Chim sơn ca – Nestor Kukolnik, Mikhail Glinka

Chẳng hiểu sao bài này dịch rồi mà lại chưa đưa lên blog. Là do trang Nhạc cổ điển đưa lên, và giọng hát của Lemeshev thì luôn làm mình bị cuốn hút… Mình cũng không rõ, có gì trong giọng hát ấy lại cuốn hút thế? Vẻ đẹp của âm sắc, của các nốt cao sáng rõ, nhẹ nhàng, trữ tình, và có gì đó rất chân thành chăng?

“Жаворонок”. Михаил Глинка, Нестор Кукольникюю. Тенор Сергей Лемешев

Chim sơn ca. Mikhail Glinka, Nestor Kukolnik. Tenor Sergei Lemeshev

ЖАВОРОНОК

Музыка Михаила Глинки
Слова Нестора Кукольника

Между небом и землей
Песня раздается,
Неисходною струей
Громче, громче льется.

Не видать певца полей,
Где поет так громко
Над подруженькой своей
Жаворонок звонкий.

Ветер песенку несет,
А кому – не знает…
Та, кому она, поймет,
От кого – узнает!

Лейся, песенка моя,
Песнь надежды сладкой:
Кто-то вспомнит про меня
И вздохнет украдкой.
1840

CHIM SƠN CA

Nhạc Mikhail Glinka
Lời thơ: Nestor Kukolnik

Giữa bầu trời mặt đất
Một bài ca ngân nga,
Như dòng suối bất tận
Càng chảy càng vang xa.

Không thấy đâu ca sĩ
Hát sang sảng giữa đồng
Là sơn ca say đắm
Hót cho bạn tình nồng

Gió mang bài ca đi
Đem cho ai – không rõ
Nhưng cô nàng sẽ tỏ
Rằng bài hát từ đâu.

Hãy ngân xa, bài hát
Hy vọng ngọt chưa phai:
Ai đó nhớ tôi đấy
Và vụng trộm thở dài.
1840

Advertisements

Tử đinh hương – thơ của Ekaterina Beketova

Lâu lâu lại sến một chút, mà cũng lâu lắm rồi mình chả dịch được gì. Công với lại chả việc, bận quá chẳng thở nổi…quyền thì không có, việc thì vô biên, chán thế…

Mình lại lấy cảm hứng từ Rachmaninov, một bài thơ phù hợp với tinh thần đang muốn sến của mình. Nhẹ nhàng thôi, nhưng duyên dáng. Tử đinh hương, loài hoa rất thơm…

Trong số những sáng tác của Rachmaninov, bài romance này có giai điệu đơn giản, nhưng du dương. Và không hiểu vì sao âm nhạc lại đưa đến ấn tượng lạc quan, yêu đời, khác với lời…

Bản romance này đã từng rất nổi tiếng ở Nga. Trên mộ của Rachmaninov có một bụi tử đinh hương, nhắc rằng ở quê hương xa xôi người ta vẫn nhớ tới nhà soạn nhạc và nghệ sĩ piano…

Có thể, mình chưa nghe nhiều, và trên youtube thì chất lượng âm thanh các clip có vẻ không tốt lắm. Xin giới thiệu giọng hát nam cao ngọt ngào của Sergey Lemeshev…

Sergey Lemeshev

Sergei Vasil’yevich Rachmaninov (1873-1943) , “Siren'”, op. 21 no. 5 (1902).

Lyrics by Ekaterina Andreyena Beketova (1855-1892)

Сирень

Екатерина Бекетова

По утру, на заре,
По росистой траве,
Я пойду свежим утром дышать;
И в душистую тень,
Где теснится сирень,
Я пойду свое счастье искать…

В жизни счастье одно
Мне найти суждено,
И то счастье в сирени живёт;
На зелёных ветвях,
На душистых кистях
Моё бедное счастье цветёт…

Tử đinh hương

Ekaterina Beketova

Khi bình minh mỗi sáng
Trên cỏ còn đẫm sương
Tôi hít căng lồng ngực;
Trong bóng râm ngát hương
Tôi đi tìm hạnh phúc
Bên bụi tử đinh hương…

Trong đời tôi hạnh phúc
Chỉ có một mà thôi
Trong tử đinh hương ấy;
Trên những cành xanh tươi,
Giữa đám hoa thơm ngát
Hạnh phúc nghèo của tôi…

Ơ này em thương mến – romance của M. Glinka

Hồi này tự dưng tâm trạng xuống dốc khá nhiều, chỉ đọc được những gì nhẹ nhàng dễ thương hồng hồng tuyết tuyết 🙂 Bài này là bác Mikhail Glinka phổ nhạc, còn lời của dân gian.

