Quốc ca, thơ thiếu nhi và hậu duệ tài năng. Những gì Sergei Mikhalkov để lại.

Lưu Hải Hà (NuocNga.net) dịch
Theo RIA Novosti


Ngày 27/8 nhà thơ, nhà văn Nga Sergei Mikhalkov đã qua đời, thọ 97 tuổi. Ông là tác giả của hai bản Quốc ca Liên Xô, một bản Quốc ca Nga, là người sinh ra ở Đế quốc Nga, sống ở Liên Xô và qua đời ở Nga.

Theo lời của Egor Kolchalovsky, cháu nội nhà văn, Sergei Vladimirovich đã “qua đời vì tuổi già, ông đơn giản ngủ thiếp đi”.

Bí mật của Sergei Mikhalkov


Mấy thế hệ trẻ em Liên Xô và Nga đã lớn lên với những bài thơ của Sergei Mikhalkov. “Thế các cậu có gì”, “Chú Stepa”, “Ba mươi sáu và năm”, “Một ngày quan trọng”, “Chúng tôi và người bạn” (“А что у вас”, “Дядя Степа”, “Тридцать шесть и пять”, “Важный день”, “Мы с приятелем”) và nhiều bài thơ khác. Và hôm nay, khi những độc giả đầu tiên của Mikhalkov đã lên chức ông bà, thì thơ và ngụ ngôn của ông vẫn được xuất bản với tia-ra lớn. Chính vì thế mà nhà thơ tự gọi mình là triệu phú, vì sự giàu có của ông được thể hiện không phải bằng tiền, mà ở số lượng sách của ông đã được in – hơn 200 triệu bản.

Sergei Mikhalkov năm 1915

Sergei Mikhalkov năm 1915

Sergei Mikhalkov bắt đầu sáng tác từ thời thơ ấu. “Cùng với dao gọt bút chì và súng cao su, trong tủ của tôi còn có một quyển vở với những bài thơ đầu tiên của tôi được chép sạch sẽ. Trong số đó có cả ngụ ngôn với tên là «Văn hóa”, và nói về việc “nên giúp đỡ người khác không chỉ bằng lời nói, mà cả việc làm”. Khi đó tôi mới tròn mười tuổi” – nhà văn viết trong tiểu sử tự thuật của mình.

Một hôm, sau khi sáng tác một truyện cổ tích bằng thơ và chép lại bằng kiểu chữ in, Mikhalkov đem truyện đến một trong những nhà xuất bản Moskva đến tận tay “tổng biên tập”. Một tuần sau, Mikhalkov nhận được lời từ chối của nhà xuất bản, nhưng vẫn kiên trì tiếp tục sáng tác.

Khi Mikhalkov 15 tuổi, bài thơ “Con đường” của ông được công bố trong tạp chí “Vươn lên” (Rostov-na-Donu). “Đừng nên say mê quá, hãy học làm việc và gửi cho chúng tôi những bài thơ của mình” – đó là những gì thư ký tòa soạn viết cho Mikhalkov lúc đó.

Sau đó, khi gia đình nhà thơ trẻ chuyển đến Piatigorsk, Mikhalkov gia nhập tập thể các nhà văn vô sản vùng Tersk, và thơ của Mikhalkov bắt đầu xuất hiện trên các trang của tờ báo “Terek” vùng Piatigorsk. Sau khi tốt nghiệp phổ thông Mikhalkov đến Moskva, nhưng nhuận bút từ nghề viết ít ỏi khiến Mikhalkov phải kiếm sống thêm bằng cách làm công nhân tại nhà máy dệt Moskvoretskaya.

Bù lại, Mikhalkov trở nên nổi tiếng. Những bài thơ và bài hát của nhà thơ 20 tuổi không chỉ được đăng trên báo chí, mà còn vang lên từ sân khấu tạp kỹ. Và trong bộ sưu tập của Mikhalkov cũng xuất hiện những giải thưởng đầu tiên tại các cuộc thi văn chương khác nhau.

Mặc dù vậy, Mikhalkov tự thừa nhận rằng trong những năm tháng ấy thơ của ông cũng giống giống thơ của nhiều nhà thơ trẻ. Cần phải có thời gian, để tìm ra phong cách của mình, giọng thơ của mình. Các nhà văn như  Samuil Marshak, Agnia Barto và Kornei Chukovsky đã có ảnh hưởng tới sáng tác của nhà thơ, và Mikhalkov cũng đánh giá cao sáng tác của nhà văn Thụy Điển Astrid Lindgren.

