“La danza” – Gioacchino Rossini

Tarantella là tên gọi của các điệu múa dân gian khác nhau đặc trưng bởi tempo nhanh, thường có nhịp 6/8 (đôi khi 18/8 hoặc 4/4), thường được đệm bằng trống tambourine. Đó là một trong những dạng âm nhạc truyền thống Nam Ý được biết đến nhiều nhất. Và vì thế, các nhà soạn nhạc cũng thường sử dung hình thức này cho các sáng tác của mình.

Một trong những sáng tác tarantella nổi tiếng nhất có lẽ là bài hát “La Danza” sôi động của nhà soạn nhạc Gioacchino Rossini với phần lời của Carlo Pepoli.

La danza

Già la luna è in mezzo al mare,
mamma mia si salterà,
l’ora è bella per danzare
chi è in amor non mancherà.

Presto in danza a tondo,
donne mie venite quà,
un garzon bello e giocondo
a ciascuna toccherà,

finchè in ciel brilla una stella
e la luna splenderà.
Il più bel con la più bella
tutta notte danzerà.

Mamma mia, mamma mia,
già la luna è in mezzo al mare,
mamma mia, mamma mia,
mamma mia si salterà.
Frinche frinche frinche frinche
Frinche frinche frinche frinche
mamma mia, si salterà,

La la ra la ra
la ra la la ra la
la la ra la ra
la la la la ra la!

Salta, salta, gira, gira,
ogni coppia a cerchio va,
già s’avvanza si ritira
e all’ assalto tornerà.

Serra, serra colla bionda
collabruna va quà e là,
colla rossa và a seconda
colla smorta fermo sta!

Viva il ballo a tondo a tondo
sono un Rè, sono un Bascià,
è il più bel piacer del mondo
la più cara voluttà.

Mamma mia, mamma mia,
già la luna è in mezzo al mare,
mamma mia, mamma mia,
mamma mia si salterà.
Frinche frinche frinche frinche
Frinche frinche frinche frinche
mamma mia, si salterà,

La la ra la ra
la ra la la ra la
la la ra la ra
la la la la ra la!

Vũ điệu

Kìa trăng đã vươn cao trên biển;
Ôi mẹ ơi, chúng ta sẽ nhảy thôi!
Thời khắc quá đẹp cho vũ điệu,
Ai đang yêu sẽ chẳng nỡ để trôi!

Chúng ta nhảy múa, vòng này, rồi vòng nữa
Hỡi các quý cô, xin hãy tới đây
Có thấy vũ công đẹp trai, lịch thiệp
Sẵn sàng cùng cô vào vũ điệu ngất ngây.

Cho tới khi sao trên trời còn sáng
Và trăng còn rực rỡ trên trời
Những cô gái. những chàng trai đẹp nhất
Sẽ vẫn còn khiêu vũ chưa thôi.

Ôi mẹ ơi, ôi mẹ ơi,
Kìa trăng đã vươn cao trên biển;
Ôi mẹ ơi, ôi mẹ ơi,
Ôi mẹ ơi, chúng ta sẽ nhảy thôi!
Nhanh nữa, nhanh nữa, nhanh nữa
Nhanh nữa, nhanh nữa, nhanh nữa
Ôi mẹ ơi, chúng ta sẽ nhảy thôi!

La la ra la ra
la ra la la ra la
la la ra la ra
la la la la ra la!

Nhảy nào, nhảy nào, xoay, xoay
Từng cặp đi theo vòng tròn nối gót
Một bước ra sau, một bước tới trước
Ta lại về nơi ta đã bắt đầu.

Hãy ôm chặt cô thiếu nữ tóc vàng
Hãy đưa nàng tóc đen theo vũ điệu
Xoay nàng tóc hung trong một vòng huyền diệu
Với cô bé rụt rè đang ngồi một góc kia.

Khiêu vũ muôn năm, một vòng nữa, một vòng
Tôi là đức vua, là ngài công tước
Khoái lạc tuyệt vời trên đời này có được
Và niềm say mê đẹp nhất trên đời!

Ôi mẹ ơi, ôi mẹ ơi,
Kìa trăng đã vươn cao trên biển;
Ôi mẹ ơi, ôi mẹ ơi,
Ôi mẹ ơi, chúng ta sẽ nhảy thôi!
Nhanh nữa, nhanh nữa, nhanh nữa
Nhanh nữa, nhanh nữa, nhanh nữa
Ôi mẹ ơi, chúng ta sẽ nhảy thôi!

La la ra la ra
la ra la la ra la
la la ra la ra
la la la la ra la!

