Tu che a Dio spiegasti l’ali – aria của Edgardo

Tiểu thuyết lịch sử  “The Bride of Lammermoor” của Walter Scott hiện không được nhiều người đọc lắm – vì nó cũng không phải là tiểu thuyết xuất sắc nhất của nhà văn. Mặc dù vậy,  nội dung bi thảm dựa trên những sự kiện thực đã khiến cho nhiều nhà soạn nhạc quan tâm đến tiểu thuyết này. Và opera “Lucia di Lammermoor” có lẽ là vở opera được công diễn nhiều nhất của nhà soạn nhạc tài năng người Ý Gaetano Donizetti.

Nguồn: Wikipedia

Gaetano Donizetti.

Tất nhiên là khi chuyển thể, tên các nhân vật chính đã được Ý hóa cho dễ nghe hơn: Lucy trở thành Lucia, còn Edgar thì trở thành Edgardo. Các địa danh thì vẫn giữ nguyên, cốt truyện cũng có thay đổi một chút – vai kẻ chia uyên rẽ thúy chuyển từ bà mẹ Lady Ashton sang Lord Enrico Ashton, anh của Lucia. Với lại cái kết – thì rõ ràng do hình thức nghệ thuật đòi hỏi. Nhân vật nam chính của Walter Scott – Edgar kết thúc cuộc đời thật sự không theo kiểu opera chút nào – anh ta biến mất khi phi ngựa như điên trong vùng cát lún. Tenor nào mà hát được những hai aria dài ngoằng trên lưng ngựa như thế! Do đó Edgardo của Donizetti đã tự sát bằng dao găm – trong tình huống này thì một tenor Italy sẽ có những ưu thế đáng kể để phô diễn giọng hát của mình (còn diễn xuất thì theo tình huống chuẩn thôi, xem thêm bài này để rõ hơn).

Phác họa sân khấu cho cảnh cuối màn 3 vở opera “Lucia di Lammermoor”

Thế còn bản thân cái aria cuối của Edgardo ấy, thì về âm nhạc là một aria rất xuất sắc, có lẽ là một trong những aria hay nhất mà Donizetti đã viết. Tuy nhiên, theo như truyền thuyết, thì nó được nhà soạn nhạc viết trong vòng có một tiếng rưỡi, khi ông bị nhức đầu dữ dội.

Mình nhớ là trước đây mình rất thích phần thể hiện của Giuseppe di Stefano, nhưng sao bây giờ nghe lại thấy không thích lắm 🙂

Giuseppe Di Stefano- Tu che a Dio spiegasti l’ali

Phần lời thì theo nhận xét cá nhân của mình là hơi sến, nhưng đối với một aria thì mức độ sến này hoàn toàn bình thường, thậm chí là cần thiết. Bối cảnh là rất bi thảm: sau những màn hiểu nhầm do Enrico tạo dựng thì Lucia không tin vào Edgardo nữa, và đồng ý lấy chồng. Nhưng trong đám cưới, thì cô nàng phát điên, cầm dao giết chồng, nàng vẫn nghĩ là đang làm đám cưới với Edgardo và chết (“Il dolce suono…Spargi d’amaro pianto” – đây là một màn điên rất nổi tiếng,  đã làm nên tên tuổi của nhiều soprano). Và như đã nói, Edgardo quyết định tự  sát bằng dao găm, và đó là màn chết của tenor, kèm theo aria này.

Lại nói thêm – mình chả biết tiếng Italy, nên dịch bậy nhờ Google Translate và Aria Database 🙂

Tu che a Dio spiegasti l’ali
o bell’alma innamorata,
ti rivolgi a me placata,
teco ascenda il tuo fedel.

Ah! Se l’ira dei mortali
fece a noi sì cruda guerra,
se divisi fummo in terra,
ne congiunga il Nume in ciel.

Nàng giang cánh bay về bên Chúa
Linh hồn tôi yêu trong trắng tuyệt vời,
Hãy lặng lẽ quay nhìn tôi một chút
Cho kẻ trung thành được nối bước bên người.

Ôi nếu cơn thịnh nộ người phàm tục
Lại phũ phàng đến thế với chúng tôi,
Nếu vĩnh viễn xa nhau trên mặt đất,
Chúa sẽ cho ta bên nhau ở trên trời.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s