Lịch sử các cuộc duyệt binh trên Quảng trường Đỏ

Dịch theo RIA Novosti

Парад Победы на Красной Площади
www.rian.ru

www.rian.ru

смотреть всю фотоленту >

Các cuộc duyệt binh trên Quảng trường Đỏ đã trở thành truyền thống với nước Nga suốt thế kỷ hai mươi. Chín mươi năm trước đây, vào ngày 1/5 đã diễn ra cuộc duyệt binh quân sự đầu tiên của Hồng quân. Người ta cho rằng cuộc duyệt binh này diễn ra ở Khodynskoe Pole, nhưng cũng vào ngày đó sáng sớm thì Hồng quân đã lần đầu tiên diễu hành trọng thể qua cả Quảng trường Đỏ nữa.

Cuộc duyệt binh quân sự năm 1918 tất nhiên là khác nhiều so với các cuộc diễu binh trọng thể hiện nay. Trước các “cột” những người diễu hành là quân đội với những lá cờ chiến trận và súng ống. Sau họ là đại bác, còn trên quảng trường là chiếc máy bay hai tầng cánh (“этажерка”, biplane), rải truyền đơn ngày lễ xuống dưới.

Từ máy bay hai tầng cánh đến “Maksim Gorky”


Hơn mười năm qua đi, và chiếc máy bay hai tầng cánh đã được thay thế bằng một chiếc máy bay kim loại đầu tiên hoàn toàn mới ANT-9, được tổng công trình sư A.N.Tupolev thiết kế. Chiếc máy bay này được để trên một chiếc bục đặc biệt dành riêng cho ngày lễ 1/5.

Một trong những cuộc duyệt binh đáng nhớ nhất diễn ra ở thủ đô Nga vào năm 1934. Chiếc máy bay khổng lồ “Maksim Gorky” đã mở đầu cho cuộc duyệt binh này. Cũng trong năm đó có cuộc duyệt binh quân sự của đơn vị đồn trú tại Matxcơva, mà báo chí gọi là “cuộc diễu hành của sắt thép và động cơ”. Đi ngang qua lễ đài là các chiến sĩ biên phòng, công binh, còn theo sau họ là tăng hạng nhẹ và tăng hạng trung, xe tăng nhỏ, xe bọc thép, pháo binh do xe kéo và bộ binh cơ giới hóa.

Cuộc duyệt binh một tháng trước chiến tranh

Ngày 1/5/1941 đã diễn ra cuộc duyệt binh cuối cùng trước chiến tranh trên Quảng trường Đỏ. Tại cuộc duyệt binh này đã trưng bày các mẫu vũ khí mới nhất mà quân đội cũng mới chỉ bắt đầu trang bị. Trong số các hiện vật tốt nhất của thời kỳ đó có xe tăng KV sau này đã được thừa nhận là tăng hạng nặng tốt nhất thế giới.

Cũng vào ngày đó những chiếc máy bay ném bom tốc độ Pe-2, máy bay tiêm kích YAK-1, MIG-3 đã bay trên bầu trời thành phố. Đây là những chiếc máy bay mới được tái trang bị cho các lực lượng vũ trang Liên Xô.

Cuộc duyệt binh ngắn nhất

Nhưng dù sao đi nữa thì sự kiện nổi bật nhất trên Quảng trường Đỏ là cuộc duyệt binh của chiến tranh giữ nước. Cuộc duyệt binh đầu tiên diễn ra vào ngày 7/11/1941. Nguyên soái Semyon Mikhailovich Budyonny tiếp nhận duyệt binh. Hiện vẫn còn giữ được mẩu giấy của nguyên soái, trong đó ông yêu cầu cho phép các chiến sĩ Hồng quân vào cổng, các chiến sĩ này mang ngựa vào điện Kremlin cho ông. Và nguyên soái Budyonny đã cưỡi ngựa ra khỏi cổng Spassky để tiếp nhận duyệt binh.

Cuộc duyệt binh này không chỉ là cuộc duyệt binh ngắn nhất trong lịch sử các cuộc duyệt binh thời Xô viết, mà còn là cuộc duyệt binh mạo hiểm nhất: ngày hôm đó quân đội phát –xít chỉ còn cách Matxcơva có 50 km.

Nhưng điều đáng ngạc nhiên nhất là các chiến sĩ xe tăng lại nhầm Quảng trường Đỏ với mặt trận. Theo các tài liệu đã giải mật về cuộc duyệt binh quân sự năm 1941, “…có 2 (hai) chiếc xe tăng chuyển động ngược ở phía bên phải Quảng trường Đỏ …, đã xác định được rằng đó là hai chiếc xe tăng được giao nhiệm vụ trực ban, nhưng không phải ở khu vực Quảng trường Đỏ”.

Trên thực tế, tổng cộng có mười lăm chiếc xe tăng T-34 được điều đến lễ duyệt binh. Ba chiếc xe tăng phải chốt chặn ở cuối đội hình. Chúng đã bắt đầu đi trên Quảng trường Đỏ, thì một trong số đó bị trượt trên con đường lát đá trơn. Khi đó những chiếc xe tăng đi trước đã quay vòng lại và một lần nữa đi ngang qua Stalin đến với chiếc xe tăng bị tụt lại kia. Stalin đứng trên kỳ đài Lăng Lenin đã hỏi chỉ huy đội bảo vệ của mình: “Có chuyện gì vậy? Tại sao xe tăng lại quay lại?”.

Hóa ra là các chiến sĩ xe tăng tới thẳng lễ duyệt binh từ mặt trận. Họ hồi hộp đến mức quên rằng họ đang trong cuộc duyệt binh, mà họ nghĩ rằng – họ đang trong trận chiến. Mà khi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu đối với các chiến sĩ xe tăng thì điều quan trọng nhất là phải cứu đồng đội, đưa đồng đội thoát khỏi làn đạn địch, vì thế mà họ quay lại …



Cuộc duyệt binh quân sự lần sau diễn ra sau đó gần 4 năm – vào ngày 1/5/1945, còn ngày 24/6 thì trên Quảng trường Đỏ đã diễn ra Cuộc duyệt binh Chiến thắng bao mong đợi. Nguyên soái Konstantin Rokossovsky chỉ huy cuộc duyệt binh, còn nguyên soái Georgy Zhukov thì tiếp nhận duyệt binh.

Trong cuộc duyệt binh này có 67 đơn vị quân đội tham gia, đại diện cho 10 Phương diện quân của Hồng quân. Tổng cộng có gần 40 ngàn binh sĩ đã tham gia diễu hành. Kết thúc Cuộc duyệt binh Chiến thắng trên Quảng trường Đỏ là cảnh 200 chiến s
ỹ Hồng quân mang những lá cờ chiến bại của các đạo quân phát-xít, vứt xuống chân tường điện Kremli…

Sự trở lại của truyền thống

Các cuộc duyệt binh vẫn diễn ra cho tới tận ngày nay. Truyền thống này chỉ bị tạm dừng vào những năm 90 của thế kỷ trước.


Парад Победы на Красной Площади
www.rian.ru

www.rian.ru

смотреть всю фотоленту >

Sau khi Liên Xô tan rã chính quyền nước Nga quyết định không tiến hành duyệt binh quân sự nữa.