Còn về phần trình bày – xin giới thiệu một trong những tenor hàng đầu thế giới hiện nay – bạn Rolando Villazón tóc xoăn

Una voce poco fa – Giọng nói khẽ khàng của em Rosina

Em Hà Thu Mạc giới thiệu một clip do thánh nữ KJ hát aria này – hết sức kinh dị. Khiến cho ngày sau đó mình cảm thấy … khao khát được nghe một giọng nữ tử tế hát  “La vincer”. Kết quả là mình chọn Teresa Berganza 🙂


Teresa BERGANZA hát “Una voce poco fa”
trong vở “Il barbiere di Siviglia” của Rossini

Nhạc trưởng: Claudio Abbado
Đạo diễn: Jean-Pierre Ponnelle

Continue reading

“La calunnia” – Aria về vu khống của Don Basilio

Có lần trong blog mình đã viết về Rossini ở đây. Mình không biết nhiều về âm nhạc Rossini, ngoài mấy trích đoạn ra thì hình như mới nghe và xem trọn vẹn có mỗi vở “Anh thợ cạo thành Seville” (Il Barbiere di Siviglia) .

Nghe đồn là khi mới viết vở này, Rossini đặt cho nó cái tên là Almaviva (thực tế nó được dàn dựng lần đầu với cái tên này – nguồn Wikipedia). Tuy nhiên, sau khi bạn bè  góp ý, rằng Figaro mới là nhân vật chính thực sự của vở opera, thì bác ấy bèn lấy lại tên của kịch bản văn học.

Trong vở này, hầu như vai nào cũng có một aria đỉnh. Với Figaro thì đó là “Largo al factotum” tưng bừng, với Rosina thì đó là “Una voce poco fa, bá tước Almaviva cũng có “Ecco, ridente in cielo”“Cessa di piu resistere”. Còn một nhân vật tương đối phụ hơn, lại còn do một giọng bass thể hiện – Don Basilio, thầy dạy nhạc của Rosina cũng có một aria xuất sắc – “La calunnia è un venticello”. Thường thì các giọng bass tài năng chẳng bao giờ bỏ qua cơ hội để chiếm lấy sự chú ý của khán giả trong aria này.

Bối cảnh: Doctor Bartolo, người nuôi dưỡng Rosina sau khi cha mẹ cô qua đời muốn cưới cô gái (cùng với món hồi môn). Nhưng Rosina lại đem lòng yêu chàng sinh viên nghèo Lindor, không biết rằng đó thực ra là bá tước Almaviva. Don Basilio, thầy dạy nhạc của Rosina thông báo cho Doctor Bartolo tin về việc bá tước đến thành phố Seville, rằng bá tước rất hâm mộ Rosina. Bartolo lo lắng, và Don Basilio bèn tư vấn cho ông ta sử dụng tin đồn vu khống để hạ gục đối thủ. Và đó là lý do của aria nổi tiếng này.

Thật ra trên mạng có bản thu âm của Fedor Chaliapin. Nhưng mà thú thực là máy mình hiện giờ không nghe nổi clip nào…, để mình bổ khuyết sau.

Bổ khuyết:


La calunnia, è un venticello
Ferruccio Furlanetto vai Basilio, 1981, Glyndebourne Festival Opera

Bản dịch của mình thì tất nhiên, có n sự trợ giúp của các công cụ dịch máy, và n sự tham khảo bản dịch ra tiếng Anh và tiếng Nga của các bạn khác trên mạng.

La calunnia è un venticello,
un’auretta assai gentile
che insensibile, sottile,
leggermente, dolcemente
incomincia a sussurrar.
Piano piano, terra terra,
sottovoce, sibilando,
va scorrendo, va ronzando;
nelle orecchie della gente
s’introduce destramente
e le teste ed i cervelli
fa stordire e fa gonfiar.
Dalla bocca fuori uscendo
lo schiamazzo va crescendo
prende forza a poco a poco,
vola già di loco in loco;
sembra il tuono, la tempesta
che nel sen della foresta
va fischiando, brontolando
e ti fa d’orror gelar.
Alla fin trabocca e scoppia,
si propaga, si raddoppia
e produce un’esplosione
come un colpo di cannone,
un tremuoto, un temporale,
un tumulto generale,
che fa l’aria rimbombar.
E il meschino calunniato,
avvilito, calpestato,
sotto il pubblico flagello
per gran sorte ha crepar.
Sự vu khống là gió
Rất mềm mỏng, dịu dàng
Tinh tế và mong manh
Khiến người ta đứng hình
Bắt đầu thì thầm thôi
Từ từ rơi xuống đất
Lời thì thầm, thì thầm
Bên tai như rót mật
Rồi dịu dàng uyển chuyển
Rót vào óc, vào đầu
Rồi lùi dần về sau
Rồi thoát ra từ miệng
Âm thanh dần ra tiếng
Rồi mạnh dần, mạnh dần
Rồi mọc thêm đôi chân
Nhảy từ đây sang đó.
Như giữa khu rừng rậm
Có sấm động, bão ran
Tiếng hú gào rền vang,
Máu dừng trong huyết quản.
Cuối cùng nổ tung ra
Chia đôi, lan rộng nữa.
Và gây ra tiếng nổ
Như súng đại bác gầm.
Động đất với bão giông
Tiếng gào thét ầm ầm
Tràn đầy bầu không khí.
Nạn nhân của vu khống
Bị hạ nhục, tổn thương
Bị xã hội chửi rủa
May thì được chết luôn.