Đêm buồn thảm – Ivan Bunin

Bài này là mình được chị Quỳnh Hương mách cho. Vốn là một bài thơ không đề của Bunin, được Rachmaninov phổ nhạc, và hình như được bác Vũ Tự Lân đưa vào tuyển tập bài hát Nga. Có điều hình như bác ấy không tìm được lời gốc, mà lại dịch lại từ lời Việt sang tiếng Nga, keke. Ấy là mình nghe nói thế.

Với tâm trạng … điếc không sợ súng, mình cầm đàn guitar lên mò mẫm một câu đầu. Rồi vênh vang vào youtube tìm bài này và ngã ngửa ra khi thấy mình đàn sai bét. Thôi để tránh ba hoa, mình giới thiệu một clip mà mình tìm thấy.

Sergei Vasil’yevich Rachmaninov (1873-1943) , “Noch’ pechal’na”, op. 26 no. 12 (1906).
Valery Buimister, baritone
Elena Snigur, fortepiano
Khán phòng Học viện âm nhạc quốc gia Ukraine, Kiev, 11.03.2011
(Tên cũ là Nhạc viện Kiev)

Thú thực là mình không biết ca sĩ này, nhưng  cảm nhận của mình thì giọng nam có vẻ hợp với romance này hơn là giọng nữ, với lại trông anh ấy có vẻ bề ngoài cũng không quá béo.

Còn bản dịch của mình thì hơi gượng, nhất là câu cuối… Biết làm sao được, dịch trong lúc tâm trạng rất bực bội và stress mà…

* * *Иван Бунин

Ночь печальна, как мечты мои.
Далеко в глухой степи широкой
Огонёк мерцает одинокий…
В сердце много грусти и любви.

Но кому и как расскажешь ты,
Что зовет тебя, чем сердце полно! —
Путь далек, глухая степь безмолвна.
Ночь печальна, как мои мечты.

* * *Ivan Bunin

Đêm buồn thảm như ước mơ ta vậy
Thảo nguyên mênh mông vắng lặng xa xa,
Một ngọn lửa lập lòe đơn độc…
Nỗi sầu, tình yêu đầy ắp tim ta.

Biết kể cho ai, kể làm sao được,
Điều vẫy gọi ta, tràn ngập trái tim! –
Con đường xa tít, thảo nguyên câm bặt.
Như ước mơ ta, buồn thảm bóng đêm

Advertisements

Vô vọng – thơ Ivan Bunin

Lâu quá rồi chẳng dịch được bài thơ nào ra hồn … đành … chọn một bài thơ ngắn của Bunin dịch cho … nhanh

БЕЗНАДЕЖНОСТЬ

Иван Бунин

На севере есть розовые мхи,
Есть серебристо-шелковые дюны…
Но темных сосен звонкие верхи
Поют, поют над морем, точно струны.

Послушай их. Стань, прислонись к сосне:
Сквозь грозный шум ты слышишь ли их нежность?
Но и она — в певучем полусне.
На севере отрадна безнадежность.
1907

VÔ VỌNG

Ivan Bunin

Ở phương bắc có những đám rêu hồng
Những cồn cát trắng như lụa bạc…
Nhưng những ngọn thông sẫm màu man mác
Hát trên biển xanh như những dây đàn.

Hãy tựa vào thông. Hãy nghe thông hát
Nghe chăng dịu dàng trong tiếng bão giông?
Trong giấc ngủ lơ mơ thánh thót.
Vô vọng nơi phương bắc cũng yên lòng.
1907

Quả thật, bài thơ này ngắn, nhưng lạ… Lạ đến nỗi trong lúc mắt kèm nhèm mình cứ tưởng câu đầu tiên là … những con ruồi hồng…Phương bắc kỳ lạ… niềm an ủi cho ai… Hay niềm an ủi chỉ đến trong giấc ngủ mơ thánh thót … với giai điệu của Grieg chăng? Ai vô vọng, hãy lên phương bắc nhỉ?

Matxcơva khánh thành đài kỷ niệm Bunin

Hoàng Lan (NuocNga.net) dịch
Theo Vesti

Ở trung tâm Matxcơva, phố Povarskaya, nơi Ivan Bunin đã sống trước khi di cư sang Paris, ngày thứ hai 22/10 vừa qua đã khánh thành đài kỷ niệm nhà văn lớn của nước Nga – người đã được nhận giải thưởng Nobel về văn học cho tác phẩm “Cuộc đời Arsenev”.

Bức tượng được dựng theo mẫu của nhà điêu khắc Aleksandr Burganov và kiến trúc sư Viktor Pasenko – bức tượng đồng này được bảo tàng nghệ thuật cổ điển và đương đại “Trung tâm Burganov” tặng cho thành phố.

