Caro nome – aria của Gilda

Nói thực, Gilda là mẫu nhân vật mình rất ghét. Kể cả nguyên mẫu Blanche của Hugo, lẫn Gilda của Verdi. Theo phân loại của mình, đó là mẫu soprano ngây thơ một cách ngốc nghếch, và vì thế tự làm hỏng đời mình, cũng như đời của baritone.

Nhưng mà cái aria “Caro nome” thì vẫn hay! Nhân một sự ngẫu nhiên, hôm nay ngồi nghe một mớ Caro nome, từ giọng ca xấu xí của Callas, giọng ca đẹp (với nốt mí tuyệt vời) nhưng nhả chữ dở của Sutherland , rồi đến Netrebko, rồi Sills, Price và Popp, và ngẫu hứng dịch luôn…

Gualtier Maldè…nome di lui sì amato
scolpisciti nel core innamorato!
Caro nome che il mio cor
festi primo palpitar,
le delizie dell’ amor
mi dêi sempre rammentar!
Col pensiero il mio desir
a te ognora volerà,
e pur l’ ultimo sospir,
caro nome, tuo sarà.
Gualtier Maldè… tên của người em yêu
Khắc sâu vào trái tim đang yêu này!
Cái tên ngọt ngào, khiến trái tim em
Lại đập rộn ràng, như lần đầu gặp gỡ
Và sẽ lại luôn luôn nhắc nhở
cho em về vị ngọt tình yêu!
Mong ước của em sẽ luôn bay về anh
trên đôi cánh của từng suy nghĩ
Và hơi thở cuối cùng em thở
Sẽ thuộc về anh, người dấu yêu ơi

Còn nếu hỏi mình, nên giới thiệu ai thì mình cũng chẳng biết… Ai hát cũng hay, nhưng thôi, cứ giới thiệu Natalie Dessay đi, nhẹ nhõm… Mặc dù theo cái gu hiện giờ của mình, soprano ngốc nghếch phải hát nhẹ dạ hơn 🙂

Advertisements

La fatal pietra sovra me si chiuse… Màn cuối của Aida

Lâu lắm rồi mới lại có cảm hứng dịch, tuy nhiên lần này mình chọn một trích đoạn vô cùng bi thảm – màn cuối của Aida

Bối cảnh: vô cùng đơn giản. Radames bị kết tội phản bội và chịu hình phạt chôn sống. Bản án được thi hành, và Radames một mình ở lại trong nấm mồ của mình.