Tuy nhiên chẳng bao lâu sau người ta đã khôi phục truyền thống trở lại, và cuộc duyệt binh đầu tiên thời kỳ hậu xô viết đã diễn ra ngày 9/5/1995 kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Vĩ đại. Từ đó, các cuộc duyệt binh lại thường xuyên tiến hành trên Quảng trường Đỏ.

Yuri Gagarin – Anh ấy là người đầu tiên đo cuộc đời bằng đếm ngược – phần 2

Vì một entry chỉ có thể gồm 65536 ký tự nên buộc phải tách cái bài viết này làm 2 phần. Xin đọc phần 1 ở đây:

Yuri Gagarin – Anh ấy là người đầu tiên đo cuộc đời bằng đếm ngược – Phần 1

Thật ra phần này kể cũng khá dài. Ngay cả bây giờ, sau khi đã dịch trường ca “Mùa lá rụng” của Bunin mình cũng vẫn thấy bài thơ này dài. Tuy nhiên – ngay khi vừa đọc bài thơ này mình đã bị chinh phục. Trước đó mình luôn nghĩ – Vladimir Vysotsky nổi tiếng thế hẳn là do PR mà thôi. Nhưng sau khi đọc bài thơ này thì mình buộc phải thay đổi suy nghĩ của mình về Vysotsky – anh ta có cảm nhận hết sức tinh tế! Rất nhiều đoạn đúng như suy nghĩ của mình, chưa kể còn những đoạn bình luận của Georgy Grechko nữa – còn ai hiểu về suy nghĩ của nhà du hành vũ trụ trong chuyến bay hơn chính các đồng nghiệp của anh?

Và trong sự khâm phục ấy, mình đã dịch cả bài thơ trên trong vòng 3 ngày thì phải. Thực sự là dịch trong sự khâm phục, và dịch xong, thì chính mình cũng cảm thấy hài lòng với mình…

Mặc dù sau đó thì vẫn chưa có cơ hội gặp lại Vysotsky qua thơ, qua nhạc…, nhưng “Bài ca về nhà du hành vũ trụ” vẫn là một bản dịch mình rất tâm đắc… Tất nhiên là “văn mình”, nhưng có vẻ là ít nhất, mình đã truyền đạt được giọng điệu hùng tráng của bài thơ, và có nghe được vài lời khen…, nhưng tóm lại mời các bạn đọc…

——————–

Cuối cùng tôi muốn dẫn ra toàn bộ “Bài ca về nhà du hành vũ trụ” của Vladimir Vưsotsky, nhất là vì bài thơ này còn chưa được nhiều người biết đến.

Bài ca về nhà du hành vũ trụ

Là người đầu tiên đo cuộc đời bằng đếm ngược.
Tôi sẽ khách quan, và chân thực vô cùng:
Ban đầu mồ hôi trút ra như tắm
Rồi da bốc khói lên, giãn lỗ chân lông.

Tôi cẩn trọng chờ, lặng im, bất động.
Tưởng như tôi quay lại bỗng không
Ngột ngạt trong phòng baro loãng khí
Và những vòng quay vô tận máy ly tâm.

Bây giờ tôi sẽ bất động, tăng trọng lượng,
Và buộc phải im lặng, nhưng bấy giờ,
Đe bễ của bao lò rèn báo chí
Sẽ thổi tung khắp thế kỷ ngọn cờ.

Trí nhớ quất roi vào những sợi thần kinh,
Mỗi hình ảnh đều sáng ngời không lặp lại:
Người dự bị của tôi, người đã có thể trở thành thứ nhất,
Và đã trở thành người đầu tiên thứ hai.

Hiện giờ báo chí còn chưa viết về anh –
Bao tít lớn chỉ dành cho một người duy nhất.
Tôi với anh đi suốt chặng đường cho tới chân thang máy,
Nhưng tôi bước lên không có anh bên.

Rồi đây nữa, người vạch đường quỹ đạo,
Thế giới này còn chưa biết mặt ông.
Tôi biết, giờ ông đang ở trong phòng bí mật
Cân nhắc thêm đường chinh phục không trung.

Những gương mặt gia đình bè bạn
Hiện lên như sau một màn sương.
Ít nữa thôi họ sẽ cùng nhau kể
Chuyện đời mình cho báo chí văn chương.

Tất cả những ai tôi lớn lên bên cạnh,
Sẽ được đưa thành nhân chứng tự nhiên.
Tuổi thơ tôi chân đất bình thường nhất
Sẽ được mang giày và ghi vào sử biên niên.

Lệnh “Khởi động” – giống như tiếng thét –
Bỗng hiện ra, treo lơ lửng trên đầu.
Mọi người nói những gì không rõ.
Nước bọt nóng chảy rồi, họ nhổ đi đâu.

Và xoáy lốc cảm xúc thổi tắt đi đám cháy tâm hồn,
Và tôi không dám, hay tôi quên không thở.
Hành tinh giơ tay kéo tôi lần cuối,
Ôm chặt tôi vào, không dám buông ra.

Và kilogam biến thành hàng tấn nặng nề,
Đôi mắt dường như lồi ra ngoài quỹ đạo
Lần đầu tiên mắt phải nhìn kinh ngạc
Sang mắt trái mở to hàng mi chẳng hề che.

Tiếng thét hay tiếng rên đã che miệng lại.
Tôi gắn chặt vào ghế bành như thân với rễ cây.
Đã đến lúc ăn hết phần nhiên liệu
Tầng đầu tiên tên lửa tách ra đây.

Dưới tôi còi báo động kêu rộn rã,
Không rõ chôn tôi hay chở che tôi.
Còn ở đây động cơ kêu như sấm
Lôi tôi ra khỏi tay trái đất rồi.

Máy móc dưới đất đã bình tĩnh lại,
Trời đất lại cùng nối bước ngày xuân.
Đôi mắt của tôi trở về chỗ cũ,
Tăng trọng hết rồi, giờ im lặng bâng khuâng

Cuộc thử nghiệm bước vào giai đoạn khác.
Nhịp tim trong máy đo đã điềm tĩnh lại hơn.
Tôi bỏ qua chiều, ngay lập tức bay vào đêm,
Và được lệnh nghỉ ngơi, một chút.

Và trong dải tần tràn đầy giọng nói,
Nhưng Lêvitan xông vào, như vào cung thể thao.
Ông nói từng chữ rất to và rất rõ:
“Người đầu tiên trên đời!” – nói mới tốt làm sao.

Tôi tháo mũ bảo hiểm ra cầm tay,
Phát biểu về những gì tôi cảm thấy…
Và bỗng dưng sao nhẹ nhàng quá vậy,
Thật đáng ngạc nhiên, đến nỗi buồn nôn.

Dây micro dường như đang tự cuốn,
Phổi leng keng đập phải xương sườn.
Và có lúc tim mắc vào cuống họng
làm tôi ngạt trong một khoảnh khắc hay hơn

Tôi báo cáo chân thành, theo điều lệnh,
Nói rõ ràng và súc tích, rất vui.
Tôi nghĩ: ồ, đó là không trọng lượng,
Tôi chẳng nặng gì – nặng chút xíu thôi!