Ах ты, душечка

Ах ты, душечка,
красна девица,
не сиди ты в ночь
под окошечком,
ты не жги свечи
воску ярого,
ты не жди к себе
друга милого.

Ơ này em thương mến

Ơ này em thương mến,
Ơ này em gái xinh,
Em đừng ngồi mỗi tối,
Bên cửa sổ một mình,
Em cũng đừng thắp nến
Ánh nến cháy chói lòa,
Em cũng đừng có đợi
Người yêu đến chơi nhà.

Thông tin của recmusic thì viết là Glinka phổ nhạc năm 1826.

Download:

Mikhail Ivanovich Glinka (1804-1857) , “Akh ty, dushechka, krasna devica“, 1826
Ivan Kozlovsky, tenor

Rất cám ơn bác dubravka đã chỉ cho mình link download phần thể hiện!

Mình hồi này trí nhớ kém, cứ tưởng cái bài mà anh Lemeshev hát trong phim “Câu chuyện âm nhạc” (Музыкальная история) là bài này, hóa ra giống có mỗi câu đầu :).


Ах ты, душечка
Русская народная песня
Исполняет Сергей Лемешев

Sergei Lemeshev – phần 2: Lemeshev nói về Glinka

Cần phải luôn luôn nhớ rằng, dù mỗi từ trong romance hay aria có được đánh giá cao đến đâu đi nữa, thì khi đánh giá tâm trạng chung vẫn phải xuất phát từ âm nhạc. Bởi vì mỗi từ có thể được hát với những оттенки ngữ điệu khác nhau, bởi vì hình tượng âm nhạc có dung lượng nội dung rất lớn. A.N.Serov hồi tưởng lại cuộc trò chuyện với Glinka như sau. Serov tỏ thái độ ngạc nhiên vì khi Glinka trình diễn (như mọi người đã biết, Glinka là một ca sĩ xuất sắc, người thể hiện rất thành công các tác phẩm của mình) thì cùng một giai điệu ở mỗi phần khác nhau lại nhận được một diễn tả mới, một оттенки tâm lý mới. Glinka trả lời rằng “trong âm nhạc, đặc biệt là thanh nhạc, nguồn tài nguyên ??? là vô tận. Cùng một từ có thể phát âm theo hàng ngàn kiểu khác nhau, thậm chí không cần thay đổi ngữ điệu, các nốt nhạc trong giọng hát, mà chỉ cần thay đổi trọng âm, tạo cho miệng diễn tả khi thì nụ cười, khi thì biểu hiện nghiêm sắc mặt. Thường thì các thầy giáo thanh nhạc không chú ý tới điều đó, – Glinka bổ sung, – nhưng những ca sĩ thực thụ vốn khá hiếm gặp thì luôn luôn biết những nguồn tài nguyên này”.

hehe, chưa dịch xong :). Phần 1 thì moị người xem ở đây nhé, đã gần 100% rôi, còn phải tra từ điển vài chữ nữa thôi 🙂

Sergei Lemeshev – phần 1

Sergei Lemeshev – phần 1

Mình hứa với phucphan và Yes_Iam_Here dịch bài viết này về Lemeshev từ trước Tết, thế nhưng rồi …

Thôi xong đoạn nào mình cứ đưa tạm lên đây, cho có hứng thú dịch tiếp :), chừng nào xong sẽ đưa tất cả lên NCD 🙂

Sergei Yakovlevich Lemeshev: Сергей Яковлевич Лемешев (1902 – 1977) – NSND Xô Viết