Bức tượng thể hiện Bunin trong dáng điệu đang trầm tư suy ngẫm về số phận của nước Nga. Trong dáng vẻ tầm thước, tư thế khoanh tay bình thản, mái đầu ngẩng cao kiêu hãnh với ánh mắt nhìn sắc sảo, các tác giả đã nhấn mạnh vẻ quý phái và sự vĩ đại. Bức tượng bán thân nhà văn được đặt trên một bệ không cao bằng đá granit, hình dạng bệ nghiêm trang, không một chi tiết thừa. Chính nhờ đó mà tượng đài có vẻ thống nhất và rất hài hòa với cảnh quan chung quanh. Nhà điêu khắc đã rất thành công trong việc thể hiện linh hồn của sự tự do không thể nào bị bẻ gẫy, sự cao quý và vĩ đại của nhà văn Nga.

Chủ đề Bunin luôn gắn bó chặt chẽ với sáng tác của Aleksandr Burganov. Nhà điêu khắc này cũng là tác giả của đài kỷ niệm Bunin ở Voronezh – quê hương nhà văn, và tượng đồng Bunin cho Gallery “Con người – huyền thoại”, bức tượng này được để tại ngõ Bolshoi Afanasevsky – hãng ITAR-TASS cho biết.

Ngày khánh thành đài kỷ niệm được chọn không hoàn toàn tình cờ – nếu nhà văn còn sống thì ngày 22/10/2007 ông sẽ tròn 137 tuổi. Bà Liudmila Shevtsova. Phó thị trưởng thứ nhất của thủ đô Nga phát biểu tại lễ khánh thành đài kỷ niệm – “Bunin là nhà văn Nga đầu tiên được nhận giải thưởng Nobel vì tính nghệ sĩ nghiêm nghị mà ông đã sử dụng để ca ngợi, tôn vinh tính cách Nga”.

Cô đơn – I. Bunin

Ivan Bunin

Sương mù ngự trị cùng mưa gió
Trên mặt nước hoang vắng lạnh lùng
Ở nơi đây cuộc sống đông cứng lại
Những khu vườn trơ trụi giữa mùa đông
Một mình tôi trong nhà nghỉ. Sau giá vẽ
Vừa tối tăm, cửa sổ để gió lủa

Hôm qua em còn ghé nơi đây
Nhưng bên tôi giờ em buồn chán
Và tới chiều một ngày u ám
Em đã trở nên giống vợ tôi
Ừ thôi chào! Tôi sẽ sống được thôi
Sống một mình không vợ chờ xuân đến…

Ngày hôm nay mây đen kéo ùn ùn
Mây lại mây, tưởng chừng vô tận
Dấu chân em bên hàng hiên hôm nọ
Mờ dần dưới mưa, rồi nước ngập tràn
Và một mình tôi bỗng đau xót bàng hoàng
Nhìn vào bóng tối chiều xám ngắt

Muốn thét lên theo bước em dần khuất:
“Quay lại đi em, ta thân thuộc lắm rồi!”
Nhưng nàng hết yêu – tôi thành kẻ nực cười
Phụ nữ vốn không bận tâm quá khứ
Ừ thôi! Tôi sẽ nhen lò lửa
Uống vài ly, ừ, nuôi chó cũng hay

Nguyên tác
ОДИНОЧЕСТВО

И ветер, и дождик, и мгла
Над холодной пустыней воды
Здесь жизнь до весны умерла,
До весны опустели ссады
Я на даче один. Мне темно
За мольбертом, и дует в окно

Вчера ты была у меня,
Но тебе уж тоскливо со мной.
Под вечер ненастного дня
Ты мне стала казаться женой
Что ж, прощай! Как-нибудь до весны
Проживу и один – без жены….

Сегодня идут без конца
Те же тучи – гряда за грядой
Твой след под дождем у крыльца
Расплылся, налился водой.
И мне больно глядеть одному
В предвечернюю серую тьму.

Мне крикнуть хотелось вослед:
“Воротись, я сроднился с тобой!”
Но для женщины прошлого нет:
Разлюбила – и стал ей чужой.
Что ж! Камин затоплю, буду пить….
Хорошо бы собаку купить.

1903

Một phút chạnh lòng với Apollon Maikov

Trong một truyện ngắn của Bunin kể về một nữ danh ca đã trở về già có nhắc đến bản romance này (БЛАГОСКЛОННОЕ УЧАСТИЕ). Có lẽ đó là bài tủ của ca sĩ. Mình đã đọc qua lâu rồi, nhưng chẳng hiểu sao không có gì thôi thúc mình đi tìm bài thơ. Nhưng rồi ngẫu nhiên chị Bí dịch, bản dịch rất mềm mại và dễ thương. Khiến mình cũng chạnh lòng với tác giả của nó.

