Yuri Gagarin – Anh ấy là người đầu tiên đo cuộc đời bằng đếm ngược – phần 1

Vào ngày 12 tháng 4 năm 1961 phi công vũ trụ Yuri Gagarin đã khởi hành trên con tàu “Vostok -1” thực hiện chuyến bay đầu tiên của con người vào vũ trụ. Mình lại lôi lại một bài viết cũ, và bản dịch một bài thơ dài khủng khiếp 🙂

Yuri Gagarin – Anh ấy là người đầu tiên đo cuộc đời bằng đếm ngược

Georgy Grechko
Lưu Hải Hà
(NuocNga.net) lược dịch


Yuri Gagarin

Đó là cuộn băng cát xét dài khoảng 1 giờ. Trên vỏ băng là chân dung của Vưsotsky. Trước mỗi chuyến bay, như thường lệ, người ta hỏi các nhà du hành vũ trụ, xem họ muốn đem những băng ghi âm nào lên quỹ đạo. Tôi và Yuri Romanenko không nghĩ lâu la và trả lời ngay: những bài hát của Vladimir Vưsotsky. Người ta tìm ra cuốn băng này cho chúng tôi.

Khi đó tôi không nghĩ rằng cuốn băng ấy sẽ có một số phận không bình thường lắm – nó sẽ ở cùng với chúng tôi trong chuyến bay dài nhất thời bấy giờ. Chúng tôi phải ở trên quỹ đạo ba tháng dài đằng đẵng (kỷ lục đối với năm 1978). Khó mà hình dung được chuyến bay sẽ diễn ra như thế nào: ngày hôm trước một phi hành đoàn khác khởi hành, nhưng họ đã không thể lắp ghép với trạm vũ trụ, điều này đã gây thêm một sức ép tâm lý bổ sung đối với chúng tôi. Chúng tôi đã chuẩn bị tinh thần là mọi chuyện sẽ không dễ dàng. Và mọi chuyện đã diễn ra… không hề dễ dàng…

Vladimir Vưsotsky – diễn viên, nhạc sĩ, nhà thơ

Trên Trái đất sau một ngày mệt nhọc, sau một ngày làm việc trong những điều kiện nguy hiểm thì người ta có thể về nhà, về với gia đình, nói chuyện với những người thân. Sự quan tâm, chăm sóc của người thân sẽ giúp anh thoát ra khỏi trạng thái stress. Còn chúng tôi, các nhà du hành vũ trụ trên quỹ đạo không có được sự giao tiếp đó, và những khó khăn, mệt mỏi, những thất bại phải “tiêu hóa” trong chính mình.

Sự mệt mỏi tâm lý dường như tích tụ lại. Và trong những điều kiện ấy “lời nói sống” của những bài ca của Vưsotsky, sự hài hước của chúng đem đến cho chúng tôi một ý nghĩa đặc biệt. Khi mở băng, giọng nói của Vưsotsky vang lên, từng lời từng lời… chúng như gỡ gánh nặng khỏi chúng tôi, và tôi với Yuri Romanenko bắt đầu mỉm cười. Trong những phút ấy chúng tôi cảm nhận niềm vui của cuộc đời, rằng chúng tôi không bị tách khỏi Trái đất… Nhưng Vưsotsky còn những bài hát khác. Chúng kêu gọi nhận trách nhiệm về mình, đứng lại đến cùng. Lần đầu tiên trước khi bước ra khoảng không vũ trụ, tôi có cảm giác như người lính đứng trước trận đánh – anh là đại diện của đất nước, đất nước giao phó cho anh, và anh phải giữ vững đến cùng, bất kể điều gì sẽ đến. Vào những giờ phút ấy, những bài hát của Vưsotsky giống như cánh tay bè bạn truyền cho sự tự tin. Vì vậy rất tự nhiên mà trước khi quay về Trái đất tôi và Yuri Romanenko nảy ra ý định tặng Vưsotsky cuốn băng “vũ trụ” để tỏ lòng cám ơn sự động viên của anh đối với chúng tôi.