Nhưng phút ấy trong chuyến bay tôi đâu biết,
Khi đùa với sự không trọng lượng lạ đời,
Rằng vì đó sau này nôn ra máu
Và can xi trong xương sẽ bị rửa trôi.

* * *

Ngay lập tức, những gì tôi nhớ được,
Tôi đọc vào băng, thậm chí viết tay.
Nhưng những ý nghĩ vẫn bay tản mạn
Và đập sườn vào cuốn nhật ký chuyến bay.
Tôi đếm được nhiều ý nghĩ to, rõ nét,
Và những ý nghĩ nhỏ bơi giữa chúng lượn trôi,
Nhưng không trọng lượng đã cân bằng chúng lại –
Sau này sẽ biết cái nào quan trọng hơn thôi.
Còn tôi bắt lấy ý nghĩ nào bắt được.
Tôi kéo đuôi sợi cáp mỏng vô hình.
Ý nghĩ đầu tiên hiện ra, rồi đứt ngay lập tức
Chỉ còn một từ “Không có lỗi!”, mà thôi
Nhưng “không có lỗi” đâu phải “không liên quan”
Ở đất Nga bao đời nay là thế.
Chúng tôi đâu bốc thăm, – đó là hạnh phúc
trong phút giây nào đã nháy mắt với tôi,
Và một đảng viên, thiếu tá, bỗng thành ngang những ngôi sao
Giữa “số không” và khởi hành, chắc có ai ảo giác,
Hay là thư ký viên vì sợ hãi đã nhầm ghi,
Rằng tôi sảng khoái, có chút làm dáng nữa,
Nói rất thản nhiên, can đảm “Nào ta đi!”.

Nguyên bản tiếng Nga

«Поэма о космонавте»

Я первый смерил жизнь обратным счетом.
Я буду беспристрастен и правдив:
Сначала кожа выстрелила потом
И задымилась, поры разрядив.

Я затаился и затих, и замер.
Мне показалось, я вернулся вдруг
В бездушье безвоздушных барокамер
И в замкнутые петли центрифуг.

Сейчас я стану недвижим и грузен,
И погружен в молчанье, а пока,
Меха и горны всех газетных кузен
Раздуют это дело на века.

Хлестнула память мне кнутом по нервам,
В ней каждый образ был неповторим:
Вот мой дублер, который мог быть первым,
Который смог впервые стать вторым.

Пока что на него не тратят шрифта –
Запас заглавных букв на одного.
Мы с ним вдвоем прошли весь путь до лифта,
Но дальше я поднялся без него.

Вот тот, который прочертил орбиту,
При мне его в лицо не знал никто.
Я знал: сейчас он в бункере закрытом.
Бросает горсти мыслей в решето.

И словно из-за дымовой завесы
Друзей явились лица и семьи.
Они все скоро на страницах прессы
Расскажут биографии свои.

Их всех, с кем знал я доброе соседство,
Свидетелями выведут на суд.
Обычное мое, босое детство
Обуют и в скрижали занесут.

Чудное слово «Пуск» – подобье вопля –
Возникло и нависло надо мной.
Недобро, глухо заворчали сопла.
И сплюнули расплавленной слюной.

И вихрем чувств пожар души задуло,
И я не смел или забыл дышать.
Планета напоследок притянула,
Прижала, не рискуя отпускать.

И килограммы превратились в тонны,
Глаза, казалось, вышли из орбит,
И правый глаз впервые удивленно
Взглянул на левый, веком не прикрыт.

Мне рот заткнул – не помню – крик ли, кляп ли.
Я рос из кресла, как с корнями пень.
Вот сожрала все топливо до капли
И отвалилась первая ступень.

Там, подо мной, сирены голосили,
Не знаю – хороня или храня.
А здесь надсадно двигатели взвыли
И из объятий вырвали меня.

Приборы на земле угомонились,
Вновь чередом своим пошла весна.
Глаза мои на место возвратились,
Исчезли перегрузки – тишина.

Эксперимент вошел в другую фазу.
Пульс начал реже в датчики стучать.
Я в ночь влетел, минуя вечер, сразу,
И получил команду отдыхать.

И стало тесно голосам в эфире,
Но Левитан ворвался, как в спортзал.
Он отчеканил громко: «Первый в мире!»
Он про меня хорошее сказал.

Я шлем скафандра положил на локоть,
Изрек про самочувствие свое…
Пришла такая приторная легкость,
Что даже затошнило от нее.

Шнур микрофона словно в петлю свился,
Стучали в ребра легкие, звеня.
Я на мгновенье сердцем подавился –
Оно застряло в горле у меня.

Я отдал рапорт весело, на совесть,
Разборчиво и очень делово.
Я думал: вот она и невесомость,
Я вешу нуль, так мало – ничего!

Но я не ведал в этот час полета,
Шутя над невесомостью чудной,
Что от нее кровавой будет рвота
И костный кальций вымоет с мочой.

* * *

Все, что сумел запомнить, я сразу перечислил,
Надиктовал на ленту и даже записал.
Но надо мной парили разрозненные мысли
И стукались боками о вахтенный журнал.
Весомых, зримых мыслей я насчитал немало,
И мелкие сновали меж ними чуть плавней,
Но невесомость в весе их как-то уравняла –
Там после разберутся, которая важней.
А я ловил любую, какая попадалась.
Тянул ее за тонкий невидимый канат.
Вот первая возникла и сразу оборвалась.
Осталось только слово одно: «Не виноват!»
Но слово «невиновен» – не значит «непричастен», –
Так на Руси ведется уже с давнишних пор.
Мы не тянули жребий, – мне подмигнуло счастье,
И причастился к звездам член партии, майор,
Между «нулем» и «пуском» кому-то показалось,
А может – оператор с испугу записал,
Что я довольно бодро, красуясь даже малость,
Раскованно и браво «Поехали!» сказал.

 

 

Về tác giả

 

Tác giả cuốn sách – Georgy Mikhailovich Grechko – nhà du hành vũ trụ Nga, hai lần Anh hùng Liên Xô (1975, 1978). G.Grechko sinh năm 1931, từ năm 1955 làm việc tại Văn phòng thiết kế của S.P.Korolev. Từ năm 1967 – ở trong đội các nhà du hành vũ trụ. Đã thực hiện ba chuyến bay vào vũ trụ – lần thứ nhất năm 1975 cùng với A.A.Gubarev, lần thứ hai năm 1977 cùng Iu.V.Romanenko, lần thứ ba năm 1985 cùng với V.V.Vasiutin và A.A.Volkov. Tiến sĩ khoa học toán-lý. Tác giả những cuốn sách “Hành tinh trên ảnh” (В кадре – планета. М., 1984), “Xuất phát vào nơi không rõ” (“Старт в неизвестность”. М., 1989).

Bài “Yuri Gagarin – Anh ấy là người đầu tiên đo cuộc đời bằng đếm ngược” là một chương trong cuốn sách “Xuất phát vào nơi không rõ” (“Старт в неизвестность”. М., 1989) với tiêu đề “Anh ấy là người đầu tiên đo cuộc đời bằng đếm ngược”. Người dịch cho thêm 2 chữ vào đầu đề để … rõ hơn thôi.

