Modest Petrovich Mussorgsky. Những bài hát và điệu nhảy của Thần Chết – Phần 4. Trepak

Bài thứ ba của tổ khúc – “Trepak” – là bức tranh một người đang chết cóng trong tiếng gào thét của bão tuyết. Mở đầu những hòa âm đều đều khẽ khàng của đàn piano vẽ nên một quang cảnh trống rỗng, và ở quãng dưới, đoạn đầu của giai điệu “Dies Irae” – biểu tượng truyền thống của cái chết được lặp lại nhiều lần, như là “memento mori”, – sự nhắc nhở về cái chết. Một người lạc lối trong rừng đêm, một người “khổ sở vì buồn đau, đói khát”.

Sau đó là nhịp điệu của điệu nhảy trepak – đơn giản, dân gian, giai điệu của Thần Chết. Cơn bão tuyết – Thần Chết cuốn anh ta qua những đống tuyết và nhảy điệu trepak cùng anh. Mô-tip nhạc nhảy dân gian đơn giản, xuất hiện như ám ảnh của cơn bão tuyết đêm, và phát triển thành đỉnh điểm bi kịch dữ dội. Kịch nghệ âm nhạc được thể hiện trong dạng tự do của những variation. Điệu trepak bay qua như một cơn bão, đẩy người bộ hành vào giường chiếu làm bằng tuyết, ru anh ta vào giấc ngủ cuối cùng. Và người chết cóng lại mơ thấy mùa hè ấm áp đang nở hoa rực rỡ… Những nét lướt màu sắc truyền đạt lại tiếng gào thét của bão tuyết, dẫn đến đỉnh điểm, và sau đó là thoái trào – giai điệu lãng mạn dịu dàng của những giấc mơ ngọt ngào đang đến với người đang chết dần vì lạnh cóng. Bức tranh kết thúc bằng những hòa âm đều đều trống rỗng.

ТРЕПАК

Лес да поляны. Безлюдье кругом.
Вьюга и плачет, и стонет,
Чудится, будто во мраке ночном
Злая кого-то хоронит.
Глядь – так и есть! В темноте мужика
Смерть обнимает, ласкает,
С пьяненьким пляшет вдвоем трепака,
На ухо песнь напевает.
Любо с подругою белой плясать!
Любо лихой ее песне внимать!

Ох, мужичок,
Старичок
Убогой,
Пьян напился,
Поплелся
Дорогой,
А метель-то, ведьма, поднялась,
Взыграла!
С поля – в лес дремучий невзначай
Загнала!
Горем, тоской
Да нуждой
Томимый,
Ляг, отдохни
Да усни,
Родимый!
Я тебя, голубчик мой, снежком
Согрею;
Вкруг тебя великую игру
Затею.

Взбей-ка постель,
Ты, метель,
Лебедка!
Ну, начинай,
Запевай,
Погодка,
Сказку – да такую, чтоб всю ночь
Тянулась,
Чтоб пьянчуге крепко под нее
Уснулось!

Гой вы леса,
Небеса
Да тучи!
Темь, ветерок
Да снежок
Летучий!
Станем-ка в кружки, да удалой
Толпою
В пляску развеселую дружней
За мною!

Глянь-ка, дружок,
Мужичок
Счастливый!
Лето пришло,
Расцвело!
Над нивой
Солнышко смеется, да жнецы
Гуляют,
Снопики на сжатых полосках
Считают.
. . . . . . . . . . . . . . . .
Лес да поляны. Безлюдье кругом.
Стихла недобрая сила,
Горького пьяницу в мраке ночном
С плачем метель схоронила.
Знать, утомился плясать трепака,
Песни петь с белой подругой –
Спит, не проснется… Могила мягка
И уж засыпана вьюгой!

<1875>

TREPAK

Rừng với trảng cây. Không một bóng người.
Cơn bão tuyết khóc lóc rỉ rên.
Dường như đâu đây, trong màn tối đêm đen
Kẻ ác nghiệt đang chôn ai đó
Nhìn kỹ xem – quả là như vậy!
Thần Chết đang ôm hôn một anh chàng,
Cùng người say nhảy điệu trepak,
Vừa nhảy vừa ca hát bên tai.
Vui cùng cô nàng da trắng tươi nhảy múa!
Vui nghe bài ca dũng mãnh của nàng!

Ôi chàng trai,
Ông già
Tội nghiệp,
Uống cho say,
Lê bước
Trên đường
Mà bão tuyết, phù thủy già, đã nổi,
Đang thét gào!
Từ đồng không vô tình đuổi anh
vào rừng rậm!
Anh khổ sở
Vì buồn đau,
Đói khát,
Hãy nằm xuống đây,
Nhắm mắt, ngủ đi,
Bạn thân mến!
Ta sưởi cho bạn nhé
Bằng tuyết dày;
Và mở hội lớn
Ở quanh đây.

Hãy trải nệm
Này thiên nga
Cơn bão tuyết ơi!
Hỡi đất trời
Hãy bắt đầu
Hãy hát
Hãy kể chuyện
dài thâu đêm tới sáng
Để người say
Được ngủ thật ngon!

Hỡi núi rừng,
Bầu trời
Với mây đen!
Hỡi bóng tối,
Với những tuyết
Bay bay theo gió!
Hãy đứng vào vòng
Đứng đông vào nhé
Nào cùng ta
Nhảy múa lên nào!

Hãy nhìn kìa, bạn quý
Anh bạn
Hạnh phúc ơi!
Hè đã đến rồi,
Nở hoa kết trái!
Trên cánh đồng
Ánh nắng vui cười.
Thợ gặt vui chơi
Đếm đống lúa
Trên đồng đã gặt.
. . . . . . . . . . . . . . . .
Rừng với trảng cây. Không một bóng người.
Sức mạnh tà ma đến giờ đã lặng,
Cơn bão tuyết kêu gào khóc lóc
Chôn người say rượu trong bóng tối đêm đen
Chắc là mệt vì nhảy trepak,
Và hát hò cùng cô bạn da trắng tươi
Anh đã ngủ, và không dậy nữa rồi…
Mộ mềm mại, tuyết rắc dày trong bão!

<1875>

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s