Ch’ella mi creda – Hãy để nàng tin

Nhờ có Facebook nhắc lại kỷ niệm mà mình bỗng tìm được một bản dịch cũ. Dù sao cũng 2 tháng rồi (một tỷ năm nghe điêu quá) blog mình không có gì mới mẻ.

Chẳng hiểu do đường truyền chậm, hay do cái laptop tội nghiệp của mình đã đến lúc phải thay, mà clip bây giờ nghe rất chán. Dù trước đây mình thấy cũng khá mà. Năm 1983 là năm mà phong độ giọng hát của Placido Domingo đang ở đỉnh cao, vai diễn này cũng là vai tủ của chàng. Thôi, độc giả ít ỏi của mình chịu khó nghe vậy, không thì đi tìm bản khác.

Placido Domingo – Ch’ella mi creda
from Puccini’s “La Fanciulla del West” at Covent Garden 1983

Vở opera La fanciulla del West (Cô gái từ phương Tây) của Giacomo Puccini là một trong những vở opera hiếm hoi của ông có kết cục không bi kịch. Đây là vở opera viết theo đặt hàng của một trong những nhà hát opera danh tiếng nhất thế giới – Metropolitan Opera. Hiển nhiên, lần trình diễn đầu tiên trước công chúng của vở opera này là trên sân khấu Metropolitan Opera tại New York ngày 10/12/1910.

Nội dung của vở opera cũng rất đặc trưng cho nước Mỹ thời bấy giờ – về những người tìm vàng trong cơn sốt vàng thời những năm 1850. Và vai nam chính Dick Johnson hay Ramerrez trong lần ra mắt đầu tiên do giọng tenor huyền thoại Enrico Caruso thể hiện.

Aria “Ch’ella mi creda” của Dick Johnson có lẽ là aria nổi tiếng nhất của cả vở. Bối cảnh của aria rất đơn giản và cũng rất lâm ly bi đát. Đây là lời trăng trối trước khi nhân vật nam chính bị treo cổ, và đương nhiên là chàng nhắn gửi đến người yêu.

Hãy để nàng tin, tôi đã tự do
Và xa lắm trên con đường mới!…
Nàng sẽ đợi chờ tôi quay lại…
Và tháng ngày rồi sẽ qua đi,
Và tháng ngày rồi sẽ qua đi,
và tôi sẽ không quay trở lại.
và tôi sẽ không quay trở lại.
Minnie, đóa hoa duy nhất của đời tôi,
Minnie, nàng đã rất yêu tôi!
Rất yêu!
Ôi, nàng là đóa hoa duy nhất của đời tôi!
Ch’ella mi creda libero e lontano
sopra una nuova via di redenzione!…
Aspetterà ch’io torni…
E passeranno i giorni,
E passeranno i giorni,
ed io non tornerò…
ed io non tornerò…
Minnie, della mia vita mio solo fiore,
Minnie, che m’hai voluto tanto bene!…
Tanto bene!
Ah, tu della mia vita mio solo fior!

Thật tình aria này ó rất nhiều người thể hiện thành công, nhưng mình vẫn bị Domingo thuyết phục nhất.,

Advertisements

Vissi d’arte – aria

Đây là một aria nổi tiếng, vốn là lời than vãn của em Tosca trước khi em ấy cho một anh bass lên đường đến cõi vĩnh hằng (Cesare Angelotti), tự tay giết một anh baritone (Scarpia) và làm anh tenor (Mario Cavaradossi) bị xử bắn. Một soprano khiến cho 3 anh giai mất mạng, đúng là thân phận soprano 🙂

Vissi d’arte,
vissi d’amore,
non feci mai male ad anima viva!
Con man furtiva
quante miserie conobbi aiutai.
Sempre con fè sincera
la mia preghiera
ai santi tabernacoli salì.
Sempre con fè sincera
diedi fiori agl’altar.
Nell’ora del dolore
perché, perché, Signore,
perché me ne rimuneri così?
Diedi gioielli della Madonna al manto,
e diedi il canto agli astri, al ciel,
che ne ridean più belli.
Nell’ora del dolor
perché, perché, Signor,
ah, perché me ne rimuneri così?

Tôi sống trong nghệ thuật,
tôi sống trong tình yêu
Tôi chưa hề làm hại một sinh linh nào
Với cánh tay thiêng liêng
Tôi làm bớt những khổ đau tôi biết
Luôn luôn với tâm hồn thanh khiết
Lời cầu nguyện của tôi
Là bông hồng cho cây thập tự thiêng liêng
Tôi đem hoa đến điện thờ
Trong giờ phút đau khổ
Tại sao, tại sao, hỡi Chúa
Sao người lại ban con điều này
Tôi hiến dâng châu báu
Cho tấm khăn choàng Đức mẹ thiêng liêng
Và tôi dâng bài hát của tôi
Cho những ngôi sao, cho bầu trời
Sao trời cười đẹp hơn khi trước
Trong giờ phút đau khổ
Tại sao, tại sao, hỡi Chúa
Sao người lại ban con điều này

Kể ra thì cũng có khá là bịa tạc…

Về phần minh họa, thực sự thì nói đến aria này người ta sẽ nghĩ ngay tới Callas. Nhưng mà mình không thích Callas, biết làm sao được! Nên thôi thì lấy chị béo minh họa vậy!