Yuri Gagarin – Anh ấy là người đầu tiên đo cuộc đời bằng đếm ngược – phần 1

Vào ngày 12 tháng 4 năm 1961 phi công vũ trụ Yuri Gagarin đã khởi hành trên con tàu “Vostok -1” thực hiện chuyến bay đầu tiên của con người vào vũ trụ. Mình lại lôi lại một bài viết cũ, và bản dịch một bài thơ dài khủng khiếp 🙂

Yuri Gagarin – Anh ấy là người đầu tiên đo cuộc đời bằng đếm ngược

Georgy Grechko
Lưu Hải Hà
(NuocNga.net) lược dịch


Yuri Gagarin

Đó là cuộn băng cát xét dài khoảng 1 giờ. Trên vỏ băng là chân dung của Vưsotsky. Trước mỗi chuyến bay, như thường lệ, người ta hỏi các nhà du hành vũ trụ, xem họ muốn đem những băng ghi âm nào lên quỹ đạo. Tôi và Yuri Romanenko không nghĩ lâu la và trả lời ngay: những bài hát của Vladimir Vưsotsky. Người ta tìm ra cuốn băng này cho chúng tôi.

Khi đó tôi không nghĩ rằng cuốn băng ấy sẽ có một số phận không bình thường lắm – nó sẽ ở cùng với chúng tôi trong chuyến bay dài nhất thời bấy giờ. Chúng tôi phải ở trên quỹ đạo ba tháng dài đằng đẵng (kỷ lục đối với năm 1978). Khó mà hình dung được chuyến bay sẽ diễn ra như thế nào: ngày hôm trước một phi hành đoàn khác khởi hành, nhưng họ đã không thể lắp ghép với trạm vũ trụ, điều này đã gây thêm một sức ép tâm lý bổ sung đối với chúng tôi. Chúng tôi đã chuẩn bị tinh thần là mọi chuyện sẽ không dễ dàng. Và mọi chuyện đã diễn ra… không hề dễ dàng…

Vladimir Vưsotsky – diễn viên, nhạc sĩ, nhà thơ

Trên Trái đất sau một ngày mệt nhọc, sau một ngày làm việc trong những điều kiện nguy hiểm thì người ta có thể về nhà, về với gia đình, nói chuyện với những người thân. Sự quan tâm, chăm sóc của người thân sẽ giúp anh thoát ra khỏi trạng thái stress. Còn chúng tôi, các nhà du hành vũ trụ trên quỹ đạo không có được sự giao tiếp đó, và những khó khăn, mệt mỏi, những thất bại phải “tiêu hóa” trong chính mình.

Sự mệt mỏi tâm lý dường như tích tụ lại. Và trong những điều kiện ấy “lời nói sống” của những bài ca của Vưsotsky, sự hài hước của chúng đem đến cho chúng tôi một ý nghĩa đặc biệt. Khi mở băng, giọng nói của Vưsotsky vang lên, từng lời từng lời… chúng như gỡ gánh nặng khỏi chúng tôi, và tôi với Yuri Romanenko bắt đầu mỉm cười. Trong những phút ấy chúng tôi cảm nhận niềm vui của cuộc đời, rằng chúng tôi không bị tách khỏi Trái đất… Nhưng Vưsotsky còn những bài hát khác. Chúng kêu gọi nhận trách nhiệm về mình, đứng lại đến cùng. Lần đầu tiên trước khi bước ra khoảng không vũ trụ, tôi có cảm giác như người lính đứng trước trận đánh – anh là đại diện của đất nước, đất nước giao phó cho anh, và anh phải giữ vững đến cùng, bất kể điều gì sẽ đến. Vào những giờ phút ấy, những bài hát của Vưsotsky giống như cánh tay bè bạn truyền cho sự tự tin. Vì vậy rất tự nhiên mà trước khi quay về Trái đất tôi và Yuri Romanenko nảy ra ý định tặng Vưsotsky cuốn băng “vũ trụ” để tỏ lòng cám ơn sự động viên của anh đối với chúng tôi.


Yu
.Romanenko và G.Grechko. Tem kỷ niệm chuyến bay

Tôi lấy cuốn băng, gỡ bìa ra và đóng lên con dấu của trạm vũ trụ. Tôi và Yuri Romanenko viết lời cám ơn Vưsotsky, ký tên và đã định bỏ cuốn băng vào bao để chuyển xuống Trái đất, nhưng một ý nghĩ đã ngăn chúng tôi lại: những bài hát của Vưsotsky đã giúp chúng tôi, mà ít lâu nữa thôi thì những người đồng chí của chúng tôi sẽ tới đây. Họ sẽ phải ở trong vũ trụ lâu hơn, họ cũng có nhiệm vụ khó khăn. Tại sao chúng tôi lại tước mất sự hỗ trợ đối với họ? Cuối cùng thì cuộn băng ở lại trên quỹ đạo, chúng tôi chỉ đem xuống Trái đất vỏ băng thôi.

Tôi tặng vỏ băng cho Vưsotsky sau một vở kịch tại Nhà hát ở Taganka (Nhà hát nơi mà Vladimir Vưsotsky là di
ễn viên chính). Anh rất cảm động nói rằng muốn hiểu nghề nghiệp của chúng tôi, rằng hiện tại anh mới chỉ biết rất ít. Tôi còn nhớ, tôi hứa với anh rằng chúng tôi sẽ còn gặp nhiều lần và nói chuyện thật nhiều. Nhưng không thể gặp nhiều lần được. Vưsotsky chỉ còn sống được có 2 năm nữa …

Vladimir Vưsotsky nói rằng anh biết rất ít về nghề của chúng tôi. Nhưng anh đã viết “Bài ca về nhà du hành vũ trụ”: với những cảm xúc tâm lý tinh tế, những chi tiết và hình ảnh chính xác. Và khi xuất hiện những dư luận về điều rằng các chuyến bay vào vũ trụ là “miếng bánh nhẹ nhàng”, là con đường nhanh chóng nhận khen thưởng và vinh quang thì Vưsotsky viết bài ca về nhà du hành vũ trụ. Đó là sự tương phản tuyệt đối với không chỉ những bài báo tuyên truyền, mà còn cả với “sự thơ mộng” vũ trụ. Còn phải nhiều năm nữa, khi mà TV Nga tiến hành truyền hình trực tiếp những lần khởi hành tàu vũ trụ, và dư luận mới biết rằng, tên lửa đẩy đôi khi cũng nổ, và khi đó vào những giây cuối cùng thì hệ thống cứu hộ khẩn cấp mới đẩy các nhà du hành vũ trụ ra.