Yu
.Romanenko và G.Grechko. Tem kỷ niệm chuyến bay

Tôi lấy cuốn băng, gỡ bìa ra và đóng lên con dấu của trạm vũ trụ. Tôi và Yuri Romanenko viết lời cám ơn Vưsotsky, ký tên và đã định bỏ cuốn băng vào bao để chuyển xuống Trái đất, nhưng một ý nghĩ đã ngăn chúng tôi lại: những bài hát của Vưsotsky đã giúp chúng tôi, mà ít lâu nữa thôi thì những người đồng chí của chúng tôi sẽ tới đây. Họ sẽ phải ở trong vũ trụ lâu hơn, họ cũng có nhiệm vụ khó khăn. Tại sao chúng tôi lại tước mất sự hỗ trợ đối với họ? Cuối cùng thì cuộn băng ở lại trên quỹ đạo, chúng tôi chỉ đem xuống Trái đất vỏ băng thôi.

Tôi tặng vỏ băng cho Vưsotsky sau một vở kịch tại Nhà hát ở Taganka (Nhà hát nơi mà Vladimir Vưsotsky là di
ễn viên chính). Anh rất cảm động nói rằng muốn hiểu nghề nghiệp của chúng tôi, rằng hiện tại anh mới chỉ biết rất ít. Tôi còn nhớ, tôi hứa với anh rằng chúng tôi sẽ còn gặp nhiều lần và nói chuyện thật nhiều. Nhưng không thể gặp nhiều lần được. Vưsotsky chỉ còn sống được có 2 năm nữa …

Vladimir Vưsotsky nói rằng anh biết rất ít về nghề của chúng tôi. Nhưng anh đã viết “Bài ca về nhà du hành vũ trụ”: với những cảm xúc tâm lý tinh tế, những chi tiết và hình ảnh chính xác. Và khi xuất hiện những dư luận về điều rằng các chuyến bay vào vũ trụ là “miếng bánh nhẹ nhàng”, là con đường nhanh chóng nhận khen thưởng và vinh quang thì Vưsotsky viết bài ca về nhà du hành vũ trụ. Đó là sự tương phản tuyệt đối với không chỉ những bài báo tuyên truyền, mà còn cả với “sự thơ mộng” vũ trụ. Còn phải nhiều năm nữa, khi mà TV Nga tiến hành truyền hình trực tiếp những lần khởi hành tàu vũ trụ, và dư luận mới biết rằng, tên lửa đẩy đôi khi cũng nổ, và khi đó vào những giây cuối cùng thì hệ thống cứu hộ khẩn cấp mới đẩy các nhà du hành vũ trụ ra.

Và dòng đầu tiên của bài thơ: “Là người đầu tiên đo cuộc đời bằng đếm ngược…”

Quả thật, khi chúng ta đi đâu đó thì chúng ta bắt đầu đếm từng cây số – cây số thứ nhất, thứ hai, thứ một trăm … Khi chúng ta làm gì đó, chúng ta nhìn đồng hồ – một giờ đã qua, hai giờ … Còn các nhà du hành vũ trụ thì đếm ngược. Ngồi vào tàu, có nghĩa là còn lại 2 giờ rưỡi. Kiểm tra độ kín của bộ giáp vũ trụ – còn 2 giờ. Đóng tấm kính của mũ – còn lại năm phút. Đó, sự đếm ngược thế đấy. Có lẽ là không ai trong số chúng tôi, các nhà du hành vũ trụ lại nói được một cách ngắn gọn và nhiều đến thế về nghề nghiệp của mình. Còn dòng đầu tiên của Vưsotsky – “Là người đầu tiên đo cuộc đời bằng đếm ngược…”. Và phải nói rằng đếm ngược nặng nề hơn so với đếm xuôi. Bởi vì khi còn lại 2 giờ, rồi một giờ, rồi 5 phút – chúng tôi thậm chí còn không rõ đến cái gì. Và khi còn 2 phút trước khi xuất phát tên lửa đẩy phát nổ, điều đó nói, đếm ngược là gì và có thể dẫn đến kết cục gì…

Và tiếp theo:

Tôi sẽ khách quan, và chân thực vô cùng:
Ban đầu mồ hôi trút ra như tắm
Rồi da bốc khói lên, giãn lỗ chân lông.

