Une poupèe aux yeux d’èmail – Khúc hát của Nicklausse

Tự dưng lại muốn nghe khúc hát này, không phải là khúc nổi bật nhất trong cả vở Les Contes d’Hoffmann của Jacques Offenbach, nhưng nó vui vui, và quan trọng là bây giờ mình muốn nghe nó 🙂

Bối cảnh: Tại nhà của Spalanzani, một nhà sáng chế, Hoffmann tình cờ nhìn thấy Olympia, người được cho là con gái của Spalanzani. Ngay lập tức Hoffmann mê say nàng, mà không biết rằng đó chỉ là một con búp bê máy tinh xảo, nên anh chàng mới hát một cái romance tương ứng (Allons! Courage et confiance…). Nicklausse, bạn thân của Hoffmann hát khúc ca này để cảnh báo Hoffmann hãy cẩn trọng, cần tìm hiểu Olympia kỹ hơn đã.

Đoạn đầu clip này là cái romance lãng mạn của Hoffmann. Sau khoảng 2 phút 30 giây từ đầu clip thì đến khúc hát của Nicklausse.

Une poupée aux yeux d’émail
Jouait au mieux de l’éventail
Auprès d’un petit coq en cuivre.
Tous deux chantaient à l’unison
D’une merveileuse façon,
Dansaient, caquetaient, semblaient vivre.
Một con búp bê mắt tráng men xinh xắn
Chiếc quạt trong tay nhè nhẹ lay lay
Bên cạnh là gà trống bằng đồng nhỏ
Cùng hát đồng thanh một khúc hát hay
Cùng nhảy múa, và cùng nói chuyện,
Trông cứ như là đang sống ngay đây.
Ah! Le petit coq, luisant et vif,
Avec un air rébarbatif,
Tournait par trois fois sur lui-même.
Par un rouage ingénieux,
La poupée, en roulant les yeux,
Soupirait et disait : Je t’aime!
Ồ, và chú gà trống đồng bóng loáng
Bỗng giận lên, và quay tít ba vòng.
Máy móc quả thật tinh xảo vô cùng.
Và búp bê bỗng dưng chớp mắt,
Thở dài nói rằng: “Em rất yêu anh”!

P.S. dành cho những ai chưa chán: mình không biết tiếng Pháp, mình dịch được là nhờ phụ đề tiếng Anh của DVD tương ứng, cùng với Google Translate và tham khảo một số bản chuyển ngữ của các bạn khác. Tuy nhiên, mình cũng có hỏi 1 bạn biết tiếng Pháp, bạn ấy bảo là không sai nghĩa lắm!

Còn về opera, thì đây vốn là một vở phức tạp và đa nghĩa – có thể do Offenbach chưa kịp hoàn thành nó khi còn sống, đã thế tổng phổ lại bị cháy, nên mỗi nhà hát dàn dựng một kiểu (các đạo diễn tha hồ sáng tạo mà chả sợ ai nói gì), nhạc thì cắt dán lung tung, lời cũng thế. Vai trò của Nicklausse cũng thế – ban đầu là bạn thân của Hoffmann, cuối vở tự dưng biến thành Nàng thơ, chắc không chỉ do lượng rượu mà Hoffmann uống. Đối với khúc hát này, nó là lời cảnh báo – chính Nicklausse cũng chỉ nghe đồn rằng Olympia có thể là búp bê máy. Nhưng mà giống như trong các opera, lời cảnh báo dù đúng đắn cũng chẳng bao giờ có hiệu lực cả.  Nhưng khúc hát này thì mình thích, nó vui, ngồ ngộ, hóm hỉnh…, rất phù hợp với một lúc phởn chí…