Và dòng đầu tiên của bài thơ: “Là người đầu tiên đo cuộc đời bằng đếm ngược…”

Quả thật, khi chúng ta đi đâu đó thì chúng ta bắt đầu đếm từng cây số – cây số thứ nhất, thứ hai, thứ một trăm … Khi chúng ta làm gì đó, chúng ta nhìn đồng hồ – một giờ đã qua, hai giờ … Còn các nhà du hành vũ trụ thì đếm ngược. Ngồi vào tàu, có nghĩa là còn lại 2 giờ rưỡi. Kiểm tra độ kín của bộ giáp vũ trụ – còn 2 giờ. Đóng tấm kính của mũ – còn lại năm phút. Đó, sự đếm ngược thế đấy. Có lẽ là không ai trong số chúng tôi, các nhà du hành vũ trụ lại nói được một cách ngắn gọn và nhiều đến thế về nghề nghiệp của mình. Còn dòng đầu tiên của Vưsotsky – “Là người đầu tiên đo cuộc đời bằng đếm ngược…”. Và phải nói rằng đếm ngược nặng nề hơn so với đếm xuôi. Bởi vì khi còn lại 2 giờ, rồi một giờ, rồi 5 phút – chúng tôi thậm chí còn không rõ đến cái gì. Và khi còn 2 phút trước khi xuất phát tên lửa đẩy phát nổ, điều đó nói, đếm ngược là gì và có thể dẫn đến kết cục gì…

Và tiếp theo:

Tôi sẽ khách quan, và chân thực vô cùng:
Ban đầu mồ hôi trút ra như tắm
Rồi da bốc khói lên, giãn lỗ chân lông.

Tôi cẩn trọng chờ, lặng im, bất động.
Tưởng như tôi quay lại bỗng không
Ngột ngạt trong những buồng baro loãng khí

Và những vòng quay vô tận máy ly tâm…


G.Grechko – nhà du hành vũ trụ

Tôi nhớ một trong những lần khảo sát của mình trong buồng baro loãng khí. Phi hành đoàn gồm 2 người. Không khí được bơm ra, áp suất hạ xuống, ô xy cũng giảm đi. Bất ngờ bác sĩ theo dõi chúng tôi qua camera gọi tôi qua radio, thét lên: “Giữ lấy”. Tôi nhìn mình và không hiểu phải giữ cái gì. “Giữ lấy anh bạn!”. Lúc ấy tôi mới thấy người bạn đồng hành đang ngã. Bác sĩ cho vận hành hạ buồng baro khẩn cấp, và vì áp suất thay đổi quá nhanh, tai cứ như đang bị gõ búa vào … Các bác sĩ xông vào… Một người trong số họ nói với tôi: “Hôm nay anh có thể không phải trải qua buồng baro nữa, mà chuyển sang ngày mai. Vì dù sao thì cũng có tình huống ngoài dự kiến rồi”. Tôi khăng khăng: “Tôi sẽ trải qua bây giờ”. Và không khí lại bơm ra. Tôi nhìn, trong mắt tôi là sương mù. Tôi đã nghĩ, mình thật ngốc nghếch, mạo hiểm thế để làm gì. Đúng ra phải đi nghỉ một chút. Có thể quá trình hạ buồng hồi nãy đã ảnh hưởng đến tôi, và bây giờ tôi sẽ bị loại vì sự hăng máu của mình? Nhưng bác sĩ theo dõi tôi thì hiểu điều gì đang xảy ra và hỏi tôi: “Cậu làm sao thế? Sương mù à?”. Tôi trả lời “Sương mù”. Bác sĩ mới nói rằng, à, tôi thấy cậu chịu sự “hạ nhanh” tốt, cho nên bây giờ cho chế độ nâng nhanh, và vì thế mới có sương mù, trong buồng baro, chứ không phải trong mắt cậu đâu… Nói chung tôi đã trải qua nhiều điều. Còn người bạn đồng hành của tôi khi đó được đưa đi, và đường vào vũ trụ đối với anh ấy đã đóng lại…

Trí nhớ quất roi vào những sợi thần kinh,
Mỗi hình ảnh đều sáng ngời không lặp lại:
Người dự bị của tôi, người đã có thể trở thành thứ nhất,
Và đã trở thành người đầu tiên thứ hai.

Hiện giờ báo chí còn chưa viết về anh –
Bao tít lớn chỉ dành cho một người duy nhất.
Tôi với anh đi suốt chặng đường cho tới chân thang máy,
Nhưng tôi bước lên không có anh bên…


Một thời gian khá lâu ở Liên Xô cũ người ta ngại nói về những người dự bị. Nếu như không kể đến những phi hành đoàn quốc tế được báo chí thế giới đưa tin, thì mãi đến năm 1987 thì họ tên những người dự bị của chuyến bay vũ trụ dài ngày mới được công bố lần đầu tiên.


Yuri Gagarin và German Titov. Ảnh Max Alpert

Tôi đã nhiều lần là người dự bị. Và không chỉ một lần trải qua suốt cả quá trình chuẩn bị cho chuyến bay. Vưsotsky cảm nhận rất chính xác: “Tôi với anh đi suốt chặng đường cho tới chân thang máy”. Mà chặng đường đến chân thang máy (máy nâng đưa lên tàu vũ trụ) – đó không phải là con đường rải thảm đỏ sau khi trở về. Đường đến chân thang máy – đó là trải qua những buồng baro như nhau, trải qua những máy ly tâm như nhau. “Nhưng tôi bước lên không có anh bên” – xong rồi, người dự bị biến mất. Phải nói rằng điều đó khá nặng nề. Cho tới chân thang máy vẫn còn là hai người ngang nhau, nhưng chỉ một bước nữa thôi – vào thang máy, và một người thì nổi tiếng cả thế giới, còn người thứ hai, ngang bằng, mà cũng có thể là còn giỏi hơn (như Gagarin với tâm hồn cao thượng của mình nói về Titov – anh ấy giỏi hơn nên người ta dành anh ấy cho chuyến bay sau, khó hơn), sau đó biến thành vô hình, không ai cả. Các bạn có thể nhớ khi chúng ta xem những hình ảnh của Gagarin trong chiếc xe buýt ra tàu vũ trụ, thì dường như ai đó tình cờ che khuất Titov, và khán giả không nhìn thấy anh. Các bạn thử hình dung cảm giác của một người ngang hàng, mà chỉ một bước nữa thôi không những sẽ không ngang hàng, không những không phải là thứ hai, mà nói chung là không ai cả – không phải một thời gian, mà có thể là mãi mãi. Có thể nói gì được, trải qua điều đó không dễ dàng. Và việc Vưsotsky nắm bắt điều đó tinh tế đến thế phải nói là kinh ngạc. Mà đấy là Vưsotsky nói với tôi “Tôi chỉ biết về nghề nghiệp của các anh rất ít …”

Khi đặt vấn đề về việc dựng đài kỷ niệm Vladimir Vưsotsky, thì xuất hiện những trở ngại hành chính – vinh dự này quá cao “theo quy chế được hưởng” với Vladimir Vưsotsky. Nhưng khi đó các nhà du hành vũ trụ đã phát biểu đồng tình với những người trân trọng ký ức về nhà thơ nhân dân. Và đài kỷ niệm Vladimir Vưsotsky được dựng.