Em đã định hôn anh

Apollon Maikov

Em đã định hôn anh
Nhưng sợ trăng nhìn thấy
Sợ sao trời nhìn thấy
Sao sa xuống khỏi trời

Kể lại cho biển khơi
Rồi mái chèo cũng biết
Mái chèo có bạn thiết –
Chàng đánh cá Yani

Yani quý Mara;
Mà Mara đã rõ
Thì xóm làng đều tỏ
Rằng một tối sáng trăng

Em đưa anh vào vườn
Và đã hôn âu yếm
Và có cây táo bạc
Rải đầy hoa quanh ta

Я б тебя поцеловала…

Aполлон Майков

Я б тебя поцеловала,
Да боюсь, увидит месяц,
Ясны звездочки увидят;
С неба звездочка скатится

И расскажет синю морю,
Сине море скажет веслам,
Весла – Яни-рыболову,
А у Яни – люба Мара;

А когда узнает Мара –
Все узнают в околотке,
Как тебя я ночью лунной
В благовонный сад впускала,

Как ласкала, целовала,
Как серебряная яблонь
Нас цветами осыпала.
.

Câu chuyện bình thường và những lối đi dưới hàng cây tăm tối

Nhân thảo luận về truyện ngắn “Темные аллеи” của I.Bunin tại diễn đàn NuocNga.net mà mình đọc bài thơ “Câu chuyện bình thường” của N.Ogarev…

Có lẽ bài thơ này không phải hay lắm, dưới con mắt của mình, dĩ nhiên, nhưng dù sao nó đã gợi cảm hứng cho Bunin viết nên “Những lối đi dưới hàng cây tăm tối”

Bìa cuốn “Những lối đi dưới hàng cây tăm tối” của I.Bunin
Và nói chung, mình cũng tự dưng muốn dịch bài thơ này …

Free Image Hosting at www.ImageShack.us
Cây đoan (липа)
Câu chuyện bình thường

Nikolai Ogarev

Đã có một mùa xuân thật diệu kỳ!
Họ cùng nhau ngồi bên bờ sông vắng –
Con sông đẹp như tranh tĩnh lặng
Mặt trời đã lên, chim hót rộn ràng

Bên kia sông cánh đồng rộng thênh thang
Đang yên bình trổ lá xanh náo nức;
Cạnh đám tầm xuân nở hoa đỏ rực
Là những cây đoan tối sẫm đứng thành hàng.

Đã có một mùa xuân thật diệu kỳ!
Họ cùng nhau ngồi bên bờ sông vắng –
Tuổi thanh xuân nhuộm má hồng trong nắng
Bộ ria ai mới lún phún đen.

Ôi, giá như có ai được nhìn thấy họ
Trong buổi hò hẹn sáng hôm nào
Và nhìn thấy gương mặt họ khi đó
Hay nghe được lời họ nói thì thào –

Thì người ấy hẳn phải sung sướng lắm
Nghe lời tình yêu nói thuở ban đầu
Người ấy chắc hẳn trong phút ấy
Cũng nở hoa nơi đáy tim sầu!…

Sau đó tôi đã từng gặp họ:
Nàng đã thành vợ kẻ khác rồi
Chàng có vợ, và họ không hề nhắc
Tới chuyện xưa, dẫu chỉ một lời;

Khuôn mặt họ luôn luôn thanh thản,
Cuộc đời luôn bằng phẳng, rõ ràng
Và đôi khi họ tình cờ gặp mặt
Thì cùng cười vui bình tĩnh, nhẹ nhàng…

Còn chốn xưa, bên bờ sông ấy
Nơi ngày xưa đỏ rực sắc tầm xuân,
Chỉ còn lại những người ngư phủ
Đi tới con thuyền đang cũ nát dần

Và họ hát – nhưng giờ nào có biết
Những điều gì đã nói nơi đây
Những điều gì đã chìm vào quên lãng
Giờ chỉ còn khoảng tối dưới hàng cây.

<1842>

Обыкновенная повесть

Николай Огарев

Была чудесная весна!
Они на берегу сидели –
Река была тиха, ясна,
Вставало солнце, птички пели;

Тянулся за рекою дол,
Спокойно, пышно зеленея;
Вблизи шиповник алый цвел,
Стояла темных лип аллея.

Была чудесная весна!
Они на берегу сидели –
Во цвете лет была она,
Его усы едва чернели.

О, если б кто увидел их
Тогда, при утренней их встрече,
И лица б высмотрел у них
Или подслушал бы их речи –

Как был бы мил ему язык,
Язык любви первоначальной!
Он, верно б, сам, на этот миг,
Расцвел на дне души печальной!..

Я в свете встретил их потом:
Она была женой другого,
Он был женат, и о былом
В помине не было ни слова;

На лицах виден был покой,
Их жизнь текла светло и ровно,
Они, встречаясь меж собой,
Могли смеяться хладнокровно…

А там, на берегу реки,
Где цвел тогда шиповник алый,
Одни простые рыбаки
Ходили к лодке обветшалой

И пели песни – и темно
Осталось, для людей закрыто,
Что было там говорено,
И сколько было позабыто.

<1842>