Trong 96 năm cuộc đời mình, Mikhalkov đã trải qua sự sụp đổ của nước Nga Sa hoàng, Cách mạng Tháng Mười, và cả Chiến tranh Giữ nước Vĩ đại. Từ những ngày đầu chiến tranh, Mikhalkov làm phóng viên quân sự ban đầu tại Mặt trận phía Nam tại tờ báo Hồng quân “Vì vinh quang Tổ quốc”, rồi sau đó làm việc ở tờ báo “Chim ưng Stalin”. Thời kỳ này Mikhalkov viết bút ký, thơ chính trị, các truyện ngắn hài hước, và viết truyền đơn dành cho du kích.

“Tôi không bao giờ quên được cái đêm lạnh giá ấy ở sân bay dã chiến, khi tôi tiễn các phi công mặt trận Tây bắc đi làm nhiệm vụ – tôi cảm thấy hồi hộp không thể diễn tả nổi. Người ta đem những bó truyền đơn lên máy bay… Đó là những thông điệp thơ của tôi gửi đến các chiến sĩ du kích của chúng ta”, – Mikhalkov hồi tưởng. Vào năm 1944, từ những bài thơ chính luận ấy mà tác phẩm “Truyện dành cho trẻ em” đã ra đời.

Và chính thơ thiếu nhi là công việc chủ yếu của cuộc đời Mikhalkov, còn thiếu nhi đã và đang tiếp tục tặng lại ông tình yêu trẻ thơ cho đến tận bây giờ. Chính nhà văn cũng không hiểu được nguyên nhân sự nổi tiếng của mình giữa thiếu nhi. “Không phải tôi chọn trẻ em, mà chính trẻ em đã chọn tôi. Tại sao ư? Đối với tôi đó là một điều bí ẩn”, – ông nói.

Bìa cuốn sách

Bìa cuốn sách “Chú Stepa” của Sergei Mikhalkov

Mà cũng có thể, vấn đề là ở chỗ, như Egor Kolchalovsky, cháu nội của ông nói, người ông vĩ đại trong tâm hồn vẫn là một cậu học sinh.

Và dù rất đáng ngạc nhiên, nhưng chính nhà thơ thiếu nhi danh tiếng ấy đã trở thành tác giả ba bản quốc ca. Bài thứ nhất – Quốc ca Liên Xô “của Stalin” – ông sáng tác từ năm 1944 cùng với đồng nghiệp ở tờ báo “Chim ưng Stalin” – Gabriel Arkadievich Ureklian, người viết với bút danh G. El-Registan.

Nhưng phiên bản quốc ca đầu tiên không làm cho Stalin hài lòng, và ban đêm, các nhà thơ nhận được cuộc điện thoại.

“Hy vọng là tôi không đánh thức các anh chứ? – Stalin hỏi. – Hôm nay chúng tôi nghe quốc ca. Nhưng nó cụt lủn quá”. “Đồng chí Stalin, điều đó phải hiểu như thế nào?”, – các nhà thơ hỏi. “Quá ít lời. Chẳng nói gì về Hồng quân cả. Cần phải bổ sung thêm một đoạn nữa. Phản ánh vai trò của quân đội chúng ta trong cuộc đấu tranh chống ngoại xâm. Cho thấy sức mạnh của chúng ta và niềm tin vào chiến thắng”. “Đồng chí Stalin, khi nào thì chúng tôi phải làm xong việc này?” – Mikhalkov hỏi. “Khi nào các đồng chí viết xong thì gửi cho chúng tôi. Còn chúng tôi sẽ xem xét”, – Stalin trả lời khô khốc và đặt ống nghe xuống.

Suốt phần đêm còn lại hai nhà thơ sáng tác quốc ca mới, và đến cuối ngày hôm sau thì phần lời đã sẵn sàng. Ở Điện Kremlin họ tiếp tục chỉnh sửa lời thơ với những góp ý mới của Stalin. Sau này khi trả lời phỏng vấn báo “Argumenty i fakty” (Аргументы и факты), Sergei Mikhalkov sẽ nói: “Biên tập viên của tôi là Stalin”.

Và các tác giả được mời ra phòng khách để ăn mừng việc hoàn tất quốc ca, nơi một bàn tiệc đã bày sẵn. Sau những lời chúc mừng, Stalin quay sang Mikhalkov và nói: “Không cần phải cạn cốc sau mỗi lời chúc rượu đâu. Khi đó nói chuyện với các anh sẽ chẳng có gì thú vị. Và đừng có nhút nhát nhé!”

