Buổi chiều buông khói tỏa – Esenin

Một tỷ năm mới lại có hứng thú dịch thơ, ăn theo chị Quỳnh Hương, và lần này là thơ của Esenin

Nhưng mà mình không dịch được thơ sến, mình toàn dịch thành vè🙂

*  * *
Buổi chiều buông khói tỏa
Mèo ngủ trên thanh dầm,
Ai cầu nguyện âm thầm
“Giê-su-ma, lạy chúa”.

Ánh hoàng hôn rực lửa,
Sương mù lan dần ra,
Cửa sổ chạm trong nhà
Buông tấm rèm nhung đỏ.

Nhà kho vàng nho nhỏ
Mạng nhện dệt đăng ten
Có tiếng chuột chút chít,
Trong căn buồng kế bên…

Nơi bìa rừng trảng cỏ
Lúa mì bó vàng tươi,
Những cây thông hùng vĩ
Như mũi giáo chọc trời.

Cánh rừng thưa tỏa khói
Dưới những giọt sương đêm
Yên lặng và thánh tích
An nghỉ trong trái tim.

*  * *
Задымился вечер, дремлет кот на брусе,
Кто-то помолился: “Господи Исусе”.

Полыхают зори, курятся туманы,
Над резным окошком занавес багряный.

Вьются паутины с золотой повети.
Где-то мышь скребется в затворенной клети…

У лесной поляны — в свяслах копны хлеба,
Ели, словно копья, уперлися в небо.

Закадили дымом под росою рощи…
В сердце почивают тишина и мощи.

1912

Giờ em đã không còn cười nữa – Anna Akhmatova

Bài thơ này thì hình như mình đã dịch rồi, nhưng bị thất lạc trong quá trình lưu trữ🙂

Анна Ахматова
Я улыбаться перестала,
Морозный ветер губы студит,
Одной надеждой меньше стало,
Одною песней больше будет.

И эту песню я невольно
Отдам на смех и поруганье,
Затем, что нестерпимо больно
Душе любовное молчанье.

Anna Akhmatova
Giờ em đã không còn cười nữa
Gió lạnh làm buốt giá đôi môi,
Một hy vọng giờ không còn nữa,
Một bài ca thêm với cuộc đời.

Em vô tình đem bài hát ấy
Cho cuộc đời chửi rủa, nhạo cười,
Bởi tâm hồn đau không chịu nổi
Khi tình yêu chỉ im lặng mà thôi.

Vợ của thánh Lót – Anna Akhmatova

Thêm một bài được đặt hàng. Có lẽ là mình chưa thấm được bản gốc, nên bản dịch hơi lủng củng

Thánh Lót ở đây là thánh Lót trong Kinh Thánh. Khi Chúa trời quyết định trừng phạt hai thành phố Sô-đôm và Gô-mô-rơ đầy tội ác, thì chỉ có Lót và gia đình được cứu thoát – hai thiên sứ dẫn Lót và gia đình ra khỏi thành phố này, và dặn họ cứ đi, không được nhìn lại. Tuy nhiên vợ của thánh Lót đã lỡ nhìn lại thành phố Sô-đôm bốc lửa, và bị biến thành tượng muối (Sáng thế ký, chương 19).

800px-Flight_of_LotThánh Lót chạy khỏi Sodom. Tranh của Gustave Dore.

Лотова жена

Анна Ахматова

И праведник шел за посланником Бога,
Огромный и светлый, по черной горе.
Но громко жене говорила тревога:
Не поздно, ты можешь еще посмотреть
На красные башни родного Содома,
На площадь, где пела, на двор, где пряла,
На окна пустые высокого дома,
Где милому мужу детей родила.
Взглянула – и, скованы смертною болью,
Глаза ее больше смотреть не могли;
И сделалось тело прозрачною солью,
И быстрые ноги к земле приросли.

