дыму
Не уйти в облака.

Эта резанность линий,
Этот грузный полет,
Этот нищенский синий
И заплаканный лед!

Но люблю ослабелый
От заоблачных нег –
То сверкающе белый,
То сиреневый снег…

И особенно талый,
Когда, выси открыв,
Он ложится усталый
На скользящий обрыв,

Точно стада в тумане
Непорочные сны –
На томительной грани
Всесожженья весны.

 

Thêm một bài thơ xuân không đề của Fedor Tyutchev

Có lẽ đơn giản là mình vẫn chưa sẵn sàng cho mùa xuân. Cho nên đọc thơ xuân mà tâm trạng vẫn như trong mùa đông. Kể cả thơ của chàng thi sĩ đẹp trai Fedor Tyutchev thì cũng thế

 

Fedor Tyutchev Федор Тютчев
 

Mùa đông giận dữ nào vô cớ
Bởi vì thời khắc đã điểm rồi –
Trông kìa – mùa xuân đang gõ cửa
Và đuổi mùa đông khỏi sân chơi.

Зима недаром злится,
Прошла ее пора –
Весна в окно стучится
И гонит со двора.

Và tất cả cũng liền cuống quýt
Và ép mùa đông phải rời xa
Những con chiền chiện trên cao tít
Đã bắt đầu cất giọng ngân nga

И все засуетилось,
Все нудит Зиму вон –
И жаворонки в небе
Уж подняли трезвон.

Nhưng mùa đông vẫn còn bận rộn
Và càu nhàu nhăn mặt với mùa xuân
Mùa xuân nhìn mặt cười khanh khách
Và chỉ ồn ào hơn trước vài phần…

Зима еще хлопочет
И на Весну ворчит.
Та ей в глаза хохочет
И пуще лишь шумит…

Mụ phù thủy độc ác liền nổi cáu
Mụ bèn ôm một đống tuyết trên tay
Và rồi vừa chạy vừa ném tuyết
Vào mùa xuân non trẻ, thơ ngây…

Взбесилась ведьма злая
И, снегу захватя,
Пустила, убегая,
В прекрасное дитя…

Nhưng mùa xuân chả lấy làm đau khổ
Trong tuyết dày, xuân rửa mặt ngay
Và ngược hẳn với kẻ thù mong muốn –
Má xuân hồng lên đẹp mê say

Весне и горя мало:
Умылася в снегу,
И лишь румяней стала,
Наперекор врагу.

<1836>

<1836>