Advertisements

“Les oiseaux dans la charmille” – Khúc hát của búp bê

Bài này thật ra chỉ đăng ở đây để mình khỏi quên 🙂

“Les oiseaux dans la charmille” là một trong những aria nổi tiếng nhất của giọng soprano màu sắc được Jacques Offenbach viết trong vở “Les contes d’Hoffmann” với libretto của Jules Barbier và Michel Carré. Bối cảnh là Màn 1 của vở opera, khi nhà phát minh Spalanzani chế tạo ra một con búp bê máy tuyệt vời – Olympia. Hoffmann không biết Olympia chỉ là búp bê, và phải lòng “cô nàng”. Trong buổi dạ tiệc ở nhà Spalanzani nhằm giới thiệu Olympia, “cô gái” đã hát khúc ca này. Chẳng cần phải nói là chỉ bằng aria ấy, Hoffmann đã hoàn toàn bị chinh phục, nhưng đó là chuyện khác, không liên quan đến bài này:)

Vì bối cảnh như thế, nên các soprano trong aria này cần hát từng âm tiết rõ một, như là một búp bê máy. Ngoài ra, trong khi hát, thì do hết pin, nên có những lúc giọng hát yếu dần, và cần phải sạc pin cho búp bê.

http://www.youtube.com/watch?v=sXK3pUdBRGA

Đây có lẽ vẫn là clip mình thích nhất của “Les oiseaux dans la charmille” (Khúc hát của búp bê). Có thể là Luciana Serra phát âm tiếng Pháp không chuẩn (mình chả biết, mình không biết tiếng Pháp), nhưng giọng vẫn hay, và diễn xuất trong production này thì mình rất thích. Từ khi mới xuất hiện, lúc đi với “ông bố” ra mắt quan khách, trông chị ấy đã giống hệt búp bê, có chút cứng nhắc rất búp bê và dễ thương, vẻ ngoài cũng vậy (phục người hóa trang và đạo diễn)! Còn aria thì mình đã nói là thích rồi, cách hát staccatto (viết thế có đúng không hả Figaro Di HaNoi?) cũng rất búp bê (có đều như búp bê máy không thì mình không biết), thêm các đoạn lên dây cót rất là phù hợp 🙂

Lời của aria này thì cũng đơn giản, nên chắc là mình không chém sai nhiều lắm 🙂

Les oiseaux dans la charmille
Dans les cieux l’astre du jour,
Tout parle à la jeune fille d’amour!
Ah! Voilà la chanson gentille
La chanson d’Olympia! Ah!

Tout ce qui chante et résonne
Et soupire, tour à tour,
Emeut son coeur qui frissonne d’amour!
Ah! Voilà la chanson mignonne
La chanson d’Olympia!

Ah! Những con chim trong bụi cây
Những ngôi sao trên trời buổi sáng,
Tất cả nói về tình yêu với cô gái trẻ!
Ôi! Một bài hát thật đáng yêu!
Là bài hát của Olympia! A!

Những gì hát và tạo ra tiếng động,
Và thở dài khi đến lượt của mình
Đều khiến trái tim đang yêu cảm động!
Ôi! Một bài hát thật dễ thương!
Là bài hát của Olympia! A!

Mình tag bạn Phuc Phan và Ngọc Anh Lê để các bạn góp ý cho phần chém :). Tuy nhiên, do các bạn ấy không chém, nên mình đoán là không sai lắm 🙂

Mình nghe dân gian đồn rằng, mặc dù nốt cao nhất trong aria này “chỉ là” mí giáng, tuy nhiên, nếu soprano hát vai Olympia mà không hát nốt cả 2 vai nữ còn lại trong vở, thì soprano tự cảm thấy có “trách nhiệm” phải lên đến ít nhất là nốt phá. Cũng dễ hiểu thôi, vì ngoài aria này, vài chữ “Oui, oui” và một đoạn chạy nốt trước khi búp bê hỏng hẳn, thì soprano còn thể hiện được gì nữa đâu. Nếu không phải giữ sức cho 2 màn sau thì cứ … thể hiện thôi. À, đấy là mình nghe nói thế, chả biết đúng không, keke.