Tôi cẩn trọng chờ, lặng im, bất động.
Tưởng như tôi quay lại bỗng không
Ngột ngạt trong những buồng baro loãng khí

Và những vòng quay vô tận máy ly tâm…


G.Grechko – nhà du hành vũ trụ

Tôi nhớ một trong những lần khảo sát của mình trong buồng baro loãng khí. Phi hành đoàn gồm 2 người. Không khí được bơm ra, áp suất hạ xuống, ô xy cũng giảm đi. Bất ngờ bác sĩ theo dõi chúng tôi qua camera gọi tôi qua radio, thét lên: “Giữ lấy”. Tôi nhìn mình và không hiểu phải giữ cái gì. “Giữ lấy anh bạn!”. Lúc ấy tôi mới thấy người bạn đồng hành đang ngã. Bác sĩ cho vận hành hạ buồng baro khẩn cấp, và vì áp suất thay đổi quá nhanh, tai cứ như đang bị gõ búa vào … Các bác sĩ xông vào… Một người trong số họ nói với tôi: “Hôm nay anh có thể không phải trải qua buồng baro nữa, mà chuyển sang ngày mai. Vì dù sao thì cũng có tình huống ngoài dự kiến rồi”. Tôi khăng khăng: “Tôi sẽ trải qua bây giờ”. Và không khí lại bơm ra. Tôi nhìn, trong mắt tôi là sương mù. Tôi đã nghĩ, mình thật ngốc nghếch, mạo hiểm thế để làm gì. Đúng ra phải đi nghỉ một chút. Có thể quá trình hạ buồng hồi nãy đã ảnh hưởng đến tôi, và bây giờ tôi sẽ bị loại vì sự hăng máu của mình? Nhưng bác sĩ theo dõi tôi thì hiểu điều gì đang xảy ra và hỏi tôi: “Cậu làm sao thế? Sương mù à?”. Tôi trả lời “Sương mù”. Bác sĩ mới nói rằng, à, tôi thấy cậu chịu sự “hạ nhanh” tốt, cho nên bây giờ cho chế độ nâng nhanh, và vì thế mới có sương mù, trong buồng baro, chứ không phải trong mắt cậu đâu… Nói chung tôi đã trải qua nhiều điều. Còn người bạn đồng hành của tôi khi đó được đưa đi, và đường vào vũ trụ đối với anh ấy đã đóng lại…

Trí nhớ quất roi vào những sợi thần kinh,
Mỗi hình ảnh đều sáng ngời không lặp lại:
Người dự bị của tôi, người đã có thể trở thành thứ nhất,
Và đã trở thành người đầu tiên thứ hai.

Hiện giờ báo chí còn chưa viết về anh –
Bao tít lớn chỉ dành cho một người duy nhất.
Tôi với anh đi suốt chặng đường cho tới chân thang máy,
Nhưng tôi bước lên không có anh bên…


Một thời gian khá lâu ở Liên Xô cũ người ta ngại nói về những người dự bị. Nếu như không kể đến những phi hành đoàn quốc tế được báo chí thế giới đưa tin, thì mãi đến năm 1987 thì họ tên những người dự bị của chuyến bay vũ trụ dài ngày mới được công bố lần đầu tiên.


