F. I. Tyutchev: “Anh gặp lại em, và cả thời dĩ vãng…”

Nhân tiện nhắc đến anh F.I.Tyutchev, Nina xin giới thiệu một bài viết cũ về anh này

F. I. Tyutchev: “Anh gặp lại em, và cả thời dĩ vãng…”

Nhà ngoại giao trẻ 19 tuổi Fedor Ivanovich Tyutchev được giao công vụ ở Bavaria (Đức). Ở đó, anh đã làm quen với một thiếu nữ 16 tuổi xinh đẹp, cô Amaliya Lerchenfeld. Họ cũng nhau đi dạo dọc bờ sông Đa nuýp, cũng ngắm phong cảnh xung quanh, và dưới ảnh hưởng của những cảm xúc mà nàng Amaliya tuyệt đẹp gợi nên, nhà thơ đã viết một bài thơ, mà sau này N.A.Nekrasov đã gọi là một trong những bài thơ trữ tình Nga hay nhất.

Федор Тютчев

—————————————————-
Я помню время золотое,
Я помню сердцу милый край.
День вечерел; мы были двое;
Внизу, в тени, шумел Дунай.

И на холму, там, где, белея,
Руина замка вдаль глядит,
Стояла ты, младая фея,
На мшистый опершись гранит…

Ты беззаботно вдаль глядела…
Край неба дымно гас в лучах;
День догорал; звучнее пела
Река в померкших берегах.

И ты с веселостью беспечной
Счастливый провожала день;
И сладко жизни быстротечной
Над нами пролетела тень…

Fedor Tyutchev

—————————————————————
Anh nhớ lại quãng thời gian vàng ngọc
Vùng đất đẹp tươi con tim đã mến yêu
Chung bước bên nhau, trời ngả về chiều
Trong bóng râm ồn ào sông Đa nuýp

Nơi mảnh vỡ của tòa lâu đài cổ
Em đứng nhìn xa về phía chân trời
Trên đồi cao, như một nàng tiên nữ
Bên đá hoa cương rêu phủ xanh rồi

Em vô tư nhìn phía xa tít tắp
Một khoảng trời dần tắt nắng khói mờ
Ngày cháy nốt, và dòng sông sôi động
Hát vang hơn nơi tối sẫm đôi bờ

Và em lại vô tư vui vẻ
Tiễn một ngày hạnh phúc đi xa
Và chiếc bóng của cuộc đời sôi động
Ngọt ngào bay trên tóc hai ta.

Minh họa: Fedor Tyutchev và Amaliya Lerchenfeld

Trong bài thơ này, Tyutchev đã truyền đạt buổi chiều đang dần tắt, bóng đêm đang dần buông, và niềm hạnh phúc vì bên cạnh là một người đem đến niềm vui và khát vọng sống. Amaliya không biết tiếng Nga, và không hiểu những bài thơ mà nàng là nguồn cảm hứng. Mặc dù Tyutchev không chỉ viết cho nàng, mà cho chính mình. Chưa bao giờ anh quan tâm đến chuyện công bố những bài thơ ấy. Nhà ngoại giao trẻ tuổi đang rất quan tâm đến sự nghiệp của mình và còn quan tâm hơn đến những tình cảm êm dịu. Nên mỗi khi bạn bè yêu cầu bản thảo thì anh thường đùa: Mình rất ghét những tờ giấy đã có chữ, nhất là chữ của chính mình. Vì vậy anh đã đánh mất rất nhiều những ghi chép của mình. Và người phát hiện ra anh là N.A.Nekrasov – một người có linh tính đặc biệt trong việc phát hiện những nhà văn tài năng. N.A.Nekrasov đã khâm phục một cách chân thành những vần thơ của người cùng thời: “Một bức tranh tuyệt vời!”, “Những vần thơ đáng kinh ngạc…”

Thế còn “Nàng thơ” xinh đẹp của Tyutchev thì sao? Nàng không đáp lại tình cảm của nhà thơ, mà lại đi lấy nam tước Krudener. Vào năm 1864, thì nhà thơ lúc ấy đã không còn trẻ nữa gặp lại Amaliya. Nàng vẫn xinh đẹp, dường như năm tháng không có quyền lực đối với nàng. Nhà thơ nhớ lại những cuộc gặp gỡ đầu tiên của họ, và đã viết bài thơ rất nổi tiếng “Gửi B.”:


K Б.