Image Hosted by ImageShack.us

Nghệ thuật của Lemeshev – đó là nghệ thuật tươi sáng, yêu đời, đó là nghệ thuật gọi ta đến với cuộc sống, làm cho con người trong sạch hơn, gọi nên trong tâm hồn con người tất cả những rung động tốt đẹp nhất của trái tim. Có những con người mà đến cả cái chết cũng phải bất lực trước họ, – những con người ấy ở lại mãi mãi với chúng ta. Giọng hát của ông, được ghi lại trên băng từ sẽ còn mãi vang lên, đem lại cho chúng ta niềm vui to lớn. Nhưng ngoài những bản ghi ấy còn cả ký ức trái tim của cả dân tộc. Và trong ký tức ấy sẽ luôn luôn có vị trí trang trọng dành cho ông.

E.Svetlanov
Tài năng thiên phú của Sergei Lemeshev hoàn toàn là tài năng lãng mạn – trong sự phối hợp hài hòa giữa chất giọng và vẻ ngoài, với sự tự nhiên của những chuyển động tâm hồn. Và cùng với điều đó là dấu ấn của tính cách dân gian Nga. Con trai của những người nông dân một làng quê nghèo Staroie Knyazevo ẩn nấp đâu đó trong những cánh rừng rậm của tỉnh Tversk, chàng thanh niên tóc vàng trẻ trung, gần như một cậu bé, với đôi mắt xanh, nụ cười quyến rũ, nhút nhát, nhưng có óc hài hước – Lemeshev là như thế lúc đến Matxcơva tìm số phận ca hát của mình. Và Lemeshev đã chinh phục hội đồng thi tuyển nghiêm khắc của nhạc viện không phải bằng giọng hát khỏe, hay là âm vực rộng, mà bằng sự độc đáo hiếm có của giọng hát, sự biểu cảm của âm sắc, trong đó có thể nghe thấy cả “sự thoáng đãng” của âm điệu dân gian Nga, sự thân thuộc của âm ngực mềm mại, và cả “nỗi buồn Nga, và đôi khi thì cả sự vui vẻ của khúc hát dân gian Nga với trống lục lạc

Tất nhiên, giọng nam cao trữ tình tự thân mình phải nghiêng về việc thể hiện mùa xuân của cuộc sống, những thăng hoa đầu tiên của tình cảm, tuổi trẻ. Nhưng không phải ca sĩ nào cũng có thể truyền đạt những màu sắc đó với sự thuyết phục và chân thành như Lemeshev đã làm được. Chính quà tặng quý giá này của cuộc đời đã cho phép ông thể hiện trên sân khấu suốt cả đời mình hình tượng gần gũi nhất, hình tượng yêu quý nhất của ông – hình tượng Lensky. Năm 1925 chàng ca sĩ trẻ tuổi được K.S.Stanislavsky động viên khi lần đầu tiên bước ra sân khấu trong vai Lensky, còn vào năm 1972 thì ông đóng vai này lần thứ 501 và cuối cùng, khi ông đã kỷ niệm sinh nhật lần thứ 70. Trong nhân vật của ông có sự mơ mộng dịu dàng, và sự lãng mạn đam mê của một tâm hồn ngây thơ trong sáng, sự nóng giận bốc lửa và sự cả tin, sự đỏng đảnh và dễ cảm thấy bị xúc phạm gần như là của trẻ con. Và điều quan trọng nhất, là tất cả những điều đó được biểu lộ tự nhiên đến nỗi ta cảm thấy rằng – Lensky chính là như thế, Lensky không thể nào khác được.

Trong âm sắc giọng Lemeshev thể hiện sự lãng mạn của tâm hồn ông, tình cảm thơ mộng, giản dị, chân thành, ấm áp và tự nhiên đến ngạc nhiên. Trong sự thể hiện của ông không hề có sự quá đà, hay sự cố gắng tác động lên khán giả bằng những hiệu ứng bên ngoài nào đó, hay là việc cố tình ngân dài một nốt cao (fermata). Với tất cả sự truyền cảm của giọng hát, nhưng ông luôn luôn giữ được cảm giác điều tiết tuyệt vời, sự tế nhị nghệ thuật bẩm sinh, những gì giúp ông tránh được sự điệu bộ màu mè, những cảm xúc quá lố cả trong lĩnh vực thanh nhạc cũng như trong diễn xuất trên sân khấu. Trong tài năng của Lemeshev có một điểm luôn quyến rũ – đó là sự hài hòa kỳ lạ, như một ánh sáng của tâm hồn và tính cách phóng khoáng, những điều này được thể hiện qua nụ cười, ánh mắt, và khiến ta kinh ngạc vì sự tự nhiên và trong sáng của chúng.