Aida e RadamesAida và Radames

Radames Radames
La fatal pietra sovra me si chiuse…
Ecco la tomba mia. Del dì la luce
Più non vedrò… Non revedrò più Aida.
Aida, ove sei tu? Possa tu almeno
Viver felice e la mia sorte orrenda
Sempre ignorar! Qual gemito!… Una larva…
Una vision… No! forma umana È questa.
Ciel! Aida!
Hòn đá định mệnh đã khép lại trên đầu tôi.
Đây là nấm mồ của tôi. Tôi sẽ không bao giờ thấy nữa
Ánh sáng ban ngày, sẽ không thấy Aida.
Aida – nàng ở đâu? Liệu nàng có thể
Ít nhất cũng sống an lành, không bao giờ biết đến
Số phận khủng khiếp của tôi! Một tiếng rên… Một bóng ma,
một ảo ảnh – không, có hình người!
Trời đất ơi! Aida!
Aida Aida
Son io. Phải, em đây.
Radames Radames
Tu… in questa tomba! Em… trong nấm mồ này!
Aida Aida
Presago il core della tua condanna,
In questa tomba che per te s’apriva
Io penetrai furtiva…
E qui lontana da ogni umano sguardo
Nelle tue braccia desiai morire.
Trái tim em linh cảm được số phận của chàng.
Em đã bí mật đến nấm mồ này, đào sẵn cho chàng.
Và ở đây, nơi không có ánh mắt của người nào khác,
Em đã chọn cùng chết với chàng!
Radames Radames
Morir! sì pura e bella!
Morir per me d’amore…
Degli anni tuoi nel fiore
Fuggir la vita!
T’avea il cielo per l’amor creata,
Ed io t’uccido per averti amata!
No, non morrai!
Troppo t’amai!
Troppo sei bella!
Chọn cái chết! Em trong sáng và đẹp đẽ dường ấy!
Chọn cái chết, vì em yêu tôi…
Trong tuổi thanh xuân của em rực rỡ đầy sức sống,
Mà em chọn hiến dâng cả cuộc đời!
Trời đã sinh em ra cho tình yêu,
Và tôi phải chết vì yêu em!
Nhưng em không thể chết được!
Tôi đã yêu em quá nhiều,
Em quá đáng yêu để chết!
Aida (vaneggiando) Aida (mê sảng)
Vedi?… di morte l’angelo
Radiante a noi s’appressa,
Ne adduce eterni gaudii
Sovra i suoi vanni d’or.
Già veggo il ciel dischiudersi,
Ivi ogni affanno cessa,
Ivi comincia l’estasi
D’un immortale amor.
Chàng có thấy không?… Thần chết
Với đôi cánh rực sáng đang đến gần
Để mang chúng ta đến với niềm vui vĩnh cửu
Trên đôi cánh vàng rực rỡ của mình
Bầu trời đang mở ra trên đầu chúng ta
Ở đây, mọi buồn đau kết thúc,
Và nơi niềm vui bắt đầu,
Niềm vui của tình yêu bất tử.
Sacerdotesse (al di sopra, nel tempio) Các nữ tu (ở phía trên, trong đền thờ)
Immenso Fthà,
del mondo
Spirito animator…
Hỡi Ftha vĩ đại, Người cho sự sống
linh hồn của thế giới
Chúng tôi khẩn cầu Người!
Sacerdoti(al di sopra, nel tempio) Các nam tu sĩ (ở phía trên, trong đền thờ)
Ah! Ah!
Aida Aida
Triste canto! Ôi khúc ca sầu thảm!
Radames Radames
Il tripudio
Dei Sacerdoti.
Niềm vui
của các tu sĩ!
Aida Aida
Il nostro inno di morte. Bài ca tang lễ của chúng ta.
Radames Radames
(cercando di smuovere la pietra del sotterraneo)
Né le mie forti braccia
Smuoverti potranno, o fatal pietra!
(thử đẩy tảng đá)
Hai cánh tay mạnh mẽ của ta
Sẽ đẩy ngươi ra, ôi tảng đá định mệnh!
SACERDOTI, SACERDOTESSE Các nam và nữ tu sĩ
Ah! Noi t’invochiamo, t’invochiam. Ah! Chúng tôi khẩn cầu Người, khẩn cầu Người!
Aida Aida
Invan!… tutto è finito
Sulla terra per noi.
Vô ích! Trên mặt đất này
Mọi sự đã kết thúc đối với chúng ta
Radames Radames
È vero! È vero!
(Si avvicina ad Aida e la sorregge)
Đúng thế! Đúng thế!
(Quay lại chỗ Aida, đỡ lấy nàng) 
Aida e Radames Aida và Radames
O terra, addio; addio, valle di pianti…
Sogno di gaudio che in dolor svanì.
A noi si schiude il ciel e l’alme erranti
Volano al raggio dell’interno dì.
O, mặt đất, vĩnh biệt, vĩnh biệt, thung lũng đầy nước mắt…
Ước mơ niềm vui biến mất trong u buồn
Bầu trời đang mở ra cho chúng ta, tâm hồn chúng ta
Sẽ bay nhanh tới ánh sáng của ngày vĩnh cửu
Coro Dàn hợp xướng
Immenso Fthà, noi t’invochiam! Hỡi Ftha vĩ đại, chúng tôi khẩn cầu Người!
Amneris Amneris
Pace t’imploro…
… salma adorata;
Isi placata…
Isi placata ti schiuda il ciel!
Pace t’imploro,
… pace, pace…
… pace!
Tôi cầu xin sự bình an…
người yêu dấu đã không còn sống
Hỡi Isi, hãy an ủi…
và đón chàng vào cõi trời …
Tôi cầu xin sự bình an….
…bình an, bình an…
…bình an!