Федор Тютчев
—————————————————-

Я встретил вас – и все былое
В отжившем сердце ожило;
Я вспомнил время золотое –
И сердцу стало так тепло…

Как поздней осени порою
Бывают дни, бывает час,
Когда повеет вдруг весною
И что-то встрепенется в нас,-

Так, весь обвеян духовеньем
Тех лет душевной полноты,
С давно забытым упоеньем
Смотрю на милые черты…

Как после вековой разлуки,
Гляжу на вас, как бы во сне,-
И вот – слышнее стали звуки,
Не умолкавшие во мне…

Тут не одно воспоминанье,
Тут жизнь заговорила вновь,-
И то же в нас очарованье,
И та ж в душе моей любовь!..

(26 июля 1870)

Gửi B.

Fedor Tyutchev
——————————————————————–

Anh gặp lại em, và cả thời dĩ vãng
Trong trái tim khô héo lại hồi sinh
Anh nhớ lại quãng thời gian vàng ngọc
Và trái tim lại ấm áp đập nhanh

Như đôi khi giữa kỳ thu muộn
Có những ngày những tháng thần tiên
Khi ta ngỡ mùa xuân đang đến
Và có gì chợt rung động trong tim

Từ những tháng ngày thân thiết cũ
Ngọn gió nào lại thổi đến bên anh
Niềm đam mê đã từ lâu quên lãng
Lại về cùng anh chiêm ngưỡng một bóng hình

Như đã cách xa nhau hàng thế kỷ
Anh nhìn em mà ngỡ trong mơ
Và những âm thanh chưa hề tắt bao giờ
Lại vang lên trong anh thánh thót

Có phải đâu chỉ là hồi ức thôi
Cả cuộc đời nhắc lại đấy em ơi
Sự quyến rũ xưa trong mắt em tuyệt diệu
Và tình yêu xưa lại lay động hồn tôi

(26/7/1870)

Amaliya Krudener đến thăm nhà thơ năm 1873, lúc ông đã nằm trên giường bệnh và chẳng còn sống được bao nhiêu nữa. Nhưng tình bạn của nàng với Tyutchev thì vẫn còn tiếp tục mãi đến những ngày cuối đời của nhà thơ. Chính nàng đã đem những bài thơ của Tyutchev đến nước Nga.


Tài liệu tham khảo

Advertisements

2 thoughts on “F. I. Tyutchev: “Anh gặp lại em, và cả thời dĩ vãng…”

  1. Quả là hai bài thơ hay, tuy nhiên không biết ai dịch, là tác giả bài viết chăng? Là ai?

    Bài đầu, vô đề? Trẻ trung, tươi tắn và tinh khôi, tất nhiên rồi. Đọc lên khiến ta nhớ đến những nhân vật thiếu nữ Nga miêu tả trong tiểu thuyết lãng mạn thời Sa Hoàng, ví dụ trong “Chiến tranh và Hòa bình”: trong trắng và tuyệt đẹp, cứ như Tyutchev chịu ảnh hưởng đó khi miêu tả cô bạn Amaliya Lerchenfeld (Đức hay Nga kiều?) vậy.

    Tuy nhiên tôi thích bài thứ hai hơn, vì nó đằm sâu hơn do đã làm thức dậy cả một thời lãng mạn qúa vãng nào đó của mỗi người. Đặc biệt, cái quá vãng đó lại liên quan đến một mối tình thơ mộng, dở dang – nhất thiết phải là dở dang – mà ta luôn cất giữ trong sâu thẳm tâm hồn mình…

    Đặc điểm nổi bật của hai bản dịch này có phải là rất sát nghĩa mà vẫn mang lại vẻ đẹp gần gũi với thơ Việt?
    P/S: Nina xóa hộ comm trên, nó bị lỗi (Sa Hoàng). Cám ơn.

  2. Em cám ơn bác Geroi đã đọc và có lời khen … dịch giả hai bài thơ nhé. Thật sự, tuy bài thơ thứ nhất thì Tyutchev viết trước (theo các tài liệu thì bài thơ này ông viết muộn nhất là năm 1836), tức là trước “Chiến tranh và hòa bình” rất nhiều, nhưng em lại đọc bài đó sau 🙂

    Thực sự thì em ngẫu nhiên đọc được bài thứ hai (Gửi B.) trước, và dịch nó cũng khá lâu rồi. Nhưng hồi đó em chỉ dịch được 3 khổ thơ trong bài. Và phải cách đây chừng 2 năm thì em mới dịch trọn vẹn được bài thơ thứ hai, và sau đó thì dịch được bài thơ thứ nhất, rồi sau đó mới dịch toàn bộ câu chuyện này …

    Hihi, tại gần đây nhắc đến anh chàng Tyutchev đẹp trai, tuy có nhiều bài hơi sến… Nhưng hai bài thơ này của anh ấy thì đúng là rất hay…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s