Кто женщину эту оплакивать будет?
Не меньшей ли мнится она из утрат?
Лишь сердце мое никогда не забудет
Отдавшую жизнь за единственный взгляд.
(1924)

Vợ của thánh Lót

Anna Akhmatova

Và thánh Lót bước đi sau thiên sứ của Chúa trời
Cao lớn, sáng ngời, theo núi đen từng bước
Nhưng nỗi lo lắng nói to cùng người vợ:
Vẫn còn chưa muộn, em hãy nhìn nữa
Những tháp đỏ thành phố Sodom thân thương
Nơi ngày xưa em hát ở quảng trường
Nơi kéo sợi ngoài sân, khung cửa sổ ngôi nhà.
Nơi những đứa con em đã sinh ra.
Nàng nhìn lại, và cơn đau chết chóc.
Khóa lấy người – mắt không còn nhìn thấy;
Thân thể nàng trở thành muối trong suốt
Cặp chân nhanh gắn chặt xuống đường.

Ai sẽ khóc cho người đàn bà ấy?
Mất mát của nàng có phải cũng ít thôi?
Nhưng có điều không quên được trong tôi
Cuộc đời hiến dâng vì cái nhìn duy nhất.
(1924)

Hoa bất tử – thơ không đề của Anna Akhmatova

Thực ra thì là thơ không đề, nhưng vì chữ đầu tiên trong bài là Hoa bất tử, nên mình gọi thế. Đây cũng là một bản dịch theo đơn đặt hàng chuyển qua chị Sonata🙂

bessmertnik

* * *
Анна Ахматова
Бессмертник сух и розов. Облака
На свежем небе вылеплены грубо.
Единственного в этом парке дуба
Листва еще бесцветна и тонка.

Лучи зари до полночи горят.
Как хорошо в моем затворе тесном!
О самом нежном, о всегда чудесном
Со мной сегодня птицы говорят.

Я счастлива. Но мне всего милей
Лесная и пологая дорога,
Убогий мост, скривившийся немного,
И то, что ждать осталось мало дней.

Лето 1916
Слепнево

* * *
Anna Akhmatova
Hoa bất tử khô và hồng nhạt.
Mây trên trời trông khá là thô.
Cây sồi duy nhất công viên nọ
Lá vẫn còn mỏng lắm lơ thơ.

Tia sáng bình minh cháy đến tận nửa đêm.
Trong khung cửa hẹp nhà tôi thật tuyệt!
Những điều diệu kỳ, dịu dàng, tha thiết
Là những chú chim đang nói chuyện với tôi.

Tôi hạnh phúc! Nhưng tôi yêu quý nhất
Là con đường rừng thoai thoải nơi đây
Một chiếc cầu xấu xí hơi cong quẹo,
Và ta chỉ còn phải chờ đợi ít ngày.

Mùa hè năm 1916
Slepnevo

Odi di un uom che muore – Donizetti

Tự dưng hôm nay sực nhớ ra, là lâu lắm chẳng dịch được bài thơ nào. Mình lại ngẫu nhiên đi tìm một bài lied của Donizetti🙂, ngẫu nhiên chọn được một bài ngắn, và ngẫu nhiên chọn được clip do Cecilia Bartoli thể hiện.

Amore e morte

Giovanni Antonio Luigi Redaelli

Odi di un uom che muore,
odi l’estremo suon:
questo appassito fiore
ti lascio, Elvira, in don.

Quanto prezioso ei sia
tu dei saperlo appien;
nel dì che fosti mia
te lo involai dal sen.

Simbolo allor d’affetto,
or pegno di dolor;
torni a posarti in petto
questo appassito fior.

E avrai nel cor scolpito,
se duro il cor non è,
come ti fu rapito,
come ritorna a te.

Tình yêu và cái chêt

Giovanni Antonio Luigi Redaelli

Tôi nghe một người đang hấp hối,
Tôi nghe những lời anh nói lúc lâm chung;
Này là một đóa hoa tàn úa
Elvira, quà tôi tặng sau cùng.

Món quà này đáng quý hay không
Nàng ắt hẳn hiểu hơn hết thảy;
Ta thuộc về nhau, vào ngày hôm ấy
Tôi trộm đóa hoa này từ trái tim nàng.