“Đồng chí Stalin, nhưng tôi không nhút nhát!” – Mikhalkov trả lời. “Chúng tôi không thích những kẻ thô thiển, – Stalin tiếp tục, – nhưng cũng không thích những người nhút nhát. Anh là đảng viên chứ?” Nhà thơ trả lời: “Tôi không theo đảng phái”. Khi đó Stalin im lặng và nhận xét: “Chẳng sao cả. Tôi cũng không theo đảng phái”.

Bây giờ phần lời của bản quốc ca “nguyên gốc”, quốc ca Stalin vẫn có thể đọc được tại nhà ga tàu điện ngầm Kursk vừa phục chế cách đây không lâu.

Dòng thơ của Mikhalkov tại ga tàu điện ngầm Kursk ở Moscow

Năm 1977, sau khi thông qua Hiến pháp Liên Xô mới, Sergei Mikhalkov biên tập lại phần lời cho Quốc ca Liên Xô: từ lời cũ cần phải bỏ ra tên của Stalin, cũng như phải lưu ý đến một số điểm cho phù hợp với tình hình hiện tại. Từ Đại hội XX của Đảng Cộng sản Liên Xô khi nạn sùng bái cá nhân bị vạch trần cho đến khi xuất hiện phiên bản lời mới, Quốc ca Liên Xô là “bài hát không lời”.

Hai mươi năm sau Mikhalkov lại phải viết phần lời mới của quốc ca, nhưng đã ở một quốc gia khác với tên gọi khác. Năm 2001 quốc ca mới vang lên ở khắp nước Nga. Khi đó nhà văn nói trong một bài phỏng vấn, rằng ông chân thành muốn được sáng tác “quốc ca cho quốc gia chính thống giáo”.

Tài sản gia đình

Không chỉ một thế hệ trẻ em đã lớn lên với những tác phẩm của Sergei Mikhalkov, và trong số trẻ em đó có cả con, cháu và chắt của nhà thơ. Trong dòng họ Mikhalkov-Konchalovsky nhiều tài năng, ngoài hai cậu con trai – hai đạo diễn nổi danh, còn có 11 người cháu và cũng gần bằng chừng đó chắt của Sergei Mikhalkov.


Nhà thơ Sergei Mikhalkov và con trai Nikita năm 1952. Ảnh: Dmitri Baltermants (Дмитрий Бальтерманц)

Sergei Mikhalkov làm quen với Natalia Konchalovskaya – nữ nhà văn, cháu gái của họa sĩ Surikov tại Moskva năm 1936, khi Mikhalkov 23 tuổi, còn Konchalovskaya thì 33 tuổi. Họ chung sống với nhau 53 năm, cho đến khi Konchalovskaya qua đời năm 1988.

Nhà thơ Mikhalkov tái giá 13 năm trước, ông lấy Julia Subbotina – một nhà vật lý lý thuyết.

“Lần lập gia đình đầu tiên tôi trẻ hơn vợ mình mười tuổi. Còn lần thứ hai – tôi hơn vợ bốn mươi bảy tuổi. Và cả hai lần bạn bè và người quen đều nghi ngờ rằng chúng tôi sẽ chẳng có một gia đình hạnh phúc khi tuổi tác chênh lệch đến thế” – Sergei Mikhalkov nói.

Hai con trai của Sergei Mikhalkov là hai đạo diễn điện ảnh nổi tiếng thế giới, nghệ sĩ nhân dân Nga – Andrei Mikhalkov-Konchalovsky và Nikita Mikhalkov. Ngoài họ ra, các thành viên khác trong gia đình Mikhalkov cũng có sự nghiệp điện ảnh của mình.

Các cháu nội của Sergei – Egor Konchalovsky là đạo diễn; Artiom Mikhalkov – diễn viên, biên kịch và đạo diễn; Stepan Mikhalkov – diễn viên và nhà sản xuất; Anna và Nadezhda Mikhalkova – diễn viên

Mặc dù vậy, Sergei Mikhalkov không hề có chế độ giáo dục đặc biệt nào để nuôi dạy con cháu thành những cá nhân nổi bật như vậy.

Gia đình Mikhalkov kỷ niệm 90 năm ngày sinh của Sergei Mikhalkov

“Giáo dục gì… – ông nói. – Tôi chẳng bao giờ quan tâm đặc biệt tới việc học hành, sự nghiệp, sự nổi tiếng của chúng. Tôi không bao giờ tác động tới sự lựa chọn của con cháu. Chúng tự chọn đường, và tự tìm đường đi cho mình; và đạt được thành công nhờ tài năng của mình. Tôi hài lòng với đám con nít của mình. Mặc dù chúng chẳng còn con nít gì nữa … một đứa đã ngoài 60, đứa kia thì ngoài 70 rồi”.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s