Donna non vidi mai – aria của des Grieux trong “Manon Lescaut”

Tự dưng muốn nghe chính cái aria này, mà muốn được nghe một giọng hát nhẹ nhàng, thế mà tìm không ra. Chắc tại tự dưng khẩu vị của mình dở chứng…Vì nói gì thì nói, vai des Grieux là vai của giọng tenor-spinto, và do đó, họ phải hát aria này một cách nằng nặng.

Bối cảnh. Buổi chiều ở một quảng trường tại Amiens, các sinh viên tụ tập – uống rượu, chơi bài, đùa cợt, như tất cả sinh viên mọi thời đại. Trong số đó có cả anh chàng des Grieux (mới đầu tỏ ra rất buồn tẻ). Nhưng bỗng dưng chuyến xe từ Arras dừng lại ở quảng trường. Và trong số hành khách có một cô gái xinh ơi là xinh (chuyện, vai nữ chính kia mà!). Tất cả đều tròn mắt nhìn cô gái, và trời ạ, trong số này có cả anh chàng des Grieux!

Continue reading

Tu che di gel sei cinta – Người luôn được bao bọc bởi giá băng

Sau khi dịch Nessun Dorma thì vở Turandot chỉ còn lại 2 aria của em Liu đáng thương (còn lại nữa toàn là duet, trio, thậm chí sextet). Trong một ngày xấu trời đầy stress thì mình cũng dịch nốt 2 cái aria này.

Bối cảnh: Sau khi hoàng tử lạ mặt hát aria Nessun Dorma, thì công chúa Turandot bế tắc không biết làm sao tìm được tên của chàng. Quân lính bắt giữ và tra tấn cha của hoàng tử – vua Timur và Liu, vì họ đã thấy hai người này nói chuyện với hoàng tử. Quá đau đớn vì tra tấn, và muốn giữ bí mật tên của hoàng tử, nên Liu hát 2 aria này với công chúa Turandot, sau đó tự tử.

Continue reading

Vittoria! Vittoria!

Ban nào đã xem vở “Tosca” thì biết đấy – màn hai chỉ toàn là Tosca với anh baritone chiếm lĩnh sân khấu. Anh tenor chỉ có mỗi một khoảnh khắc thể hiện – ấy chính là cái aria ngắn tũn này. Do đó, nếu tenor mà có lòng tự trọng thì phải biết dùng cơ hội này để nhắc cho khán giả nhớ – anh mới là vai chính, chứ cóc phải cái gã nam tước Scarpia kia!  Chúng ta cũng không nên quên rằng mới bước ra sân khấu ở màn một thì  tenor của chúng ta đã có cơ hội thể hiện tài năng qua một aria khá hay rồi – Recondita armonia (cám ơn nhà soạn nhạc Giacomo Puccini!)

Continue reading

Nessun dorma – Khúc hát cho những đêm không ngủ và cho chiến thắng.

“Nessun dorma” là aria mà tenor trong vai hoàng tử Calaf hát trong màn 3 của vở Turandot. Một aria siêu nổi tiếng, tất nhiên là vì phẩm chất âm nhạc tuyệt vời của nó. Cho nên bất kỳ tenor nào trong vai Calaf cũng tập trung hết sức cho aria này – công chúng mà không hoan nghênh là anh lên đường!

Bối cảnh: Sau khi giải được 3 câu đố của Turandot, hoàng đế công nhận chiến thắng của hoàng tử vô danh. Nhưng Turandot không chịu lấy anh làm chồng. Trong tình huống này, hoàng tử đề ra một cách giải quyết – nếu đến sáng hôm sau công chúa Turandot biết được tên hoàng tử, thì công chúa sẽ được tự do, còn nếu không, thì công chúa Turandot phải cưới anh. Cả đêm ấy, công chúa Turandot đã không cho thành Bắc Kinh đươc ngủ, tìm đủ cách để biết tên chàng hoàng tử vô danh. Hoàng tử cũng chẳng ngủ được, và anh hát aria này.  Continue reading

In questa reggia – Trong cung điện này

Có thể là tâm trạng mình mấy hôm nay ức chế quá độ mà chưa tìm được giải tỏa, nên mình mới nghe đi nghe lại aria này? Cũng có thể đơn giản là sau hai aria của Liu “Signore, ascolta!” và của Calaf “Non piangere Liù thì tự nhiên là sẽ nghe tiếp aria này thôi…

Bối cảnh: Hoàng tử Calaf  đánh cồng – chính thức đăng ký thử vận may giải 3 câu đố của công chúa Turandot. Sau một loạt thủ tục cần thiết thì công chúa xuất hiện, hát aria này, giải thích lý do căm ghét đàn ông và khuyên hoàng tử từ bỏ ý định.

Birgit Nilsson “In questa reggia” from Turandot

Về mặt clip thì đương nhiên là mình chọn Birgit Nilsson – Turandot đỉnh cao. Giọng hát của Nilsson trong như thủy tinh, đầy sức mạnh, đặc biệt ở những nốt cao fortissimo mà bạn Figaro có lần ví – như tiếng ra lệnh của một nữ tướng.  Continue reading