Kể ra clip minh họa thì chắc phiên bản Caballe-Domingo là hợp lẽ nhất với mình… Cám ơn bạn Caballefans đã up clip này lên cho mình nhúng vào đây…


M. Caballè & P. Domingo “La fatal pietra…O terra addio” Aida Live 1977

La donna è mobile – dịch theo đặt hàng

La donna è mobile – có lẽ là một trong những aria quyến rũ nhất cho giọng tenor. Làm sao mà không quyến rũ được, khi đó là bài hát khắc họa một trong những vai tenor rất quyến rũ – công tước xứ Mantova trong vở opera Rigoletto.

Vốn đây là vở opera do Giuseppe Verdi viết nhạc với libretto dựa trên vở kịch “Le roi s’amuse” (mình dịch láo thành – Nhà vua vui chơi) của Victor Hugo. Vai nhà vua trong vở kịch trên vốn là vua Francis đệ nhất của Pháp – một nhân vật lịch sử có thật và đào hoa có tiếng, tuy nhiên, khi chuyển sang opera thì kiểm duyệt đã biến nhà vua thành một công tước, còn nước Pháp thì trở thành một xứ Mantova nào đó. Tất nhiên, tính cách của nhân vật thì vẫn nguyên vẹn – đó là dạng vai tenor-người tình, gieo rắc đào hoa khắp nơi, và cô nàng Blanche vẫn bất hạnh trong vai trò Gilda – soprano ngốc nghếch.

Aria La donna è mobile hát về sự thay đổi chóng mặt trong tình cảm của phụ nữ (tác giả phần lời là Francesco Maria Piave – một trong các libretist cộng tác nhiều nhất với Verdi). Mỉa mai thay, người hát aria này còn thay đổi nhanh hơn đối với những người phụ nữ mà anh ta quyến rũ. Có biết bao tenor đã hát và ghi âm aria này kể từ Raffaele Mirate, làm sao mà kể xiết! Nên lựa chọn một bản thu âm để minh họa là một việc … khó. Thôi thì cứ chọn bác Pavarotti cho dễ, dù sao thì bác này cũng được nhiều người biết 🙂 Mặc dù trong clip này, mình không thích kiểu quay cận cảnh lắm, dưng mà với khả năng diễn xuất đứng gần như tượng và hình thể của bác Pava thì còn có thể lấy cảnh gì đây 🙂

Theo đặt hàng của em Chibura, mình chém gió thành bản tiếng Việt. Tất nhiên, vì mình không biết tiếng Ý, nên bản tiếng Việt kia được thực hiện với sự trợ giúp to lớn của Google Translate, đồng thời tham khảo các bản dịch nghĩa tiếng Anh và tiếng Nga. Kết quả nhận được như sau:

La donna è mobile.
Qual piuma al vento,
muta d’accento e di pensiero.
Sempre un amabile,
leggiadro viso,
in pianto o in riso, è menzognero.La donna è mobil’.
Qual piuma al vento,
muta d’accento e di pensier!
e di pensier’!
e di pensier’!

È sempre misero
chi a lei s’affida,
chi le confida mal cauto il cuore!
Pur mai non sentesi
felice appieno
chi su quel seno non liba amore!

La donna è mobil’
Qual piuma al vento,
muta d’accento e di pensier!
e di pensier’!
e di pensier’!

Phụ nữ vốn hay thay đổi
Như lông tơ được gió lay,
Lời nàng nói gió thổi bay,
Nhưng dung nhan luôn diễm lệ
Vẻ ngoài đẹp xinh lừa dối,
Cả khi khóc lẫn khi cười.Phụ nữ vốn hay thay đổi
Như lông tơ được gió lay,
Lời nàng nói gió thổi bay,
Suy nghĩ đổi nhanh như chớp!
Suy nghĩ đổi nhanh như chớp!

Nếu như có ai tin nàng
Tin tưởng trái tim nhẹ dạ
Ắt sẽ luôn luôn khốn khổ!
Nhưng chén hạnh phúc đầy ắp
Làm sao cảm nhận được đây
Nếu không nếm rượu tình say!

Phụ nữ vốn hay thay đổi
Như lông tơ được gió lay,
Lời nàng nói gió thổi bay,
Suy nghĩ đổi nhanh như chớp!
Suy nghĩ đổi nhanh như chớp!

Mà thực ra, mình cũng chỉ đăng bài này ở đây phòng khi Facebook không vào được 🙂