———–
Vì một entry chỉ có thể gồm 65536 ký tự nên buộc phải tách cái bài viết này làm 2 phần. Xin đọc tiếp phần 2

Giờ này các anh ở đâu, ơi những người bạn chiến đấu

Đáp ứng yêu cầu của Mèo ngoan nhé 🙂

Thật ra hình như bác Nguyễn Đăng Bảy dịch bài hát này thành “Giờ này anh ở đâu” – nghe cứ như là nhạc sến ấy 😀

Trước hết là lời gốc

Где же вы теперь, друзья-однополчане
Музыка: В. Соловьев-Седой Слова: А. Фатьянов

Майскими короткими ночами,
Отгремев, закончились бои.
Где же вы теперь, друзья-однополчане,
Боевые спутники мои?
Я хожу в хороший час заката
У сосновых новеньких ворот;
Может, к нам сюда знакомого солдата
Ветерок попутный занесёт.
Может, к нам сюда знакомого солдата
Ветерок попутный занесёт.

Мы бы с ним припомнили, как жили,
Как теряли трудным вёрстам счёт.
За победу мы б по полной осушили,
За друзей добавили б ещё.
Если ты случайно неженатый,
Ты, дружок, нисколько не тужи,
Здесь у нас в районе, песнями богатом,
Девушки уж больно хороши.
Здесь у нас в районе, песнями богатом,
Девушки уж больно хороши.

Мы тебе колхозом дом построим,
Чтобы было видно по всему:
Здесь живёт семья советского героя,
Грудью защитившего страну.
Майскими, короткими ночами,
Отгремев, закончились бои.
Где же вы теперь, друзья-однополчане,
Боевые спутники мои?

1947

Bản dịch nghĩa tiếng Việt
Giờ này các anh ở đâu, ơi những người bạn chiến đấu

Những trận chiến sục sôi đã qua đi
Trong những đêm tháng năm ngắn ngủi
Giờ này các anh ở đâu, những người cùng quân ngũ
Ơi những người bạn chiến đấu của tôi
Khi ánh hoàng hôn chiều vẫn rạng ngời
Tôi dạo bên cổng làng gỗ thông còn mới
Có thể ngọn gió thuận đường nào
Sẽ đem một người lính cũ tới nơi đây
Có thể ngọn gió thuận đường nào
Sẽ đem một người lính cũ tới nơi đây

Chúng tôi sẽ cùng anh nhớ lại cuộc sống những tháng ngày
Khi không nhớ nổi bao dặm đường gian khó
Cùng cạn cốc rượu đầy mừng chiến thắng
Và uống mừng cho sức khỏe bạn bè
Nếu như anh ngẫu nhiên còn chưa vợ
Thì bạn ơi, xin bạn chớ buồn
Ở quê tôi – vùng đất giàu lời hát
Các cô gái thật đẹp mê hồn
Ở quê tôi – vùng đất giàu lời hát
Các cô gái thật đẹp mê hồn

Cả hợp tác xã sẽ dựng nhà cho anh
Để tấ
t cả chỉ nhìn vào đều rõ

Gia đình người anh hùng ở đó
Lấy sức mình bảo vệ quê hương
Những trận chiến sục sôi đã qua đi
Trong những đêm tháng năm ngắn ngủi
Giờ này các anh ở đâu, những người cùng quân ngũ
Ơi những người bạn chiến đấu của tôi

Ai muốn nghe bài hát bằng tiếng Nga – chất lượng không quá tuyệt, nhưng cho download miễn phí

http://download.sovmusic.ru/m/gdezhev2.mp3

Lịch sử – đó là công cụ

Andrei Fursenko: “Lịch sử nước Nga – đó là một môn học rất phức tạp”

Vladimir Tikhomirov (Ogoniok)
Lưu Hải Hà (NuocNga.net) dịch


Vào tháng 6/2007 tổng thống Nga Vladimir Putin cùng với các thành viên tham dự Hội nghị các giảng viên các môn khoa học xã hội toàn Nga diễn ra ở Matxcơva đã thảo luận về sách giáo khoa lịch sử thế hệ mới sẽ ra sao. Điều gì có thể thay đổi trong việc giảng dạy môn lịch sử? Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Khoa học Nga, ông Andrei Fursenko chia sẻ với tạp chí Ogoniok.

– Thưa ông Andrei Aleksandrovich, chúng ta tập hợp các thầy giáo từ khắp nước Nga tới một cuộc hội thảo to lớn như thế để làm gì?

– Tôi cho rằng những cuộc gặp gỡ như thế là rất bổ ích, vì những cuộc gặp gỡ này cho chúng tôi khả năng giao lưu với các đồng nghiệp, chia sẻ tự do những ý kiến về các vấn đề nóng hổi trong cải cách giáo dục. Hiện nay trong các trường học Nga là một thời điểm quan trọng bậc nhất – chúng ta chuẩn bị thông qua các chuẩn mực đào tạo thế hệ thứ hai. Nói một cách đơn giản, giáo dục đang chuyển biến từ “một thứ đóng kín” thành một mô hình mở nhằm hướng tới nhu cầu xã hội bên ngoài. Thế thì các thầy giáo giảng dạy các môn khoa học xã hội có liên quan gì ở đây ư? Tôi tin tưởng rằng thế kỷ XXI của chúng ta sẽ là thế kỷ phát triển rực rỡ của các công nghệ nhân văn, điều này khác với thế kỷ XX – thế kỷ của vật lý và các khoa học chính xác. Ngày nay các nhà nhân văn đang đóng vai trò nổi bật xác định gương mặt của nước Nga mới. Mà nếu nói một cách hình ảnh thì lịch sử chính là hòn đá nền móng để xây dựng nhà nước trên đó. Lịch sử – đó là công cụ phát triển hệ thống nhà nước.

– Chính vì thế mà người ta hay viết lại lịch sử của chúng ta quá …

– Vâng, lịch sử nước Nga – đó là một môn học rất phức tạp. Một thời gian dài môn học này giống như là con tin của nền chính trị nước Nga. Nhưng mặt khác, quốc gia phải chăm lo đến lịch sử của mình. Có thể nhại theo một câu ngạn ngữ để nói rằng, nếu như một quốc gia mà không chăm lo đến lịch sử của mình thì các nước khác sẽ chăm lo đến lịch sử ấy. Và đã có những cố gắng làm điều đó trong thời gian gần đây nhất. Nhưng nước Nga – đó là một đất nước tự nó đã đầy đủ, và nước Nga hoàn toàn có thể và phải tự mình giải quyết với lịch sử phức tạp của mình.

Ở đây hoàn toàn không có nghĩa là lại một lần nữa viết lại lịch sử, im lặng bỏ qua những sự kiện không phù hợp, hay là viết một cuốn sách duy nhất đúng với cách giải thích duy nhất đúng cho các sự kiện lịch sử. Tôi tin tưởng rằng ngày nay không thể áp đặt quan điểm đánh giá lịch sử hiện đại cho bất kỳ ai, trong đó có cả những quan điểm mà chính quyền hiện nay cho là đúng đắn. Không, trước hết chúng ta cần những sự kiện khách quan tối đa. Chúng ta cần phải nhận thức được chính mình, nhận thức được đất nước mà chúng ta đang sống trong đó. Chúng ta có mọi cơ sở để tự hào bởi đất nước của mình, và tôi nghĩ rằng điều rất quan trọng để cho sách giáo khoa phải cung cấp những tri thức khách quan cho cả học sinh lẫn thầy giáo. Và cũng rất quan trọng – để cho những tri thức ấy phải giáo dục công dân của đất nước, mặc dù vẫn để cho họ tự do tư tưởng.