Yuri Gagarin và German Titov. Ảnh Max Alpert

Tôi đã nhiều lần là người dự bị. Và không chỉ một lần trải qua suốt cả quá trình chuẩn bị cho chuyến bay. Vưsotsky cảm nhận rất chính xác: “Tôi với anh đi suốt chặng đường cho tới chân thang máy”. Mà chặng đường đến chân thang máy (máy nâng đưa lên tàu vũ trụ) – đó không phải là con đường rải thảm đỏ sau khi trở về. Đường đến chân thang máy – đó là trải qua những buồng baro như nhau, trải qua những máy ly tâm như nhau. “Nhưng tôi bước lên không có anh bên” – xong rồi, người dự bị biến mất. Phải nói rằng điều đó khá nặng nề. Cho tới chân thang máy vẫn còn là hai người ngang nhau, nhưng chỉ một bước nữa thôi – vào thang máy, và một người thì nổi tiếng cả thế giới, còn người thứ hai, ngang bằng, mà cũng có thể là còn giỏi hơn (như Gagarin với tâm hồn cao thượng của mình nói về Titov – anh ấy giỏi hơn nên người ta dành anh ấy cho chuyến bay sau, khó hơn), sau đó biến thành vô hình, không ai cả. Các bạn có thể nhớ khi chúng ta xem những hình ảnh của Gagarin trong chiếc xe buýt ra tàu vũ trụ, thì dường như ai đó tình cờ che khuất Titov, và khán giả không nhìn thấy anh. Các bạn thử hình dung cảm giác của một người ngang hàng, mà chỉ một bước nữa thôi không những sẽ không ngang hàng, không những không phải là thứ hai, mà nói chung là không ai cả – không phải một thời gian, mà có thể là mãi mãi. Có thể nói gì được, trải qua điều đó không dễ dàng. Và việc Vưsotsky nắm bắt điều đó tinh tế đến thế phải nói là kinh ngạc. Mà đấy là Vưsotsky nói với tôi “Tôi chỉ biết về nghề nghiệp của các anh rất ít …”

Khi đặt vấn đề về việc dựng đài kỷ niệm Vladimir Vưsotsky, thì xuất hiện những trở ngại hành chính – vinh dự này quá cao “theo quy chế được hưởng” với Vladimir Vưsotsky. Nhưng khi đó các nhà du hành vũ trụ đã phát biểu đồng tình với những người trân trọng ký ức về nhà thơ nhân dân. Và đài kỷ niệm Vladimir Vưsotsky được dựng.

———–
Vì một entry chỉ có thể gồm 65536 ký tự nên buộc phải tách cái bài viết này làm 2 phần. Xin đọc tiếp phần 2

Advertisements

8 thoughts on “Yuri Gagarin – Anh ấy là người đầu tiên đo cuộc đời bằng đếm ngược – phần 1

  1. Tôi đã đọc một mạch hết ngay bài này và thấy rằng: Các nhà du hành vũ trụ, họ không chỉ phi thường về con người, về khả năng (thử hỏi có mấy người như họ trong số 5-6 tỷ người trê hành tinh này?) mà còn có cảm nhận rất tinh tế về bạn bè.

    Vladimir Vưsotsky và chỉ có Vladimir Vưsotsky đã chinh phục được họ bằng sự cảm nhận chân xác về nghề nghiệp qua câu không thể chân xác hơn: “Là người đầu tiên đo cuộc đời bằng đếm ngược…”; Hay: Mỗi hình ảnh đều sáng ngời không lặp lại: Người dự bị của tôi, người đã có thể trở thành thứ nhất; Hay: Tôi với anh đi suốt chặng đường cho tới chân thang máy/Nhưng tôi bước lên không có anh bên…

    Bài viết này cho ta hiểu được nhiều điều về các nhà du hành và qua họ, hiểu về một tài năng là Vladimir Vưsotsky!

  2. Hihi, bác Geroi cũng bị bài thơ của Vysotsky chinh phục ạ. Như em viết trong entry tiếp theo ấy, hồi trước em cứ nghĩ Vysotsky nổi tiếng là do báo chí lăng xê, nhưng đọc xong bài thơ này thì em khâm phục thực sự. Không dễ gì một người ngoại đạo chinh phục được người trong cuộc, chỉ có sự tinh tế và trung thực mà thôi…

    Ngoài các đoạn mà G.Grechko đã bình luận, em còn rất ấn tượng với những câu thơ mô tả trạng thái tăng trọng lượng, mất trọng lượng, rồi cảm nhận khi tầng đầu tiên của tên lửa tách ra, vv… Có những câu lại rất duyên dáng và hóm hỉnh