Một biểu tượng của tình yêu rực cháy,
Hay vật làm tin của những buồn đau
Hãy để lại trong tim nàng nhé
Đóa hoa này tàn úa u sầu.

Nàng sẽ khắc ghi trong tim nhé
Nếu trái tim không quá cứng rắn thôi,
Chuyện đóa hoa đã từng bị trộm
Và trở lại với nàng như thế, nàng ơi.

Thật tình mà nói, câu cuối mình xử lý quá dở!

Vissi d’arte – aria

Đây là một aria nổi tiếng, vốn là lời than vãn của em Tosca trước khi em ấy cho một anh bass lên đường đến cõi vĩnh hằng (Cesare Angelotti), tự tay giết một anh baritone (Scarpia) và làm anh tenor (Mario Cavaradossi) bị xử bắn. Một soprano khiến cho 3 anh giai mất mạng, đúng là thân phận soprano🙂

Vissi d’arte,
vissi d’amore,
non feci mai male ad anima viva!
Con man furtiva
quante miserie conobbi aiutai.
Sempre con fè sincera
la mia preghiera
ai santi tabernacoli salì.
Sempre con fè sincera
diedi fiori agl’altar.
Nell’ora del dolore
perché, perché, Signore,
perché me ne rimuneri così?
Diedi gioielli della Madonna al manto,
e diedi il canto agli astri, al ciel,
che ne ridean più belli.
Nell’ora del dolor
perché, perché, Signor,
ah, perché me ne rimuneri così?

Tôi sống trong nghệ thuật,
tôi sống trong tình yêu
Tôi chưa hề làm hại một sinh linh nào
Với cánh tay thiêng liêng
Tôi làm bớt những khổ đau tôi biết
Luôn luôn với tâm hồn thanh khiết
Lời cầu nguyện của tôi
Là bông hồng cho cây thập tự thiêng liêng
Tôi đem hoa đến điện thờ
Trong giờ phút đau khổ
Tại sao, tại sao, hỡi Chúa
Sao người lại ban con điều này
Tôi hiến dâng châu báu
Cho tấm khăn choàng Đức mẹ thiêng liêng
Và tôi dâng bài hát của tôi
Cho những ngôi sao, cho bầu trời
Sao trời cười đẹp hơn khi trước
Trong giờ phút đau khổ
Tại sao, tại sao, hỡi Chúa
Sao người lại ban con điều này

Kể ra thì cũng có khá là bịa tạc…

Về phần minh họa, thực sự thì nói đến aria này người ta sẽ nghĩ ngay tới Callas. Nhưng mà mình không thích Callas, biết làm sao được! Nên thôi thì lấy chị béo minh họa vậy!

Ah, fuggi il traditor! – Donna Elvira

Trong một buổi chiều mưa, tự dưng mình lại nghe lại cái aria thứ hai của người vợ cũ Don Giovanni.  Biết nói thế nào, âm nhạc của Mozart luôn có thể an ủi người khác mà…

Bối cảnh của aria này không có gì đặc biệt. Don Giovanni vừa mới tán tỉnh được em nông dân Zerlina xong (duet La ci darem la mano nổi tiếng quá rồi!) thì vợ cũ, Donna Elvira đến, và hát aria này để cảnh báo Zerlina.

Mình tìm mãi không ra phiên bản của Kiri Te Kanawa chất lượng khá khá, nên minh họa tạm bằng clip của Daniela Dessi

Ah, fuggi il traditor!
Non lo lasciar più dir!
Il labbro è mentitor,
fallace il ciglio.
Da’ miei tormenti impara
A creder a quel cor,
E nasca il tuo timor
Dal mio periglio.
Hãy chạy khỏi kẻ phản bội!
Đừng để nói thêm lời nào!
Trên môi hắn là lừa dối,
Trong mắt hắn là phản bội,
Những đau khổ tôi đã trải
Do đã tin vào trái tim,
Và hãy sợ hãi em ơi
Từ những hiểm nguy tôi gặp.

Bonus thêm cái clip La ci darem la mano, phiên bản concert cải biên🙂

Clip này có phụ đề rồi, nên mình không dịch nữa