– Vậy thì lịch sử nước Nga mới cần phải giáo dục điều gì?

– Trước hết, lịch sử cần phải cung cấp nền tảng đạo đức. Nếu như con người ta biết và hiểu lịch sử dân tộc mình, thì anh ta sẽ có khả năng tự mình xây dựng nền tảng đạo đức cho cách cư xử của mình.

Thứ hai, lịch sử phải giáo dục sự khoan dung, tha thứ (толерантность). Nước Nga có nhiều thế kỷ kinh nghiệm chung sống hòa bình của những người thuộc các dân tộc và tôn giáo khác nhau. Và kinh nghiệm gần đây của thế kỷ XX phải cho tất cả thấy rõ, sự từ chối những nguyên tắ
c này có thể dẫn đến những hậu quả khủng khiếp như thế nào.

Và cuối cùng, chúng ta phải dạy cho học sinh phương pháp lịch sử, cách tiếp cận lịch sử (историзм), đưa đến nhận thức sự kiện rằng, thành công cá nhân của anh luôn luôn phụ thuộc vào thành công của đất nước.

– Bộ trưởng nói rằng, Bộ Giáo dục không quan tâm đến việc xuất bản một cuốn sách giáo khoa duy nhất với phương án đúng của lịch sử. Vậy thì làm sao đạt được mục đích để cho bao nhiêu tác giả của các cuốn sách giáo khoa và giáo trình dùng trong trường phổ thông hành động theo hướng cần thiết (hay là hướng nhà nước thì cũng thế)?

Bộ Giáo dục Nga hiện tại đã xiết chặt hơn nữa các yêu cầu đối với sách giáo khoa. Tôi tin tưởng rằng số lượng sách giáo khoa có thể và phải là vài cuốn khác nhau, nhưng chúng phải đáp ứng các tiêu chuẩn chặt chẽ, mà trước hết là tiêu chuẩn khách quan. Hiện nay chúng tôi đang mời các đại diện tốt nhất của nền khoa học lịch sử nước nhà làm công tác thẩm định sách giáo khoa. Những học giả này cần phải cắt bỏ khỏi các tài liệu giảng dạy những sai sót thực tế khủng khiếp, và phải làm cho sách giáo khoa không bị chính trị hóa. Hãy để cho các học sinh tự đánh giá quá khứ của đất nước mình.

Ý kiến độc giả

“Đối với trẻ em bây giờ lịch sử Tổ quốc Nga – đó toàn là những bi kịch và sự sợ hãi, dường như suốt 100 năm qua chẳng có điều gì tốt lành cả. Điều đó là không đúng, bởi vì tất cả trẻ em đều muốn tự hào bởi đất nước của mình“.

Vladislav Golovanov, giáo viên, Yakutia

Người ta nói với chúng ta: các vị đã chối từ chủ nghĩa cộng sản và đang xây dựng nền dân chủ. Và chúng tôi sẽ phán xử các vị, về việc các vị sẽ xây dựng cái nền dân chủ ấy khi nào xong, và xây dựng như thế nào. Nhưng mỗi một quốc gia có nền văn hóa chính trị riêng của mình, điều này đúng cả nước Nga nữa, và không đ ý đến nó thì chả làm được gì cả đâu!

Leonid Polyakov, trưởng bộ môn chính trị học đại cương, Trường Đại học Kinh tế (ВШЭ).

Ai kiểm soát được quá khứ thì người đó kiểm soát được hiện tại và tương lai“.

Oksana GamanGolutvina, giáo sư Học viện Hành chính nhà nước Nga.

Mặc dù có những tra
ng ảm đạm trong giai đoạn đầu của Cuộc Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại, thì tất cả chúng ta vẫn có thể có một sự nhất trí, đ viết về sự kiện này trong tư tưởng lòng yêu nước, và trách nhiệm công dân“.

Aleksandr Chuburian, Viện trưởng Viện Lịch sử Thế giới, Viện Hàn lâm khoa học Nga.

Cứ y như là thực hiện đơn đặt hàng về việc thủ tiêu cảm giác có lỗi, ngày nay từ lịch sử người ta vứt bỏ hết những gì không liên quan đến chuỗi chiến thắng vĩ đại“.

Irina Shcherbakova, Giám đốc Trung tâm lịch sử truyền miệng và tiểu sử xã hộiMemorial

Thiếu tá Vikhr huyền thoại nhận danh hiệu “Anh hùng Liên bang Nga”

Valentin Bogdanov (Vesti)
Hoàng Lan (NuocNga.net) dị‹ch

Chiến công chủ yếu của Aleksei Nhikolaievich Bochan diễn ra vào tháng giêng năm 1945: ông đã tiến hành hoàn hảo một chiến dịch nghi binh diễn ra trước khi giải phóng thành phố Krakow. Sự kiện này là cơ sở của một trong những tiểu thuyết bán chạy nhất thời đó của Julian Semenov, còn bản thân Bochan trở thành nguyên mẫu của thiếu tá Vikhr huyền thoại trong bộ phim truyền hình nhiều tập cùng tên do Liên Xô sản xuất.

Vào những ngày này có một người nói về sự tôn trọng với di hài của người đã khuất. Đó là người đã tự mình chôn cất không ít những người bạn chiến đấu mặt trận. Aleksei Nhikolaievich Bochan năm 1941 đã chiến đấu với người Đức bảo vệ Matxcơva, sau đó tham gia phong trào du kích tại vùng rừng núi Ukraina và Belorussia, nhưng chiến công chủ yếu của ông được thực hiện vào tháng giêng năm 1945: ông đã tiến hành hoàn hảo một chiến dịch nghi binh diễn ra trước khi giải phóng thành phố Krakow. Sự kiện này là cơ sở của một trong những tiểu thuyết bán chạy nhất thời đó của Julian Semenov, còn bản thân Bochan trở thành nguyên mẫu của thiếu tá Vikhr huyền thoại trong bộ phim truyền hình nhiều tập cùng tên do Liên Xô sản xuất. Ngày 10/5/2007 vừa qua tổng thống Nga Vladimir Putin đã trao tặng danh hiệu Anh hùng Liên bang Nga cho Aleksei Nhikolaievich Bochan.

Ba tháng trước Aleksei Nhikolaievich Bochan bước sang tuổi 90, nhưng ông vẫn còn chơi bóng chuyền, đi xe đạp. Các bước đi của ông vẫn mạnh mẽ. Thậm chí có thể quay bộ phim “Thiếu tá Vikhr -2” bây giờ cũng được. Ông vẫn tràn đầy năng lượng – chính vì thế mà đã được nhận vào ngành tình báo.

“Không nên là một người suốt ngày than thở. Và tôi cũng không bao giờ nhận những người ưa than thở vào làm việc trong nhóm của mình, tôi không cần những người như thế” – cựu binh tình báo Nga Aleksei Bochan nói.