Không phải ngẫu nhiên mà khi nhắc đến Lemeshev nhiều người nhớ đến Pushkin, Tourgenev, Bunin, Esenin. Sự cảm thụ thơ mộng về thế giới xung quanh đã thấm vào máu của ca sĩ từ thời thơ ấu, được nuôi dưỡng bởi tiếng rì rào êm ả của rừng, những khoảng không gian bao la của đồng cỏ, con sông nhỏ Tma phẳng lặng, những chuyến đi đầy bí ẩn khi đêm xuống, và tất nhiên là cả những bài hát nữa. Là người sở hữu một âm sắc đầy quyến rũ, Lemeshev còn được tạo hóa ban cho tài thi sĩ thật sự, khả năng hiếm có làm nâng cao tâm hồn của những người nghe, dẫu chỉ trong một khoảnh khắc làm cho tâm hồn họ trong sáng hơn, hiền diệu hơn, và chính vì thế mà ông có một vị trí vững chắc trong trí nhớ dân gian. Bởi vì không có gì được con người, dẫu họ là ai đi nữa, đánh giá cao hơn lòng bao dung đích thực, sự trong sáng của tâm hồn và trí tuệ.

Trong danh mục các tác phẩm mà Lemeshev biểu diễn một vị trí quan trọng thuộc về các romance của M.I.Glinka. Trong thanh nhạc thính phòng đôi khi sự tuyên bố hùng tráng chiếm ưu thế, trong một số trư
ng hợp
khác thì vai trò quan trọng lại thuộc về hình tượng âm thanh hoàn thiện. Tuy nhiên trong những ví dụ hoàn thiện nhất của thanh nhạc cổ điển người ta luôn thấy sự cân bằng đến kinh ngạc giữa thơ ca và âm nhạc. Điều này cũng là nét đặc trưng trong những tác phẩm hay nhất của Glinka. Có lẽ nhà soạn nhạc Nga vĩ đại chỉ có thể so sánh với Mozart về sự cổ điển nghiêm ngặt của hình thức âm nhạc mà ông hiểu là “sự tương xứng của các phần để tạo nên một thứ cân đối toàn vẹn”. Âm nhạc Glinka không chấp nhận những cảm xúc quá lố, và cũng trong khi đó thì âm nhạc lại tràn đầy tình cảm, và giai điệu giàu có ngân nga lại hoàn toàn không tách rời khỏi lời thơ. Những bản romance phổ thơ Pushkin của Glinka – đó là ví dụ sự đồng cảm tài tình của nhà soạn nhạc với thi ca của Pushkin. Người hát những bản romance của Glinka phải có kỹ thuật thanh nhạc hoàn thiện, nhưng anh ta cũng phải biết sử dụng kỹ thuật thanh nhạc một cách có ý thức, và phải có vốn văn hóa, điều này cần thiết để có thể “mặc” cảm xúc vào “cái áo” – định dạng âm nhạc chính xác, mà lại không phá vỡ sự cân đối giữa các phần bằng sự biểu lộ thái quá, nhưng lại phải mở ra được toàn bộ chiều sâu âm nhạc, những sắc thái tâm lý tinh tế nhất. Những bản thu âm romance Glinka của Lemeshev quyến rũ người nghe bởi sự giản dị, cảm thụ tinh tế với hình thức giai điệu, chuyển động nhịp nhàng, và những cao trào mãnh liệt. Lemeshev hát những romance của Glinks với sự tôn trọng cao độ tới người tạo ra chúng, không hề lùi khỏi nhịp nghiêm ngặt, không phá vỡ định dạng thức lý tưởng của âm nhạc, thận trọng đưa đến người nghe giai điệu трепетную duyên dáng, từng từ của thi sĩ.

Theo các bài báo của E. Grosheva

Phần 2 : LEMESHEV NÓI VỀ GLINKA