    Và trong dải tần tràn đầy giọng nói,
    Nhưng Lêvitan xông vào, như vào cung thể thao.
    Ông nói từng chữ rất to và rất rõ…

    Thì đó quả là vài nét chấm phá, nhưng rất … đúng trọng tâm về phát thanh viên Levitan – phong thái tự tin vào mình, vào tầm quan trọng của thông tin mình nói, sự cương quyết và uy lực giọng nói của phát thanh viên huyền thoại này. Cho nên Lêvitan mới “xông vào” dải tần, “như vào cung thể thao”, và “nói từng chữ rất to và rất rõ” (nguyên bản là đọc từng từ, to và rõ ràng như thể là đúc tiền)

  3. À, Lêvitan này cũng là một huyền thoại bác Geroi ạ. Ông được mặc định thừa nhận là phát thanh viên radio số 1 của Liên Xô. Yuri Borisovich Levitan (1914-1983) là phát thanh viên của Đài phát thanh toàn Liên Xô từ năm 1931. Trong thời gian chiến tranh ông đọc các tin tức của Phòng (Cục) thông tin Liên Xô, các mệnh lệnh của Tổng tư lệnh tối cao (tức Stalin) và các thông báo quan trọng nhất của chính phủ. Vốn có một giọng nói trầm trang trọng hiếm có về âm sắc và về độ diễn cảm, giọng nói của ông trong những năm chiến tranh trở nên quen thuộc với mỗi người dân Liên Xô. Giọng đọc của ông đã trở thành một phần không thể thiếu của bộ máy tuyên truyền Xô viết, và gây ảnh hưởng rất lớn tới thính giả. Giọng đọc của ông trong thời gian chiến tranh có sức mạnh ghê gớm đến nỗi Hitler đã lên tiếng rằng nếu chiếm được Matxcơva, y sẽ treo cổ ông ngay lập tức. Quân Đức cũng treo giải thưởng 200.000 mark cho ai bắt sống được ông. Trong suốt gần 50 năm, Levitan thông báo tất cả các quyết định quan trọng nhất của chính phủ và các sự kiện quan trọng nhất, trong đó có cả các thông tin về chinh phục vũ trụ và chuyến bay của Gagarin.

    Bác có thể đọc thêm bài viết sau trên báo Quốc tế về ông (mặc dù theo ý kiến cá nhân của em thì bài này hơi … mắm muối quá đà một chút

    http://www.mofa.gov.vn/quocte/tg44,03/cung%20la%20xahoi44,03.html

  4. Tôi đã muốn hỏi Nina về Lêvitan, vì không biết đến một Lêvitan PTV Radio (chứ không phải TV?), chỉ biết đến Lêvitan “Mùa thu vàng” nên không sao hiểu được mấy câu rất hay về ông PTV này như Nina miêu tả. Tôi lại ấn tượng với nguyên bản (?) của nó hơn “như thể đúc tiền” là ý nghĩa mà Nia dịch ra…

  5. Nina có tài mô tả, khiến tôi hình dung ra ông Lêvitan này ngay. Tuy nhiên, nếu để ý ta sẽ thấy, do học ở Nga hay rất ấn tượng về họ hay sao đó mà ở Việt Nam cũng có những PTV radio như ông Lêvitan kia, ví dụ thời chiến có một giọng nam (mà tôi không nhớ tên) hay đọc các bài bình luận rất hay. Đặc biệt, có một chị đọc bản tin tâm lý chiến bằng tiếng Anh mà lính Mỹ rất… mê. Sau này về Mỹ họ đã viết bài… ca ngợi chị (Báo chí mạng vừa đăng bài và ảnh về chị, mà tôi không lưu lại…)

  6. Pingback: Chúng ta cần Gagarin để làm gì? « Blog của Nina …

  7. Pingback: Yuri Gagarin – Anh ấy là người đầu tiên đo cuộc đời bằng đếm ngược – phần 2 « Blog của Nina …

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s