Aleksei Nhikolaievich Bochan - người cùng tuổi với Cách mạng tháng Mười

Aleksei Nhikolaievich Bochan - người cùng tuổi với Cách mạng tháng Mười

Aleksei Nhikolaievich Bochan là người cùng tuổi với Cách mạng tháng Mười. Ông sinh ra ở Tây Bêlôrussia, vùng đất về sau bị sát nhập vào Ba Lan. Ông ra mặt trận năm 1939 trong đạo quân của Pilsudski. Khẩu pháo phòng không của ông đã bảo vệ bầu trời Varsava, bắn hạ ba chiếc “Gioongke”. Sau đó là quá trình rút lui và ông bị Hồng quân bắt làm tù binh. Nhưng Bochan đã chạy thoát sau khi vận dụng tài năng đặc biệt của mình lần đầu tiên. Ông thay chiếc áo lính bằng chiếc áo thầy giáo ở vùng Vilensk một thời gian ngắn, và sau đó thì theo giới thiệu của Đoàn Thanh niên cộng sản Komsomol ông gia nhập trường đào tạo của NKVD. Vì giỏi tiếng Ba Lan, Bochan đã trở thành một người không thể thay thế được trong thời gian các chiến dịch đặc biệt của tình báo Liên Xô ở Ba Lan. Hiện nay ở thành phố Ilzh vẫn còn một dấu hiệu đặc biệt nhắc về điều đó. “Trung úy Aliosa” – đó là về Bochan. Nhóm của ông phải tới Krakow, nhưng các binh sĩ đạo quân Liudova đã khẩn khoản đề nghị họ giải phóng các đồng chí hoạt động bí mật của mình.

“Họ nói: “Các anh là những người du kích Xô viết mà. Chúng tôi chờ các anh như những người cứu mạng. Hãy giúp chúng tôi!”. Tôi đồng ý. Cũng may là mọi việc đều xảy ra tốt đẹp, chúng tôi không bị thiệt hại gì” – Aleksei Bochan nhớ lại.
Mục tiêu tiếp theo của họ trên con đường tới Krakow là lâu đài Jagiello. Cung điện cổ xưa của các nhà vua Ba Lan bị bọn phát xít biến thành kho vũ khí và chất nổ. Chúng muốn phá hủy những cây cầu qua Dunajec và đập Czrosztyn. Nếu như không có Bochan thì có lẽ cuộc tấn công của Hồng quân vào Krakow sẽ bị chậm lại tới vài tuần. Họ đã mua chuộc được một trong những viên cảnh sát ở đây. “Tất cả những cây cầu và đường sắt đều nguyên vẹn – chúng không làm gì được cả” – nhà tình báo huyền thoại hồi tưởng lại.

Bochan đã có hai cơ hội trở thành Anh hùng Liên Xô: năm 1943 do chiến công diệt 80 sĩ quan Đức tại vùng Zhitomir và năm 1965 – theo kiến nghị tập thể của các đồng đội trong trung đoàn. Nhưng cả hai lần các cấp trên sau khi thảo luận đều chỉ tặng cho ông Huân chương Cờ Đỏ. Họ ngần ngại vì có thời gian ông đã là hạ sĩ quan dưới quyền Pilsudski. Nhưng ông đã đợi được phần thưởng của mình. Ba tháng sau khi kỷ niệm ngày lễ thượng thọ ông đã nhận được phần thưởng quan trọng nhất của đất nước. Không phải là món quà cho ngày sinh nhật, đó là món quà cho cả cuộc đời hiến dâng cho Tổ quốc. Và Tổ quốc vẫn nhớ người anh hùng của mình.

Tania Savicheva

Tình cờ gặp một bài viết rất hay và cảm động về cô bé Tania Savicheva

Tania Savicheva – những dòng nhật ký trong vòng vây Leningrad

Đang đi tìm thêm thông tin về cô bé này thì gặp được bài thơ Tania Savicheva của nhà thơ Sergei Smirnov. Khá xúc động!, và mình quyết định dịch. Tóm lại kết quả là thế này:

TANIA SAVICHEVA

(từ trường ca “Nhật ký và trái tim”)

ТАНЯ САВИЧЕВА


(из поэмы “Дневник и сердце”)

Sergei Smirnov

Сергей Смирнов

Trên bờ sông Neva

Trong bảo tàng
Có một cuốn nhật ký
vô cùng
khiêm tốn

На берегу Невы,

В музейном зданье,
Хранится
очень скромный
дневничок

Người viết nó

Tania Savicheva
Mỗi người đi qua
đều nhìn vào
cuốn hút

Его писала

Савичева Таня.
Он
каждого пришедшего
влечет.

Đứng trước cuốn nhật ký
là những người từ nông thôn,
và những người từ thành phố,
Пред ним стоят
сельчане,
горожане,

Từ cụ già
Đến em bé ngây thơ
Những dòng chữ
run run

làm cả tâm hồn và trái tim
sửng sốt

От старца –
До наивного мальца.
И письменная
сущность содержанья
Ошеломляет
Души и сердца.
Nhắc những người sống
hãy nhớ hoài
Sao cho mỗi người
hiểu ra
bản chất sự việc, –
Это – всем живущим
в назиданье,
Чтобы каждый
в суть явлений
вник, –
Thời gian
Tôn vinh
Hình ảnh Tanhia
Và cuốn nhật ký chân thực
Lên trên mọi thứ nhật ký trên đời
Cuốn nhật ký mọc lên
tựa ngôi sao
từ bàn tay non trẻ

Время
Возвышает
Образ Тани
И ее доподлинный дневник.
Над любыми в мире дневниками
Он восходит,
как звезда,
с руки.
Và kể về sự thật
Bốn mươi hai
dòng chữ
thiêng liêng
И гласят о жизненном накале
Сорок две
святых
его строки.
Mỗi một lời –
súc tích như bức điện
Và thẳm sâu
Chìa khóa số phận con người
Ánh sáng tâm hồn, giản dị và đa dạng

không một lời
em kể về mình


В каждом слове –
емкость телеграммы,
Глубь подтекста,
Ключ к людской судьбе,
Свет души, простой и многогранной,
И
почти молчанье
о себе…
Đó là
án tử hình
cho những kẻ giết người
Trong sự yên lặng của tòa án Nuremberg
Đó là nỗi đau đang cuộn khói
Đó là trái tim
đang bay tới nơi đây…

Это
смертный приговор
убийцам
В тишине Нюрнбергского суда.
Это – боль, которая клубится.
Это – сердце,
что летит сюда…
Thời gian nối dài khoảng cách
Giữa tất cả chúng tôi
và em.
Hãy đứng lên trước toàn thể thế giới
Savicheva Tania,
Với số phận
Không ai hình dung nổi!

Время удлиняет расстоянья
Между всеми нами
и тобой.
Встань пред миром,
Савичева Таня,
Со своей
Немыслимой судьбой!
Em
hãy mang ngọn cờ tiếp sức
từ thế hệ này
tới thế hệ mai sau,
Hãy sống,
mãi muôn đời thơ trẻ
và nói về
thời đại của chúng ta!
Пусть
из поколенья в поколенье
Эстафетно
Шествует она,
Пусть живет,
не ведая старенья,
И гласит
Про наши времена!